III SA/Po 367/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-10-29
Skład orzekający: Sędzia WSA Szymon Widłak, Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski, Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego, braku wymagalności obowiązku szczepienia ochronnego oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, podniesione w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z obowiązkiem niepieniężnym, mogą skutecznie podważyć zasadność prowadzenia egzekucji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut dotyczący wadliwości tytułu wykonawczego nie może być rozpoznany jako zarzut egzekucyjny w obecnym stanie prawnym, a jedynie może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia został uznany za niezasadny z uwagi na istnienie dowodu skutecznego doręczenia. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa, jest wymagalny zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem, a lekarskie badanie kwalifikacyjne nie stanowi przesłanki uzależniającej powstanie obowiązku, lecz jedynie poprzedza szczepienie. Odmowa poddania dziecka szczepieniu, mimo braku przeciwwskazań stwierdzonych przez lekarza, stanowi uchylanie się od obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie organu odwoławczego dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczętym w związku z uchylaniem się rodziców od wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wadliwości tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznały zarzuty za niezasadne lub niedopuszczalne, a sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 roku sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia 9 kwietnia 2025 roku nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Pismem z dnia 19 maja 2025 r. J. L. (skarżący) wniósł skargę na postanowienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS) z dnia 18 marca 2025 r. dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z egzekucją obowiązku niepieniężnego - poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Z uzasadnienia postanowienia PWIS wynikało, co następuje:
W związku z przekazaniem do Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w [...] (PPIS) informacji otrzymanej z placówki medycznej informacji o uchylaniu się przez rodziców małoletniego L. L. (ur. [...] r.), od wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka PPIS wezwał ich do niezwłocznego wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych w podanym terminie.
Wobec niewywiązania się z wezwania oraz nieprzedstawienia zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień lub o przesunięciu terminu szczepień dziecka, PPIS wystosował upomnienie adresowane do zobowiązanych, wzywając ich do wykonania ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe), inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (trzecia dawka szczepienia podstawowego), jednocześnie informując, że w razie niewykonania tego obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.
Następnie PPIS jako wierzyciel skierował do Wojewody [...] do egzekucji administracyjnej tytuły wykonawczy z 6 lutego 2024 r., a wojewoda pisemnie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Następnie każdy z rodziców odrębnie wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z brakiem realizacji obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym. W ww. piśmie zawarto zarzuty dotyczące:
1. na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej: u.z.z.c.z.l.) poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, braku indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
4. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy, tj.:
a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawa obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ,ograniczenie do wskazania na art. 17 ust. 1 ww. ustawy,
b) błędnie wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna prowadzonej egzekucji.
Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
Postanowieniem z 25 lutego 2025 r. PPIS (1) "uznał brak podstaw do przywrócenia terminu; (2) oddalił zarzuty skarżącego wskazane powyżej w pkt 1-3; (4) "uznał za niedopuszczalny" zarzut opisany powyżej w pkt. 4.
Skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i zaskarżył je zażaleniem do PWIS, który zaskarżonym obecnie do WSA w Poznaniu postanowieniem: (1) uchylił postanowienie wierzyciela w pkt. 3, umarzając w tym zakresie postępowanie oraz (2) utrzymał w mocy postanowienie PPIS w zakresie pkt. 2.
PWIS, utrzymując w mocy postanowienie wierzyciela, argumentował, że skarżący zgłosił zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Zdaniem PWIS taki zarzut, w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, nie może stanowić zarzutu egzekucyjnego - nie ma go w katalogu możliwych podstaw zarzutów wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Możliwość zgłoszenia takiego zarzutu przewidywał art. 33 § 1 pkt 10 ww. ustawy, w treści obowiązującej przed 30 lipca 2020 r., a więc przed wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Obecnie okoliczność ta może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132). Dlatego, zdaniem organu odwoławczego postępowanie w zakresie tego zarzutu winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Jako chybiony organ odwoławczy ocenił zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, ponieważ w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie skutecznego doręczenia upomnienia stronie zobowiązanej. Zdaniem PWIS upomnienie zostało sporządzone prawidłowo i zawiera niezbędne elementy do zidentyfikowania osoby, której się tyczy, treść wezwania do wykonania obowiązku a także podstawę prawną oraz pouczenie.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, PWIS stwierdził, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu, przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), aktualizował się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym w nim terminie badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia i samemu szczepieniu, pod warunkiem jednak, że w wyniku badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono istnienia przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia przeprowadzenia tego szczepienia albo przedstawienia zaświadczenia o wcześniejszym poddaniu się temu szczepieniu w ramach szczepień zalecanych. Obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie ze schematem zawartym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który konkretyzuje liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania a jego niezrealizowanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika że, wykonanie obowiązku szczepień ochronnych z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami Kodeksu wykroczeń. W przypadku niewykonania obowiązkowych szczepień, PPIS jako właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest uprawniony, jako wierzyciel obowiązku, do żądania jego wykonania. Zasadnie zatem w świetle powyższych przepisów prawa, PPIS w [...] w przedmiotowej sprawie prawidłowo wypełniał swoje zadania.
PWIS wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b u.z.z.c.z.l. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Dalej art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W art. 17 ust. 10 ww. ustawy zawarta jest delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku w tym liczbę dawek i terminy podania oraz innych okoliczności stanowiących podstawę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Wydane na mocy delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ustala schemat przeprowadzenia szczepień ochronnych. Zgodnie z § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia "Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1." PPIS jako organ zobowiązany do realizacji zadań ustawowych w zakresie nadzoru nad terminami szczepień zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) w swoich działaniach wobec skarżącego, uchylającego się od wykonania szczepień ochronnych u dziecka opiera się na zgłoszeniach z placówki medycznej. Powyższe zgłoszenia były podstawą dla PPIS jako wierzyciela do żądania wykonania obowiązku oraz wystawienia tytułu wykonawczego i przekazania go do wojewody jako organu egzekucyjnego w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym i w ten sposób wypełniania zadań zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) i sprawowania zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenia działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych.
Odnosząc się do podnoszonej kwestii niewykluczenia przez lekarza przeciwskazań w celu wykonania szczepień ochronnych, organ odwoławczy stwierdził, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej, po czym w przypadku braku przeciwwskazań podawana jest szczepionka. Badanie kwalifikacyjne składa się z badania podmiotowego (wywiad) i przedmiotowego (badanie fizykalne) i na tej podstawie lekarz ocenia stan zdrowia dziecka. Dużą rolę stanowi wywiad i to na jego podstawie lekarz zgodnie ze swoją wiedzą medyczną wyklucza większość przeciwskazań, a nie na podstawie badań szczegółowych. Jak wynika z akt sprawy, lekarz stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, a pomimo to rodzice odmówili poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zarzucił organowi:
1. naruszenie art. 15 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia, niewykonalność obowiązku określonego w upomnieniu i tytule wykonawczym;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7, 77, 136 i 138 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z aktami sprawy, w tym rozpoznawanym zażaleniem, nie zbadanie czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy obowiązek określony w kształcie wynikającym z upomnienia i tytułu wykonawczego jest niewymagalny, a strona swój obowiązek spełniła poprzez stawienie się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne;
4. naruszenie art. 7a, 77 i 81 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
PWIS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który umożliwia Sądowi rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdzie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Należy stwierdzić, że organ odwoławczy zasadnie pominął w swej ocenie treść punktu 1 postanowienia PPIS, w którym "stwierdzono braku podstaw do przywrócenia terminu". Takie orzeczenie bowiem po pierwsze jest niezrozumiałe w świetle rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów. Przyjąć więc należało, że - zdaniem Sądu słusznie - wierzyciel w istocie przywrócił termin do wniesienia zarzutów, a to poprzez fakt, iż orzekł w ich przedmiocie merytorycznie.
Po wtóre PWIS prawidłowo ocenił, że nie był zasadny zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ w aktach postępowania znajduje się dowód doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Wynika z niego, że upomnienie doręczono osobiście skarżącemu (k. 91 akt organu). Samo upomnienie, zdaniem Sądu, trafnie uznano za spełniające wymóg należytej konkretyzacji egzekwowanego obowiązku. Upomnienie wskazywało też adresata oraz identyfikowało dziecko, które ma być poddane obowiązkowemu szczepieniu przeciw wymienionym w sposób niebudzący wątpliwości chorobom zakaźnym. Wprawdzie określało, że dziecko winno zostać poddane szczepieniu ochronnemu m. in. przeciwko "śwince" (k. 90 akt organu), to pomimo tego, że załącznik do rozporządzenia posługuje się nazwą schorzenia "nagminne zapalenie przyusznic (świnka)" (§ 2 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych), to jednak określenie "świnka", zdaniem Sądu wystarczająco identyfikuje chorobę, przeciwko której ma być dokonane szczepienie, ponieważ takim określeniem posługuje się rozporządzenie przytaczając potoczną nazwę choroby.
W kwestii wymagalności egzekwowanego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wskazać należy, że - na co trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - wynika on z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.c.z.l. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy - jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.c.z.l. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.c.z.l. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.c.z.l. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 u.z.z.z. wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). Weszło ono w życie z dniem 1 października 2023 r., a zatem obowiązywało już w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w badanej tu sprawie.
W związku z powyższym uznać należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu z 2023 r., wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Wskazane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym, jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W przedmiotowej sprawie w wystawionym w tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u dziecka skarżącego, dotyczą szczepień wykazanych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, w tym dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi (pkt 2) oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) [pkt 4], jak i od ukończenia 12. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce (pkt 5).
W świetle powyższego organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej trafnie przyjęły, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Bezsporne jest bowiem, że małoletni L. L. nie został poddany szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule wykonawczym pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2023 r.
Z akt nie wynika, by do dnia wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego rodzice małoletniego przedstawili dokument poświadczający wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też jakikolwiek dokument uzasadniający brak wymagalności ich wykonania.
Nadto wymaga wyjaśnienia, że wedle art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, co nie oznacza, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ, z dokumentacji dotyczącej małoletniego nie wynika, aby obowiązek szczepień został w stosunku do niego odroczony.
Ponadto wskazać należy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Obowiązek zaszczepienia małoletniego L. L. był więc wymagalny.
Niezasadne okazały się też twierdzenia o tym, że rodzice małoletniego wywiązali się z obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, ponieważ stawili się w placówce podstawowej opieki medycznej. Zdaniem Sądu organy wyczerpująco wyjaśniły w swych postanowieniach, dlaczego rozumowanie takie jest błędne, a twierdzenie o nieuchylaniu się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest uzasadnione.
Z ustaleń organu wynikało bowiem, że w przypadku dziecka skarżącego przeprowadzono wymagane badanie, a lekarz je wykonujący nie stwierdził przeciwwskazań do poddania pacjenta szczepieniom. Jak trafnie wyjaśniono, żaden przepis nie przewiduje obowiązku przeprowadzania testów uczuleniowych na substancje wchodzące w skład szczepionek. W takiej sytuacji obowiązkiem rodziców było więc poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Odmowa poddania musiała zostać uznana za uchylenie się od obowiązku.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło