III SA/Po 355/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/W. Długaszewska /-/Sz. Widłak /-/T.M. Geremek Z.K. w piśmie z dnia [...] r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożył wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieuregulowanych składek. Zakład przeprowadził postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [..] odmawiającej umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia własnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności przedstawiono regulację art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.), wskazując, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z ww. przepisu. W toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Strona jest osobą zatrudnioną, a z jej wynagrodzenia prowadzona jest egzekucja administracyjna przez ZUS Oddział. Strona złożyła do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Po analizie całokształtu materiału dowodowego oraz okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzono, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a powołana przez skarżącą argumentacja nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia zawartego we wcześniejszej decyzji. Zdaniem organu rentowego sytuacja określona w art. 28 ust. 3 pkt 4 ww. ustawy nie miała w niniejszej sprawie miejsca, gdyż wskazany przepis dotyczy osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które zakończyły swoje istnienie wskutek ukończenia postępowania likwidacyjnego. Strona zaś prowadziła działalność gospodarczą we własnym imieniu jako osoba fizyczna. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...]., gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Również w odpowiedzi na skargę wskazano Prezesa Zakładu jako organ wydający decyzję. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a. /-/ W. Długaszewska /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek