III SA/Po 330/17

Dnia 19 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] . nr [...] II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013r., poz. 1414 ze zm.) oraz ustaleń protokołu kontroli z dnia[...] . - nałożył na x, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] , karę pieniężną w wysokości [...]zł, w tym: 1) karę w wysokości [...] zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, 2) karę w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. na drodze krajowej w miejscowości [...]zatrzymany został do kontroli pojazd [...] z naczepą ciężarową marki [...]kierowany przez [...]. Stwierdzono, że do urządzenia rejestrującego – tachografu podłączono niedozwolone dodatkowe urządzenie wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Umożliwiało to fałszowanie zapisów rejestrowanych przez tachograf przez kierującego pojazdem. Tachograf nie odpowiadał wobec tego przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy. Jednocześnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie strona nie może zostać zwolniona z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust 1 ustawy o transporcie drogowym, gdyż w toku postępowania nie przedstawiła żadnych faktów ani dowodów na poparcie okoliczności wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji przewozu drogowego. Ponadto nie wykazała, że nie miała wpływu na powstałe naruszenia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, również nie znajduje zastosowania art. 92 b ustawy o transporcie drogowym. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, a także o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Strona powołała się na art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, a w jej ocenie organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych i nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Strona nie miała wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń, a kierowca otrzymał mandat karny za nierejestrowanie swojej aktywności. Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 22 lit. a, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm. ) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do naruszenia, polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji, organ II instancji wskazał, że przeglądy okresowe urządzeń zainstalowanych w pojazdach przeprowadza się m. in. po każdej naprawie urządzenia lub po jakiejkolwiek zmianie współczynnika charakterystycznego pojazdu lub skutecznego obwodu tocznego opon. Podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia spowodowało utratę ważności sprawdzenia okresowego przeprowadzonego w dniu[...] r. Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli oraz danych cyfrowych pobranych z urządzenia rejestrującego wynika, że kierowca we wskazanym okresie czasu nie rejestrował prawidłowo wskazań w zakresie przebytej drogi. Naruszenie to zostało dokonane poprzez użycie dodatkowego niedozwolonego urządzenia. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu, wobec czego brak jest podstaw zastosowania art. 92 c ustawy o transporcie drogowym. W skardze do WSA w Poznaniu strona podniosła zarzut naruszenia - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 68 i art. 77 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie - art. 4 pkt. 22 u.t.d. Strona wskazała m. in., że organ nie przeprowadził dowodu z jej przesłuchania. Naruszenia powstały z winy kierowcy i strona nie wiedziała o nich. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z niespornych ustaleń dokonanych przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m. in. protokołu kontroli oraz danych cyfrowych pobranych z urządzenia rejestrującego, w należącym do skarżącego pojeździe w dniu [...] r. zostało zainstalowane do tachografu niedozwolone urządzenie dodatkowe powodujące niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Jak oceniły organy urządzenie nie rejestrowało prawidłowych danych. Ponadto, organy stwierdziły również, że w wyniku stosowania przez kierowcę niedozwolonego urządzenia, urządzenie rejestrujące utraciło cechy legalizacji. Tym samym, sprawdzenie okresowe tachografu cyfrowego wykonane w dniu [...] r. było nieaktualne. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907), zwanej dalej u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca w załączniku nr 3 w poz. 6.2 przewidział kary za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego, którego skutkiem jest , m.in., wskazane w poz. 6.2.1. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, sankcjonowane karą w wysokości 5000 zł. W poz. 6.1 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące (tachograf), wymieniając wśród nich w poz. 6.1.4 wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji, za które przewidziano karę w wysokości 1000 zł. Art. 92 a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, która w odróżnieniu od odpowiedzialności określonej w art. 92 u.t.d. oparta jest na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Zauważyć należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10). Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Przy czym, ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 ustawy, których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że użycie przez kierowcę niedozwolonego urządzenia umożliwiającego podawanie fałszywych danych dotyczących odbywanej jazdy przedmiotowym pojazdem należało zakwalifikować, jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d wykonywanie przewozu z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego, którego skutkiem jest - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Nie budzi wątpliwości Sądu także ocena organów, że użycie dodatkowego niedozwolonego urządzenia podłączonego do tachografu, spowodowało, że dane zapisane przez tachograf, we wskazanych dniach, dotyczące prowadzenia pojazdu są niezgodne ze stanem faktycznym. Jednocześnie, w odniesieniu do wskazanego naruszenia, zdaniem Sądu, organy również prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec skarżącego regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przesłanki wyłączające odpowiedzialność zachodzą, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Jak podkreśla się w orzecznictwie sadowoadministracyjnym, wskazany wyżej przepis odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe , przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że przedsiębiorca nie wskazał żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Prawidłowe jest również stanowisko organów, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b u.t.d., z uwagi na to, że stwierdzone w sprawie naruszenia dotyczą przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących, zaś wskazany przepis może mieć zastosowanie tylko w postępowaniu, którego przedmiotem jest naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. W ocenie Sądu doszło natomiast do naruszenia przepisu 6.1.4. załącznika nr 3 do ustawy, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. W ocenie organów w wyniku stosowania przez kierowcę niedozwolonego urządzenia tachograf ( urządzenie rejestrujące ) utraciło cechy legalizacji. Tym samym sprawdzenie okresowe tachografu cyfrowego było nieaktualne w dniu kontroli, a przedsiębiorca zobligowany jest do wykonania ponownego sprawdzenia okresowego. Zdaniem Sądu, stanowisko organów nie jest prawidłowe. Naruszeniem, sankcjonowanym karą w wysokości [...]zł., jest wymienione w załączniku wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Jak wynika z art. 8n ust 4 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach ( tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 884) legalizacja traci ważność w przypadku: 1) stwierdzenia, że przyrząd pomiarowy przestał spełniać wymagania; 2) uszkodzenia przyrządu pomiarowego; 3) uszkodzenia albo zniszczenia cechy legalizacji lub cechy zabezpieczającej; 4) zmiany miejsca instalacji lub użytkowania przyrządu pomiarowego, w którym legalizacja była wykonana. Stwierdzenie wskazanych w tym przepisie okoliczności nastąpić musi na podstawie przeprowadzonego sprawdzenia przyrządu pomiarowego, dokonanego przez upoważniony do tego podmiot. W aktach kontrolowanej sprawy brak jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. W ocenie Sądu zatem, zgromadzony i przedstawiony przez organy materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że sam fakt użycia dodatkowego urządzenia do tachografu, który nie wiadomo, czy spowodował czy też nie jego uszkodzenie powoduje, że urządzenie to utraciło cechy legalizacji. Zatem Sąd przyjął, że w ustalonym przez organy stanie faktycznym, nie było podstaw do uznania, że miało miejsce naruszenie określone w pkt 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. Mając na uwadze, że kwestia sankcji za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, ujawnione w toku jednej kontroli, winna być rozpoznana w jednym postępowaniu, zakończonym jedną decyzją (choćby ze względu na ograniczenia kwotowe w dopuszczalnej wysokości nakładanych kar), niedopuszczalne było uchylenie zaskarżonej decyzji w części. Uchylenie decyzji w całości oznacza natomiast konieczność ponownego rozpoznania przez organ administracyjny sprawy w pełnym zakresie, z uwzględnieniem uwag poczynionych przez Sąd. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. 2016, , poz. 718 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.