III SA/Po 328/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] K. N. [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie [...] za kwiecień 2020 r. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) odmówił K. N. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie [...] za kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu decyzji ZUS przywołał treść przepisów art. 31zo ust. 2 i 4 art. i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 oraz art. 47 ust. 2g u.s.u.s. i wskazał w ich świetle, że według danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym (KSI) ZUS wnioskodawca do [...] marca 2020 r. nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS [...] z podanym dochodem, przychodem uzyskanym za rok 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych obowiązującą od lutego 2020 r. z kodem tytułu ubezpieczenia [...], a deklaracje rozliczeniowe ZUS [...] za okres od [...] do [...] oraz ZUS [...] złożył w dniu [...] lipca 2020 r. W związku z tym organ uznał, że wnioskodawca nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS [...] za kwiecień 2020 r. do dnia [...] czerwca 2020 r., tj. w ustawowym terminie i dlatego nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. N. wskazał, że jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i opłacająca składki wyłącznie za siebie jest zwolnionych z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Dodał, że [...] maja 2020 r. w siedzibie Inspektoratu ZUS w [...] uzyskał informację, że składki ma już umorzone i będzie je opłacał dopiero w lipcu za czerwiec 2020 r. Podczas kolejnej wizyty po [...] czerwca 2020 r. uzyskał tę samą informacją ze wskazaniem, że decyzję otrzyma pocztą. W dniu [...] czerwca 2020 r. założył profil na PUE, aby złożyć kolejny wniosek o wypłatę świadczenia postojowego w związku ze zmianą przepisów. Z profilu dowiedział się, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek jest poprawny i trwa postępowanie wyjaśniające. Jednakże stan składek wskazywał, że na dzień [...].06.2020 r. saldo niezapłaconych składek wynosi [...] zł. Z uwagi na wcześniej zaplanowany wyjazd, w dniu [...] lipca 2020 r. udał się do Inspektoratu ZUS, gdzie potwierdził stan zaległości i zgodnie z podpowiedzią pracownika ZUS, złożył wniosek o niezaleganie ze składkami. Dopiero podczas kolejnej wizyty [...] lipca 2020 r. dowiedział się, że nie złożył deklaracji ZUS [...] w związku z "Małym ZUS-em Plus" oraz deklaracji ZUS [...] za luty 2020 r. W związku z tym złożył wymagane deklaracje. Po tym zdarzeniu uzyskał informację, że nie zostanie zwolniony ze składek, ZUS nie jest zobowiązany informować o brakach dokumentów, a obowiązkiem płatnika składek jest wiedzieć, jakie dokumenty ma składać i w jakich terminach. Wnioskodawca wyjaśnił, że w trakcie kolejnej wizyty w Inspektoracie ZUS [...] sierpnia 2020 r. dowiedział się, że w systemie widnieje informacja "wniosek złożony poprawnie, przekazano do umorzenia". Mimo to [...] sierpnia 2020 r. doręczono mu decyzje odmowne za miesiące marzec-maj 2020 r. Zdaniem wnioskodawcy ZUS tak prowadząc postępowania nie dostosował go do warunków trwającej pandemii. ZUS II Oddział w [...] decyzją z [...] listopada 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 utrzymał w mocy ww. decyzję z 25 sierpnia 2020 r. W motywach rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 31zq ust. 3 i 8 ustawy COVID-19, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 47 ust. 1, i 2g w zw. z art. 18c u.s.u.s. stwierdzając, że dane zaewidencjonowane w KSI ZUS potwierdzają, że K. N. jako osoba deklarująca opłacanie niższych składek na ubezpieczenie społeczne (mała działalność gospodarcza plus – MDG+): - złożył deklarację ZUS [...] (z zakresu 1-39) z podanym przychodem uzyskanym za rok 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych, w lutym 2020 r., - złożył deklarację rozliczeniową ZUS [...] (z zakresu 40-49) na rok 2020 w dniu [...].07.2020 r., tj. po ustawowym terminie, - nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS [...] za luty 2020 r. w terminie, w konsekwencji nie zostały sporządzone poprawne deklaracje rozliczeniowe z urzędu na kolejne miesiące, - złożył deklarację rozliczeniową ZUS [...] za kwiecień 2020 r. w dniu [...].07.2020 r. tj. po ustawowym terminie. W związku z powyższym zdaniem ZUS decyzję z [...] sierpnia 2020 r. wydano zgodnie z prawem i nie zachodzą podstawy do jej uchylenia lub zmiany. K. N. w skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję ZUS z [...] listopada 2020 r. powtórzył argumentację zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że skarżący zgłosił się w organie rentowym jako płatnik "małego ZUS" od [...] stycznia 2019 r., lecz od [...] lutego 2020 r. zmieniły się zasady korzystania z tzw. "małego ZUS", w związku z czym jako płatnik miał obowiązek przekazać w deklaracji rozliczeniowej bądź w imiennym raporcie miesięcznym informację o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie oraz formach opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz podstawie wymiaru składek obowiązującej od lutego do grudnia 2020 r. Skarżący złożył deklaracje rozliczeniowe za sporne miesiące w dniu [...] lipca 2020 r., czego nie kwestionuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). Sąd uznał, że skarga K. N. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. było niezłożenie w terminie wymaganej dokumentacji rozliczeniowej, tj. jako stwierdzono – złożenie dopiero [...] lipca 2020 r. deklaracji ZUS [...] z podanym dochodem, przychodem uzyskanym za 2019 r. z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych obowiązującą od lutego 2020 r. dla kodu tytułu ubezpieczenia [...] oraz złożenie [...] lipca 2020 r. deklaracji rozliczeniowej ZUS [...] za okres [...] do [...] oraz ZUS [...]. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa COVID-19). W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19). Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed [...] kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do [...] czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów usus. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję odmowną. Wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 47 usus uregulował kwestię terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 usus). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g usus osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c usus są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. Zgodnie z art. 18c ust. 1 usus podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty [...]złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: 1) imiennym raporcie miesięcznym albo 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2 - składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym (art. 18c ust. 9 usus). Od [...] lutego 2020 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w tym zakresie. Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550), dalej: dalej: u.zm.usus, ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie niniejszej ustawy ustala podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 ustawy zmienianej w art. 1. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje: 1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz 2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r. - w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy zmienianej w art. 1. Powyższa zmiana oznaczała, że obowiązkiem ubezpieczonego chcącego korzystać z tzw. ulgi Mały ZUS plus w 2020 r., a tym samym być zwolnionym z obowiązku składania za kolejne miesiące deklaracji rozliczeniowych i nie podlegać reżimowi art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 (wymogu dołączenia do wnioskiem o zwolnienie ze składek w terminie do [...].06.2020 r. deklaracji rozliczeniowych) było nie tylko złożenie do [...] lutego 2020 r. deklaracji rozliczeniowej ZUS [...] za styczeń 2020 r. i deklaracji ZUS [...] ujawniającej przychód za rok 2019 r., lecz również złożenie w terminie do [...] marca 2020 r. deklaracji rozliczeniowej za luty 2020 r. oraz deklaracji ZUS [...] ujawniającej przychód i dochód za rok 2019. Niezłożenie wszystkich tych deklaracji skutkowało zastosowaniem przez organ zasad ogólnych określonych w art. 47 ust. 1 i 2 usus. Z tej właśnie racji, że u.zm.usus weszła w życie [...] lutego 2020 r. skarżący, chcąc być zwolniony z obowiązku składania co miesiąc deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec-maj 2020 r., miał obowiązek złożyć do [...] lutego 2020 r. deklarację ZUS [...] cz. II ujawniającą jego przychód za rok 2019 oraz deklarację rozliczeniową ZUS [...] za styczeń 2020 r., w terminie do [...] marca 2020 r. złożyć deklarację ZUS [...] ujawniającą jego przychód i dochód za rok 2019 oraz deklarację rozliczeniową za luty 2020 r., czego bezspornie poprawnie nie zrobił. Sam skarżący podał, że deklaracje rozliczeniowe złożone pierwotnie [...] kwietnia 2020 r. uzupełnił [...] lipca 2020 r. Z akt nie wynika jednak, by ZUS, z uwagi na niezłożenie ww. deklaracji, wezwał skarżącego przed upływem terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 (tj. [...].06.2020 r.) do złożenia stosownych deklaracji. Z kolei z wyjaśnień skarżącego podanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze wynika, że wielokrotnie przed [...] czerwca 2020 r. kontaktował się osobiście i telefonicznie z pracownikami ZUS, którzy zapewnili, iż wystarczające było złożenie deklaracji rozliczeniowych [...] kwietnia 2020 r. Organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tych twierdzeń. W tym miejscu wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 Kpa). W myśl zasady informowania wyrażonej w art. 9 Kpa obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinny czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 Kpa). Sąd stwierdza, że skarżący po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku z wypełnionymi dokumentami rozliczeniowymi (tj. po [...] czerwca 2020 r.), dopiero w chwili doręczenia mu decyzji z [...] sierpnia 2020 r. otrzymał od organu informację o nieprzesłaniu wymaganych dokumentacji rozliczeniowych (jak wyżej) i w konsekwencji przyczynach uznania, dlaczego nie przysługuje mu zwolnienie z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. Informację w tym zakresie ujawniono stronie po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku wraz wymaganą dokumentacją rozliczeniową. W sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, tj.: złożenia w lutym 2020 r. deklaracji ZUS DR2 (z zakresu 1-39) z podanym przychodem uzyskanym za rok 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych oraz braku informacji od organu o wymogu uzupełnienia wniosku w terminie do [...] czerwca 2020r. o wymagane deklaracje, mógł on pozostawać w przekonaniu, że wszystkich formalności dopełnił. Szczególnie w sytuacji, gdy jego wniosek ZUS rozpoznał dopiero [...] sierpnia 2020 r. Zważywszy na okoliczność, że wniosek K. N. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. wpłynął do ZUS [...] kwietnia 2020 r., a organ posiadał wiedzę o tym, że skarżący korzystał z ulgi "Mały ZUS", powinien był poinformować wnioskodawcę o obowiązku złożenia do wszystkich wymaganych deklaracji dla płatnika chcącego skorzystać z ulgi "Mały ZUS+", a także o konsekwencjach niewywiązania się z tego obowiązku w terminie, tj. ciążącym na skarżącym obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. w terminie do [...] czerwca 2020 r. Akta sprawy wskazują, że takich działań ZUS nie podjął. Sąd podkreśla, że trudności związane z realizacją obowiązków organu wynikające ze specyfiki okresu pandemii (duża ilość spraw, ograniczenie funkcjonowania urzędów, stres związany z sytuacją) nie mogą usprawiedliwiać zaniechań organu, obciążając ich skutkami jedynie skarżącego. W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia zasady informowania (art. 9 Kpa). W następstwie złożenia przez skarżącego [...] kwietnia 2020 r. wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się powyższą zasadą organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Organ nie wyjaśnił stronie przed [...] czerwca 2020 r., że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących deklaracji rozliczeniowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 Kpa polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, dostępny w bazie orzeczeń[...]). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. teza 1. wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Przepis art. 9 Kpa zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. W ocenie Sądu organ dopuścił się również mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa). Emanację tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 79a § 1 Kpa, który stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Celem ostatniego z powołanych przepisów jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny j.w.). W świetle przepisu art. 15zzzzzn pkt 1 ustawy (obowiązującego od 18 kwietnia 2020 r.) w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 Kpa także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa. Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (strona internetowa ZUS: [...]), ZUS od [...] maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w swych placówkach, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Oznacza to, że od tego dnia organ powinien był realizować uregulowaną w przywołanym art. 10 Kpa zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania. Co istotne przepisy ustawy COVID-19 nie wprowadziły szczególnego trybu rozpatrywania wniosków, uchylającego stosowanie przepisów Kpa. Regulacje art. 15zzzzzn i n. tej ustawy wskazują, że kodeksowe zasady rządzące postępowaniem administracyjnym zostały ograniczone w ściśle określonym zakresie, a nie wyłączone. Odesłanie do przepisów Kpa w zakresie odwołań (art. 31zq ust. 8 ustawy) wskazuje jedynie na tryb rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (n.b. stanowi powielenie regulacji z art. 83 ust. 4 usus), lecz nie wskazuje na wyłączenie stosowania przepisów Kpa do rozpoznawania wniosków o zwolnienie z opłacania składek przez ZUS. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] sierpnia 2020 r. organ nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań. Nie wyjaśnił również stronie przed [...] czerwca 2020 r. przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed [...] czerwca 2020 r., skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu wyjaśnić zaistniałą sytuację i przedłożyć deklarację rozliczeniową za kwiecień 2020 r., tym bardziej, że z powodu przesłania organowi deklaracji [...] kwietnia 2020 r. i wyjaśnień uzyskanych od pracowników Inspektoratu ZUS mógł pozostawać w przekonaniu, że wszelkich formalności dochował. Organ powinien był więc o to zadbać. Jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 Kpa (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 Kpa), zgodnie z art. 10 § 3 Kpa, zobowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej zaś adnotacji w aktach niniejszej sprawy brak. W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 9, 10 § 1 i art. 79a § 1 Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona przed [...] czerwca 2020 r. została przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganej deklaracji rozliczeniowej miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania przedmiotowego zwolnienia. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2020 r. Rozpoznając ponownie sprawę, organ nie dające się usunąć wątpliwości w koniecznym dla załatwienia meritum sprawy zakresie rozstrzygnie na korzyść skarżącego, stosownie do art. 81a Kpa, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania, tj. po ustaleniu, że skarżący nie był zwolniona z obowiązku złożenia deklaracji za kwiecień 2020 r. pominie brak wpływu dokumentów do ZUS za ten miesiąc do [...] czerwca 2020r. jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Ewentualnie biorąc pod uwagę obowiązujący od [...] grudnia 2020r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy (zmiana: Dz. U. 2020 r. poz. 2255) organ zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Przepis ten bowiem wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. I choć wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji to obejmuje zdarzenia, które miały "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020.491).