III SA/Po 375/09

Dnia 03 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi T.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości z tytułu nieuiszczonych składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek /-/ B. Sokołowska Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności T.K. z tytuł€ składek na ubezpieczenie społeczne oraz fundusz pracy. Prezes ZUS orzekając na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy skarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organy rentowe wskazały, że przedmiotem prowadzonego postępowania był wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, a nie o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na ich przedawnienie. W kwestii umorzenia na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) nie można było wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę pod kątem umorzenia lub odmowy umorzenia należności z tytułu składek ze względu na ich przedawnienie, w związku z czym Zakład słusznie postanowił wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ odwoławczy wyjaśnia, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 04.07.2008r. III SA/WA 528/08) instytucja przedawnienia wywiera dwojaki skutek- materialnoprawny, jakim jest wygaszanie zobowiązań podatkowych, których swoistym rodzajem są należności z tytułu składek oraz procesowy, jakim jest niemożność prowadzenia postępowania podatkowego i konieczność jego umorzenia. Mogą zdarzyć się sytuacje, w których dojdzie do przedawnienia "materialnego" w następstwie czego zobowiązanie wygaśnie i uniemożliwi to wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania. Mogą zdarzyć się też takie sytuacje, gdzie dojdzie do wygaśnięcia zobowiązania na skutek innych zdarzeń niż przedawnienie i wówczas upływ terminu przedawnienia stanowi przeszkodę procesową do wszczęcia i prowadzenia postępowania. Przedawnienie należności z tytułu składek wiąże się z wygaśnięciem zobowiązania, następuje z mocy prawa, w związku z powyższym wniosek nie może być rozpatrywane pod kątem umorzenia, czyli art. 28 u.su.s. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek stanowi przeszkodę procesową do weryfikacji zobowiązania. Organ w przypadku przedawnienia nie może już wszcząć postępowania w celu wyegzekwowania należności. Natomiast umorzenie należności następuje na wniosek zobowiązanego i podlega weryfikacji Zakładu pod kątem art. 28 u.s.u.s. ust. 2, tj. nieściągalności składek oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), wydane na podstawie art. 28 ust. 3b cytowanej ustawy. Skargę do WSA w Poznaniu na powyższ rozstrzygnięcie złożył wnioskodawca żądając uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (odmiennie niż w decyzji z dnia [...], gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a. /-/Sz. Widłak /-/T.M. Geremek /-/B. Sokołowska