III SA/Po 384/15

Dnia 12 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik ( spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2014 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., zwanej dalej P.r.d.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwanej dalej: "K.p.a.") cofnął Z.B., zamieszkałemu w P., zwanemu dalej skarżącym, uprawnienia kategorii A. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] lipca 2013 r. wszczęto w dniu [...] lipca 2013 r. postępowanie w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2013 r. skarżący został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. A i B. Dnia [...] października 2013 r. skarżący uzyskał negatywny wynik z części praktycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. A, wobec czego decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydent Miasta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło powyższą decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień, wskazując, że z uwagi na niejednoznaczne przepisy należy umożliwić skarżącemu ponowne przystąpienie do kontrolnego egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. A. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta ponownie skierował skarżącego na egzamin sprawdzający, wraz z informacją, iż niepoddanie się egzaminowi w wyznaczonym terminie, tj. do [...] września 2014 r., skutkować będzie cofnięciem uprawnień. Ze względu na upływ wskazanego terminu, należało cofnąć skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A. W odwołaniu z dnia [...] października 2014 r. skarżący kwestionując ustalenia organu, zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie okoliczności faktycznych sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, podnosząc iż przyczyną wszczęcia postępowania w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do prowadzenia pojazdów było przekroczenie przez skarżącego limitu punktów karnych, które uzyskał podczas prowadzenia samochodu. Skarżący pozytywnie zaliczył egzamin w zakresie kat. B oraz egzamin teoretyczny w zakresie kat. A. Do egzaminu praktycznego skarżący nie został dopuszczony ze względu na brak odpowiedniego stroju ochronnego (rękawic ochronnych). O takim wymogu – nieprzewidzianym przez przepisy ruchu drogowego – odpowiednie organy (Wydział Komunikacji Urzędu Miasta ani WORD) w dalszym ciągu nie informują. Skarżący odebrał decyzję SKO jako umożliwienie przystąpienia do egzaminu kontrolnego bez dodatkowych opłat, jednak zarówno w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego oraz w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P. został poinformowany o konieczności uiszczenia opłaty za egzamin. W ocenie skarżącego, w taki sposób mógłby przystąpić do egzaminu również bez decyzji SKO, a musi obecnie ponosić konsekwencje niekompetencji urzędników. Skarżący podkreślił, iż do egzaminu przystąpił, jednak nie był dopuszczony ze względu na konieczność ponownego wniesienia opłat. Skarżona decyzja została zatem wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Do odwołania skarżący załączył korespondencję z WORD w P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że faktem jest, czego strona nie kwestionuje, iż skarżący nie poddał się egzaminowi, bowiem w jego ocenie bezpodstawnie domagano się od niego kolejnej opłaty za przystąpienie do egzaminu. Zgodnie jednak z treścią art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 155, zwanej dalej: "u.k.p.") egzamin państwowy jest przeprowadzany za opłatą, która stanowi dochód wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Brak dokonania takiej opłaty jest równoznaczny z niedopuszczeniem do egzaminu. Problematyka zaliczenia opłaty za pierwszy egzamin, który nie doszedł do skutku, na poczet drugiego była przedmiotem oceny WORD, który stwierdził, iż skarżący powinien uiścić nową opłatę, ponieważ nieprzystąpienie do egzaminu jest równoznaczne z niestawieniem się na egzamin, a tym samym wykorzystaniem uiszczonej opłaty. Organ II instancji wskazał, iż w przypadku gdy skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem WORD – powinien złożyć skargę do Marszałka Województwa. Ponieważ jednak skarżący nie przystąpił do egzaminu – zaszła przesłanka do cofnięcia skarżącemu uprawnień. W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. Skarżący podniósł, iż organy dalej nie informują o wymogu posiadania rękawic ochronnych, wskazanym w rozporządzeniu Ministra Transportu, a egzaminator nie pozwolił skarżącemu pożyczyć rękawic od innych osób oczekujących na egzamin. Skarżący wprawdzie odwołał się do Marszałka Województwa, który jednak nie rozpatrzył wszystkich jego zarzutów, a od decyzji nie było już odwołania. Skarżący wskazał, że swobodna interpretacja przepisów działa na niekorzyść obywatela, bowiem decyzję SKO wskazującą na konieczność ponownego umożliwienia skarżącemu zdawania egzaminu można rozumieć wyłącznie jako przystąpienie do egzaminu nieodpłatnie – po opłaceniu kosztów egzaminu skarżący mógł do niego przystąpić i bez decyzji SKO. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy konieczności uiszczenia przez skarżącego ponownej opłaty egzaminacyjnej w przypadku decyzji uchylającej decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, ze wskazaniem, że należy umożliwić skarżącemu ponowne podejście do egzaminu. Zgodnie z dyspozycją art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 155, zwanej dalej u.k.p.) egzamin państwowy jest przeprowadzany za opłatą, która stanowi dochód wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i umorzyło postępowanie w sprawie, wskazując m.in., że ze względu na sprzeczne przepisy prawa sprzyjające nierówności w traktowaniu osób przystępujących do egzaminu należy rozstrzygnąć postępowanie odwoławcze na korzyść skarżącego i umożliwić mu ponowne zdanie egzaminu na prawo jazdy kat. A w celu realizacji ciążącego na nim obowiązku. Jak wskazano w uchylonej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2011 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień kategorii A, zgodnie z art. 103 ust. 3 u.k.p., przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami nastąpi po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie, tj. po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego w zakresie posiadanych uprawnień. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jak wynika z powyższego, przyjmując założenia wynikające z uzasadnień zaskarżonych obecnie decyzji oraz przyjętą argumentacją, należy wskazać, iż decyzja SKO z dnia [...] czerwca 2014 r. niezależnie od swego wyniku nie ma żadnego znaczenia, bowiem nie zmienia niczego w sprawie skarżącego – zgodnie z art. 56 ust. 3 u.k.p. warunkiem przystąpienia do egzaminu jest wniesienie opłaty. W decyzji tej organ podkreślił jednak, że cofnięcie uprawnień skarżącemu byłoby nadmierną dolegliwością niezrozumiałą dla niego i podważającą zaufanie do organów państwa, na których ciąży obowiązek przestrzegania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, w związku z czym należało umożliwić mu ponowne przystąpienie do egzaminu. Podkreślić należy, iż w stanie faktycznym sprawy skarżący wniósł przedmiotową opłatę, określoną w art. 56 ust. 3 u.k.p. przystępując do egzaminu za pierwszym razem i podstawą negatywnego wyniku egzaminu nie był brak wniesionej opłaty, lecz brak stroju ochronnego, który przepisy traktują niejednakowo w dwóch następujących po sobie ustępach § 33 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem). Zaskarżoną decyzją organ odbiegł od postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także, w ocenie Sądu, nie wyjaśnił stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W istocie swojej organ nie odniósł się do zasadności wywodów skarżącego, który wskazał, iż decyzją organu II instancji uchylającą decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami i przystąpienie przez niego do egzaminu ponownie z uwagi na wskazane uchybienia (brak stroju ochronnego), wymienione okoliczności stanowią o możliwości odbywania ponownego egzaminu w zakresie wcześniej uiszczonej opłaty. Ze względu na naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8 i 11 K.p.a. oraz art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd orzekł w pkt. 1 wyroku o uchyleniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art.135 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.