III SA/Po 366/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... r. znak: ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska Decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił T. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 1-3a i 3 b, ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm. ), umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okresy wskazane precyzyjnie w sentencji decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 29 grudnia 2008 r. T. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy – z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej. Zdaniem wnioskodawcy egzekwowanie przedmiotowej należności mogłoby zagrozić egzystencji jego rodziny, której jest jedynym żywicielem, a na utrzymaniu posiada niepełnosprawnego syna wymagającego stałego leczenia i rehabilitacji oraz niepracującą żonę. Odnosząc się do powyższego wniosku organ wskazał, iż w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł ponadto podstaw do umorzenia spornego długu na postawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ), albowiem w ocenie organu jego zapłata nie pozbawi wnioskodawcy i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powołano się przy tym m. in. na fakt prowadzenia przez T. działalności gospodarczej w postaci usług transportowych ze średnim dochodem miesięcznym w kwocie ... zł oraz korzystania ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłku z MOPR ( ... zł ) oraz zasiłku pielęgnacyjnego ( ... zł ). Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych opłacenie przedmiotowego długu w formie np. układu ratalnego nie pozbawi wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ze względu na przychody uzyskiwane z tytułu działalności gospodarczej. T. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołał się w nim na trudności finansowe i materialne oraz na sytuację rodzinną ( niepełnosprawny syn, który wymaga ciągłego leczenia i rehabilitacji ). Zwrócił też uwagę na relatywnie niskie dochody miesięczne uzyskiwane z działalności gospodarczej. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał w pełni ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Prezes ZUS szczegółowo omówił brak przesłanek ustawowych umożliwiających orzeczenie o umorzeniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. W skardze na decyzję Prezesa ZUS T. powtórzył zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o umorzenie jego zaległości składkowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, ze skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie, że organem wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes Zakładu ( zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06). Ze zwrotu " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wynika jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu, znajduje to potwierdzenie w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, ponieważ zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy reprezentuje Zakład na zewnątrz. W zaskarżonej decyzji, jako organ, który wydał decyzję został wskazany Prezes Zakładu Ubezpieczeń. Organem wydającym decyzję z dnia 20 lutego 2009r. roku, był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika nie tylko z nagłówka tej decyzji, ale i treści jej uzasadnienia. Wobec powyższego decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi, wadę z art. 156 § 1 pkt. 1 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS ( pkt. 1 wyroku). W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd postanowił natomiast o wykonalności tej decyzji ( pkt. 2 orzeczenia). /-/ M. Ławniczak /-/T.M. Geremek /-/ B. Sokołowska