III SA/Po 337/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi T.C. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w punkcie trzecim, II. zasądza od Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Kosewska /-/M. Lorych – Olszanowska /-/B. Koś Decyzją z dnia z dnia [...], Nr [...] kierownik powiatowego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kole, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 przyznał T. C. płatności na rok 2008 w wysokości [...] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową, w wysokości [...] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 5 maja 2008 r. T. C., złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, do gruntów rolnych w ramach: jednolitej płatności obszarowej; płatności uzupełniającej do powierzchni: a) grupy upraw podstawowych, b) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). W przedmiotowym wniosku producent rolny zadeklarował do dopłaty działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat t., gmina B., obręb I.; działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat k., gmina K., obręb R., działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat k., gmina K., obręb R. Powierzchnia deklarowana działek rolnych zakwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha., a należna kwota płatności wyniosła [...] zł. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wynosiła [...] ha i została zakwalifikowana do płatności w wysokości [...] zł. We wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 T. C. zadeklarował powierzchnię [...] ha trwałych użytków zielonych (grupa upraw JPO, TUZ), do której przysługuje płatność zwierzęca, o ile są spełnione warunki określone w przywołanym rozporządzeniu. Po przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia trwałych użytków zielonych wynosi [...] ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i w rejestrze koniowatych wyliczono liczbę zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe i ustalono, że wynosi ona [...] DJP. Po uwzględnieniu warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.), uznano, że powierzchnia, co do której została obliczona płatność wyniosła 1,18 ha i z tego tytułu naliczono płatności w wysokości 447,87 zł. W odwołaniu T. C. zakwestionował sposób naliczenia uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), gdyż płatność zwierzęcą otrzymał tylko do [...] ha, a nie objęto nią pozostałych [...] ha użytków zielonych z gospodarstwa jego żony B. W okresie referencyjnym tj. od 1 kwietnia 2005 do 31 marca 2006 żona w swoim gospodarstwie posiadała wymaganą ilość DJP bydła i płatność zwierzęcą otrzymała. Zaznaczył, że w jego opinii nie jest to powiększenie areału TUZ (płatności zwierzęcej) przez np. zakup gruntów a połączenie gospodarstw wraz z inwentarzem. Dlatego spełnił wszystkie wymogi przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych Decyzją z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Wielkopolskiego Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634) oraz na podstawie art. 19 ust.3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2009r., Nr 20, poz. 105) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) T. C. w dniu [...] złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów i otrzymał numer producenta [...]. Równocześnie w dniu [...] B. M. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów i otrzymała numer producenta [...] T.C. i B. M. w dniu składania wniosków o wpis do ewidencji producentów nie byli małżeństwem, w związku z czym nadano im dwa odrębne numery EP. W dniu [...] B. i T. C. stawili się w Biurze Powiatowym w K. i dokonali wyboru jednego z numerów. W Protokole z dnia 10 czerwca 2008 r ustalono, że numer identyfikacyjny [...] nadany B. C. zostaje zawieszony, a numer identyfikacyjny [...] nadany T. C. pozostaje obowiązujący w dalszych kontaktach z ARiMR, jako numer nadany zgodnie z ort. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. (...). Ponadto B. C. wyraziła pisemną zgodę na zawieszenie jej numeru EP oraz zgodę na wpis męża do ewidencji producentów, w wyniku czego w dniu 11 czerwca 2008r. a T. C. złożył zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów z podpisem żony. B. i T. C. na podstawie uzyskanych w 2004 roku numerów producentów składali w latach 2004, 2005, 2006, 2007 dwa, odrębne wnioski obszarowe, a B. C. otrzymała w 2006 roku uzupełniającą płatność do powierzchni trwałych użytków zielonych oraz traw na gruntach ornych uprawniającą do uzyskania płatności zwierzęcej 2007 roku. Organ powołał się na pismo Departamentu Płatności Bezpośrednich przekazane pismem z dnia [...] (znak [...]) w sprawie wytycznych dotyczących podwójnych numerów producentów wśród małżonków oraz płatności zwierzęcej, w kontekście innych analogicznych spraw. Po dokonaniu analizy sprawy B. C. i T. C. z 2006, 2007 oraz 2008 roku, organ odwoławczy ustalił, iż powierzchnia referencyjna z 2006 roku, do której przyznano płatność zwierzęca w 2008 roku, tj. powierzchnia [...] ha została obliczona w sposób prawidłowy, co oznacza to, iż powierzchnia referencyjna [...] ha " traw na gruntach ornych " oraz " trwałych łąk i pastwisk''' zadeklarowana w 2006 roku przez B. C. nie została, zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r" wzięta pod uwagę podczas wyznaczania powierzchni referencyjnej, skutkując brakiem możliwości przyznania do tej powierzchni płatności zwierzęcej w 2008 rok, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jako powierzchnię referencyjną uznaje się bowiem wartość najniższą z powyższych. W związku z tym na podstawie obowiązujących przepisów wysokość przyznanej płatności zwierzęcej dla producenta rolnego powinna być wyliczona przy uwzględnieniu powierzchni [...] ha, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a ARiMR nie ma podstaw do modyfikowania wniosku na podstawie własnego (subiektywnego) uznania. Decyzje w sprawie przyznania płatności wydaje się w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku, bądź też zmianie do wniosku, a deklarując do dopłaty działki rolne wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania faktycznych powierzchni przez niego użytkowanych. Natomiast wysokość płatności zwierzęcej jak wcześniej zauważono, jest wynikiem braku możliwości odstąpienia od literalnej wykładni przepisów regulujących przyznawanie płatności zwierzęcych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu i instancji wskazując na: • naruszenie § 5, § 6 i § 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008r, nr 44, poz. 265 ze zm.) w związku z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 roku, Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, tj. błędnego przyjęcia, iż określona norma prawna istnieje w danej sytuacji, gdy norma ta bezspornie posiada zupełnie inna treść, • niezastosowanie § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku, • naruszenie art. 21 ustawy o płatnościach bezpośrednich w przypadku uznania, iż nastąpiło przejecie gospodarstwa rolnego, • naruszenie art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.64.9.59), • naruszenie wszystkich zasad państwa prawa poprzez rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 KPA w zakresie nieuwzględnienia przy wydawaniu niniejszej decyzji ważnego interesu społecznego, wprowadzenia strony w błąd, a tym samym podważeniu zaufania do organów państwa, • naruszenia art. 231 §1 kodeksu karnego ze względu na działanie funkcjonariusza publicznego na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie z procesowym pełnomocnik skarżącego podtrzymał wszelkie żądania i twierdzenia zawarte w skardze oraz zgłosił dodatkowe zarzuty, w postaci naruszenia norm wynikających z art. 33 ust. 2 i 3, oraz art. 46 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 w zakresie konsekwencji przeniesienia uprawnień do płatności wraz z pierwotnym gospodarstwem rolnym. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że aby postępowanie o wpis do ewidencji producentów było przeprowadzone prawidłowo organ winien poprzez wypisy z ksiąg wieczystych, wypisy z ewidencji gruntów i budynków, umowy dzierżaw należy ustalać czy dany wnioskujący jest producentem, czyli czy jest producentem rolnym, czyli czy jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, czy nie jest już wpisany do ewidencji (baza ewidencji) oraz zgoda na wniosku o wpis, a także czy małżonek wnioskodawcy nie jest już wpisany do ewidencji producentów. Ponadto wskazał na nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne tezy decyzji na temat pojęcia gospodarstwa rolnego, nakazującego traktowanie, w przypadku małżonków, gospodarstw rolnych formalno prawnie odrębnych, jako jedno gospodarstwo de facto od chwili zawarcia związku małżeńskiego, a następnie wskazywanie, iż małżonkowie Ci, a właściwie ich gospodarstwa właściwie nie mogą być traktowane jako jedno w zakresie przysługujących im praw (decyzje za rok 2006), mimo iż prawa te są prawami nabytymi tych że małżonków. Zakwestionował również tezę, że mimo zawarcia związku małżeńskiego w roku 2005, przedmiotowa ziemia, co do której uprawnienie do otrzymywania płatności bezpośrednich zwierzęcych w roku 2006 nabyła żona skarżącego, mimo wywodów dotyczących jedności gospodarstwa w związku z zawarciem związku małżeńskiego. Za kuriozalne uznał również stwierdzenie, iż państwo C. w chwili zawarcia związku małżeńskiego naruszyli przepis art. 12 ust.4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto podkreślił, iż organ II instancji powołał się w swym uzasadnieniu na quasi normy w postaci wytycznych, opinii i stanowisk, oraz ksiąg procedur, które w żaden sposób nie mogą merytorycznie wiązać strony postępowania. Powyższe "instrukcje", mogą być jedynie swego rodzaju wskazówką dla organu, ale w żadnym razie nie mogą stanowić podstawy uzasadnienia tak jak jest w tym przypadku, a stały się podstawą rozstrzygnięcia jako normy erga omnes. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wskazany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przepis § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. Nr 44, poz. 265) stanowi, że " 1. Płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 roku do dnia 31 marca 2006 roku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 roku, rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. 2. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia: 1) ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3 oraz 2) trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2....." Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że B. i T. C., na podstawie uzyskanych w 2004 roku numerów producentów składali w latach 2004, 2005, 2006 i 2007 , odrębne wnioski obszarowe. Wniosek T. C. obejmował powierzchnię referencyjną wynoszącą 1,18 ha a wniosek B. C. powierzchnię referencyjną wynoszącą 3,63 ha. B. C. otrzymała w 2006 roku ( podobnie jak T.C. ) uzupełniającą płatność do powierzchni trwałych użytków zielonych oraz traw na gruntach ornych, uprawniającą do otrzymania płatności zwierzęcej w 2007 roku. W świetle powyższych, niespornych ustaleń, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, o braku podstaw do naliczenia w 2008 roku płatności zwierzęcej do powierzchni uwzględniającej zsumowane powierzchnie z tytułu otrzymania w 2006 roku płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych przyznanych obojgu małżonkom, nie znajduje uzasadnienia. Jakkolwiek trafnie w zaskarżonej decyzji podniesiono, że we wskazanym wyżej rozporządzeniu brak przepisów szczególnych regulujących wprost sytuację małżonków, którzy przed zawarciem małżeństwa dysponowali oddzielnymi numerami producentów, nie można jednak z takiego stanu rzeczy wyprowadzać wniosku, iż uniemożliwia to przyznanie płatności uwzględniającej zsumowane powierzchnie, po zawieszeniu jednego z tych numerów. Skarżący, stosując się do postanowień art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 z 2004 r.) stanowiącego, że małżonkom rolnikom nadaje się jeden numer identyfikacyjny i to temu małżonkowi, co do którego drugi małżonek wyraził pisemną zgodę, spowodowali zawieszenie numeru identyfikacyjnego nadanego B. C. z dniem [...] i pozostawili numer nadany T. C. jako numer nadany zgodnie z ust. 4 cyt. art. 12. Z bezspornych ustaleń wynika, że każdy z małżonków, jako odrębny producent rolny spełniał wymogi § 5 cyt. wyżej rozporządzenia, uprawniające do otrzymania płatności zwierzęcej w 2008 roku i mimo zawarcia związku małżeńskiego 20 sierpnia 2005 roku zarówno w 2006 roku jak i w 2007 roku każdy z nich składał odrębny wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Skoro zatem oboje małżonkowie, na podstawie wniosków złożonych w 2006 roku otrzymali płatności uzupełniające do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych a zgodnie z ust. 2 §5 cyt. rozporządzenia, płatność zwierzęca uzależniona jest od ilości zwierząt i wielkości powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych od których przyznana została płatność w 2006 roku, to występując jako jeden producent rolny, po zawieszeniu jednego numeru identyfikacyjnego, nie zostali pozbawieni możliwości otrzymania płatności zwierzęcej dotyczącej gruntów objętych wcześniej tym zawieszonym numerem. Takiej sankcji nie przewiduje bowiem żaden z przepisów cytowanego wyżej rozporządzenia. Sytuacja powstała na skutek zawieszenia numeru identyfikacyjnego przyznanego B. C. jakkolwiek nie jest tożsama, to może być uznana za zbliżoną do instytucji przekazania i przejęcia gospodarstwa od innej osoby, a i w tym przypadku możliwe jest już uzyskanie przez przejmującego, płatności zwierzęcej przysługującej przekazującemu gospodarstwo (§ 7 cyt. wyżej rozp.). Nie można zatem uznać za uzasadnione stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, pozbawiającego możliwości otrzymania płatności zwierzęcej przez współmałżonka rolnika, który wcześniej wniosek o przyznanie tej płatności złożył i spełniał wszystkie warunki do jej otrzymania. Przy takiej wykładni wymienionych przepisów współmałżonek rolnika pozostawałby bowiem w sytuacji mniej korzystnej niż nabywca innego gospodarstwa. Na wadliwość wykładni § 5 cyt. rozporządzenia, wyrażonej w zaskarżonej decyzji wskazuje również regulacja zawarta w § 8 cyt. rozporządzenia. Przepis ten stanowi bowiem, że "W przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy obliczaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca temu z małżonków, na którego drugi małżonek wyraził pisemną zgodę". Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tak wydana decyzja podlegała zatem uchyleniu z mocy art. 145 § 1 ust.1 pkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono w myśl art. 200 cyt. wyżej ustawy o p.p.s.a. a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 tej ustawy. /-/M. Kosewska /-/M. Lorych - Olszanowska /-/B. Koś