III SA/Po 385/16

Dnia 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania D. G. (dalej: "strona") złożonego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], o odmowie wydania uprawnień w zakresie prawa jazdy, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. orzekł wobec strony środek karny w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w strefie ruchu lądowego za wyjątkiem pojazdów, do kierowania którymi wymagane jest prawo jazdy kategorii C+E przez okres 3 lat liczony od dnia [...] czerwca 2015 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Starosta K. cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, BE na okres 3 lat, to jest do dnia [...] czerwca 2018 r. Dnia [...] lutego 2016 r. strona zwróciła się do Starosty [...] o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, CE, oraz zmianę danych w prawie jazdy polegającą na wymianie prawa jazdy kategorii A, B, BE, C, CE na prawo jazdy kategorii C, CE. Starosta K. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. po rozpatrzeniu wniosku strony, działając na podstawie m.in. art. 12 ust. 1 pkt. 2, ust. 2 pkt. 2 i 3, art. 12 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, odmówił stronie wydania uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii C, CE, podnosząc, że w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B nie może być wydane prawo jazdy kategorii C, CE. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, wnosząc o jej uchylenie, strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te nie mają zastosowania do osoby, która posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C oraz C+E w momencie wydania wyroku przez sąd karny i uprawnień tych nie utraciła, a która ubiega się o wydanie dokumentu prawa jazdy wyłącznie w zakresie kategorii C oraz C+E, gdy kategorie te zostały w sposób wyraźny wyłączone z zakresu orzeczonego przez sąd karny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, 2) art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, przez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie wydania prawa jazdy w szerszym zakresie, niż to wynika z tego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, przywołało treść art. 12 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 2 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a także podniosło, że treść art. 12 ust. 2 tej ustawy jest jednoznaczna i w przypadku osób, wobec których został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B nie może zostać zwrócone prawo jazdy kategorii C w okresie obowiązywania tego zakazu. Wobec strony został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii B, w związku z czym, na podstawie powyższych regulacji, nie może zostać jej zwrócone prawo jazdy kategorii C i C+E. Orzeczenie odmowy wydania prawa jazdy w powyższym zakresie było wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, w pełni słuszne i zgodne z przepisami obowiązującego prawa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, skarżący podniósł zarzut naruszenia: 1) art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te nie mają zastosowania do osoby, które posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C oraz C+E w momencie wydania wyroku przez sąd karny i uprawnień tych nie utraciła, a która ubiega się o wydanie dokumenty prawa jazdy wyłącznie w zakresie kategorii C oraz C+E, gdy kategorie te zostały w sposób wyraźny wyłączone z zakresu orzeczonego przez sąd karny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, 2) art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, przez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie wydania prawa jazdy w szerszym zakresie, niż wynika to z tego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W decyzji tej dokonano prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczono zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, a ponadto bez naruszenia przepisów postępowania przyjęto ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowano prawo materialne. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest możliwość zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E w sytuacji, gdy wobec skarżącego wyrokiem z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w K. prawomocnie orzekł zakaz kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w strefie ruchu lądowego za wyjątkiem pojazdów, do kierowania którymi wymagane jest prawo jazdy kategorii C+E, przez okres 3 lat, począwszy od dnia [...] czerwca 2015 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., dalej: "u.k.p.") w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014, poz. 970), obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 3 powołanej ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie tej ustawy. W kontrolowanej sprawie nie budzi natomiast żadnych wątpliwości, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a orzeczenie to stało się prawomocne, już po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt. 2 tego artykułu stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (pkt 2), - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (pkt 3). Art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., do którego odwołuje się powyższa regulacja, stanowi natomiast, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z powyższych regulacji jednoznacznie zatem wynika, że w sytuacji, gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - w okresie obowiązywania tego zakazu - osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C i C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania kategorii praw jazdy C i C+E. Nie ma przy tym znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa przywołanych przepisów. Wynika z nich bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii B nie może być zarówno wydane, jak i zwrócone prawo jazdy, czy przywrócone uprawnienia w zakresie kategorii C i C+E. Powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanych przepisów. Celem racjonalnego ustawodawcy było bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa tego ruchu, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno zaś wyobrazić sobie, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii B, to jest stwierdzające uprawnienie do kierowania pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (art. 6 ust. 1 pkt 6 lit. a u.k.p.), mógł prowadzić pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (do czego uprawnienie zawiera się w kategorii C, por. art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. a u.k.p.) i to łącznie z przyczepą lub przyczepami (kategoria C+E, por. art. 6 ust. 1 pkt 12 u.k.p.). Nie budzi wątpliwości, że ewentualne prowadzenie pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony z przyczepą (przyczepami) w stanie nietrzeźwości mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Zapobieżeniu takim ewentualnym przypadkom - w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych - służy właśnie omówione powyżej rozwiązanie ustawowe. Prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych. W świetle powyższego nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 w zw. z ust. 1 pkt. 2 u.k.p. Organ administracji dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów uznając, że mają one zastosowanie również do skarżącego, wobec którego orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący m.in. uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – w okresie obowiązywania tego zakazu. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii, o które się ubiegał, to jest kategorii C i C+E. Nie jest przy tym trafna argumentacja skarżącego, że poprzez wykonanie swoich obowiązków, wynikających bezpośrednio z powyżej przywołanych regulacji, organ administracji rozszerzył zakres orzeczonego wobec niego przez sąd karny środka karnego. Orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutki administracyjnoprawne - w odniesieniu do zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B ustawodawca, na mocy przywołanych przepisów, rozciągnął skutki orzeczenia karnego także m.in. na uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14, dostępny w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; nota bene, odnosząc się do argumentacji skarżącego, zauważyć trzeba, ze przywołany wyrok NSA zapadł w odniesieniu do stanu faktycznego, gdzie orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych pojazdów, do prowadzenia których uprawnia kategoria C prawa jazdy). Wydany wobec skarżącego wyrok sądu karnego wywarł określone normatywne skutki w sferze prawa administracyjnego. Obowiązek spoczywający z mocy prawa na organie administracji publicznej w postaci odmowy wydania prawa jazdy także innych kategorii niż objęte zakazem orzeczonym w tym wyroku, nie stanowi ingerencji w treść samego wyroku. Decyzja organu administracji konkretyzuje obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Tym samym stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie i nie sposób stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 45 czy art. 8 Konstytucji RP. Chybiony jest natomiast zarzut naruszenia art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.), który w kontrolowanej sprawie nie stanowił materialnoprawnej podstawy wydanego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku.