III SA/Po 392/09

Dnia 27 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nieuznania za zasadne zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego. oddala skargę /-/ M. Górecka /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Postanowieniem z dnia [...], nr [...] , Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w P. za niezasadne uznał zarzuty, zgłoszone przez zobowiązanego P. K., dotyczące: braku doręczenia upomnienia spełniającego warunki określone przepisami, braku właściwości organu egzekucyjnego, naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 w związku z art. 77 KPA oraz przedawnienia roszczeń z tytułu opłat za parkowanie z uwagi na upływ okresu 3 – letniego. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło zaskarżone postanowienie z powodu braków w materiale dowodowym. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Zarząd Dróg Miejskich w P. na podstawie art. 17 §1, art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954), art. 106 §5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) uznał za niezasadne zarzuty zgłoszone przez P. K. w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochodzony w tym postępowaniu obowiązek uiszczenia opłat dotyczy pozostawienia pojazdu na miejscu parkingowym, w strefie płatnego parkowania, w związku z czym do P. K. wysłano wezwanie do uiszczenia kary pieniężnej i opłaty dodatkowej z tytułu stwierdzenia nieopłaconych postojów w 2003 roku. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone [...]. Następnie organ wystosował do P.K. dwa upomnienia, których odbiór został potwierdzony w dniu [...]. Wszystkie dokumenty pozostały bez odpowiedzi. W związku z brakiem wniesienia należności, Zarząd Dróg Miejskich jako wierzyciel (a nie organ egzekucyjny) sporządził tytuł wykonawczy i przesłał go wraz z wnioskiem o ich wyegzekwowanie do właściwego organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, organ wyjaśnił, że do akt sprawy zostało dołączonych 86 podpisanych przez pracowników strefy wydruków wezwań – raportów potwierdzających nieopłacone postoje w strefie płatnego parkowania w godzinach od 10.00 – 18.00. Daty i godziny potwierdzające parkowanie w strefie wynikają również z załączonych do upomnienia wezwań i zestawień. Nieopłacone postoje miały miejsce w okresie od [...] do [...]. Zdaniem organu egzekucyjnego, dotyczącym przymusowego ściągnięcia nieuiszczonych opłat z tytułu parkowania w strefie parkowania, dowodem nieopłaconego parkowania są wezwania – raporty podpisane przez pracowników Strefy. Są to jedyne dokumenty stanowiące dowód w tego typu sprawach, zatem Zarząd Dróg Miejskich nie ma obowiązku dokumentowania nieopłaconych postojów w inny sposób, a w szczególności nie musi prowadzić dodatkowych postępowań wyjaśniających. Organ ten jednocześnie zastrzegł, że parkometry nie określają czasu nieopłaconego postoju, a dokumentują opłacony czas parkowania (wydają bilety na czas postoju) odpowiadający wniesionej opłacie, ale tylko za okres, w którym opłaty te obowiązują, to jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 10 do 18. Dla sprawy nie ma znaczenia jak długo pojazd był zaparkowany bez wniesienia stosownej opłaty, gdyż rejestruje się moment stwierdzenia nieopłaconego postoju, a nie czas jego trwania. Odnośnie braku określenia osoby użytkującej pojazd przez P. K. w czasie, kiedy stwierdzono nieopłacone postoje organ wyjaśnił, że upoważnieni do kontrolowania pracownicy nie posiadają uprawnień do legitymowania kierowców i dlatego ZDM nie ma możliwości wskazania danych użytkownika pojazdu w określonym momencie, co powoduje, że obciążonym karą pieniężną lub opłatą dodatkową w pierwszym rzędzie staje się właściciel pojazdu po ustaleniu jego danych osobowych pomimo, że kierowca nie będący właścicielem pojazdu, jest na równi z właścicielem odpowiedzialny do wniesienia opłaty za parkowanie zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych oraz §8 ust. 1 Regulaminu Strefy Płatnego Parkowania, który stanowi załącznik do uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 2 grudnia 2003 roku, Nr XXXIV/269/IV/2003 w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania, stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania, wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. P. K. nie przekazał informacji o kierowcy pojazdu, pomimo trzykrotnego powiadomienia o powstałych zobowiązaniach i w związku z tym nie uwolnił się od obowiązku zapłaty, co spowodowało, że organ uznał za niezasadny zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanej do wniesienia należności, w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucji jednocześnie wyjaśnił, że w okresie kiedy powstawały wskazane należności nie było przepisów regulujących okres przedawnienia powyższych opłat, natomiast obecnie 5 – letni okres przedawnienia tych należności wynika z art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 17 §1 , art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954), art. 106 §5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w P., Nr [...] z dnia [...] w sprawie nie uznania za zasadne zarzutów zgłoszonych przez P. K. w toku postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ nie podzielił zarzutu dotyczącego 3 – letniego przedawnienia zaległych należności i wskazał, że zgodnie z obowiązującym od 4 października 2005 roku przepisem art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Okres przedawnienia należności za parkowanie ma zastosowanie również do kar pieniężnych z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie powstałych przed datą wejścia w życie tej regulacji. Właściciel pojazdu jest zobowiązany do uiszczenia opłat do chwili, gdy uwolni się od tego obowiązku wskazując jego faktycznego użytkownika. P. K. na etapie wnoszenia zarzutów i zażalenia nie wskazał imienia i nazwiska ewentualnego użytkownika pojazdu nr rej. [...], co spowodowało, że właściciel pojazdu w okresie od [...] do [...], tj. kiedy stwierdzono nieopłacone postoje, jest zobowiązany do uiszczenia należności za parkowanie w strefie. Z pism zobowiązanego wnoszonych w toku postępowania wynika, iż wiedział, że może zwolnić się z obowiązku zapłaty poprzez wskazanie faktycznego użytkownika samochodu we wskazanych w upomnieniu datach, czego jednak nie uczynił. Analizując zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty organ odwoławczy potwierdził, że egzekwowany obowiązek wynikał bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych, natomiast dowodem powstania zobowiązania w sprawach opłat za parkowanie pojazdów w strefie płatnego parkowania w P. jest wezwanie – raport wystawiane przez kontrolera strefy po stwierdzeniu nieopłaconego postoju. Jest to dokument ścisłego zarachowania i stanowi dowód na parkowanie w strefie bez opłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie wniesionych zarzutów za zasadne lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu SKO w P. naruszenie art. 124 §2 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób skrótowy i ogólny oraz pomijający istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa, a także naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto podniósł brak wyjaśnienia okoliczności parkowania pojazdu w strefie ograniczonego parkowania, a w szczególności: dat i godzin parkowania poprzez brak ustalenia faktu postoju pojazdu, oraz osoby korzystającej z drogi publicznej odpowiednio zobowiązanej do uiszczenia opłat w sytuacji, gdy pojazd stanowi współwłasność dwóch osób, wskazując, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego co do osoby faktycznie korzystającej z pojazdu. W uzasadnieniu skarżący powołał się na naruszenie obowiązku wykazania czasu postoju zgodnie z przepisami dotyczącymi czasu urzędowego na terenie kraju zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 2003 roku o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 16, poz. 144) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 roku w sprawie legalnych jednostek miar oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 marca 2004 roku w sprawie sposobu rozpowszechniania sygnałów czasu urzędowego i uniwersalnego czasu koordynowanego. Ponadto wskazał na naruszenie obowiązku wykazania przez organ administracji, że miał miejsce postój oraz naruszenie obowiązku wykazania przez organ, że skarżący jako kierowca parkował pojazd w strefie płatnego parkowania, a ponadto podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powstałych przed dniem 4 października 2005 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją dotychczasową argumentację. Organ zaznaczył jednak, że dopiero na etapie skargi do Sądu P.K. powołuje się na okoliczność współwłasności pojazdu, który jak wynika z załączonych do upomnień zestawień był parkowany w strefie, bez uiszczenia przewidzianych przepisami opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Spór w niniejszej sprawie dotyczył zasadności zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w związku nie uiszczeniem opłat za parkowanie w płatnej strefie postoju. Skarżący P. K. przedstawił argumenty wskazujące na bezpodstawność stwierdzenia, że przedstawione przez niego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są nieuzasadnione. Podstawowy argument wskazywał na obowiązek wykazania, że skarżący jako kierowca będący właścicielem samochodu, którego dotyczą opłaty za parkowanie, rzeczywiście parkował w danym momencie, za który nałożono karę. Trafne są w tym zakresie wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż właściciel pojazdu jest zobowiązanym do chwili, gdy zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika pojazdu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14.02.2006 roku, sygn. akt: SA/Po 622/04). Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2007 roku, sygn. akt I OSK 209/07, który to pogląd WSA w Poznaniu w niniejszej sprawie w pełni podziela, "korzystającym z dróg publicznych niekoniecznie musi być właściciel samochodu. Jednakże to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z dróg publicznych obowiązek uiszczenia należnej opłaty, albowiem jest to obowiązek wynikający z mocy samego prawa. Z art. 13 ust. l i art. 13 f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wynika, że obowiązek uiszczenia wynikających z tych przepisów opłat powinien być zrealizowany niezwłocznie po wystąpieniu stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parkowania, nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego powstaje obowiązek uiszczenia danej opłaty". Termin do wykonania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej upływa najpóźniej w dniu stwierdzenia, przez pełniących swoje obowiązki inspektorów, obecności samochodu zobowiązanego do uiszczenia wyżej wskazanej opłaty na obszarze strefy płatnego parkowania, bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej. Organ nie musi zatem, a nawet nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ na to nie pozwalają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tej sytuacji należy domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Zobowiązany może natomiast dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z kierowanych przez skarżącego w toku postępowania pism wynika również, iż wiedział on o możliwości zwolnienia się z obowiązku zapłaty poprzez wskazanie faktycznego użytkownika samochodu we wskazanych w upomnieniu datach, czego jednak nie uczynił. Jak wynika z załączonych dokumentów P. K. na etapie wnoszenia zarzutów i zażalenia nie wskazał imienia i nazwiska ewentualnego użytkownika pojazdu nr rej. [...]. Zasadnie zatem przyjęto, że jako właściciel pojazdu w okresie od dnia [...] do dnia [...], tj. kiedy stwierdzono nieopłacone postoje, jest zobowiązany do uiszczenia należności za parkowanie w strefie. Argument ze strony skarżącego wskazujący na współwłasność samochodu, z którego dodatkowo korzystały inne osoby został dopiero podniesiony na etapie postępowania sądowego. Nie można więc uznać, że organy nie uwzględniły tej okoliczności. Ponadto należy zaznaczyć, że pomimo powołania się w skardze przez P.K. na to, że pojazd jest przedmiotem współwłasności i wymienienia jako załącznika skargi kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu [...], faktycznie kopii tego dowodu nie załączył. W kwestii okresu przedawnienia roszczeń z tytułu spornych opłat, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, który zasadnie nie podzielił zarzutu wskazującego 3 – letni okres przedawnienia zaległych należności. Zgodnie z obowiązującym od dnia 4 października 2005 roku przepisem art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Nie można więc też do okresu poprzedzającego dzień 4 października 2005 roku stosować art. 118 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym termin przedawnienia roszczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie nie jest bowiem, ani roszczeniem okresowym, ani też roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stanowisko powyższe utrwalone jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych, które stwierdzają, że pięcioletni okres przedawnienia należności za parkowanie miał zastosowanie również do kar pieniężnych z tytułu nieuiszczenia opłat za parkowanie powstałych przed datą wejścia w życie tej regulacji, a przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do wniosków, że takie same należności z tytułu kar za nieuiszczenie opłat parkingowych ulegają bądź nie ulegają przedawnieniu tylko i wyłącznie z uwagi na fakt, że zostały nałożone na podstawie przepisów przed nowelizacją czy też przepisów po nowelizacji" (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2008 roku, sygn. akt: I SA/Bd 218/08). Kolejny zarzut dotyczący kwestii naruszenia obowiązku wykorzystania czasu postoju zgodnie z przepisami dotyczącymi czasu urzędowego, a mianowicie z ustawą z dnia 10 grudnia 2003 roku o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 16, poz. 144), w świetle której nie udowodniono, że skarżący korzystał ze stref płatnego parkowania od godziny 10 – 18, również nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi. Formułując go skarżący powołał się jedynie ogólnie na powyższą ustawę i nie wskazał na czym polegało jej naruszenie. Przytaczając ją w całości nie wskazał czy i w jaki sposób została on naruszona. Nie wiadomo więc czy chodzi o wadliwe określenie czasu środkowoeuropejskiego czy letniego. Nie wiadomo też dlaczego w ocenie skarżącego nie uwzględniono sposobów rozprzestrzeniania sygnałów czasu urzędowego. Tak sformułowany zarzut uchyla się spod kontroli sądowej. Ostatni zarzut dotyczył naruszenia obowiązku wykazania przez organ administracji, że miał miejsce postój pojazdu dłuższy niż 1 minutę, ponieważ nie wykazano zatrzymania się pojazdu w sposób uzasadniający uznanie go za postój. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że pojęcia postój – parkowanie są rozumiane w języku potocznym jednoznacznie. Takie też rozumienie ma termin wskazany w przepisach wymienionych w skardze i wykazywanie faktu postoju nie musi być wykonane przyrządem wskazującym prędkość pojazdu. Dowód w postaci raportów pracowników strefy mógł być zatem uznany, zgodnie z art. 10 kpa, uwzględniając zasady wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, za wystarczającą dokumentację wymierzenia opłaty. Wobec tego, że zarzuty skargi nie mogły prowadzić do jej uwzględnienia, skarga podlegała zatem oddaleniu z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/M. Górecka /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M. Kosewska za nieobecnego Sędziego (z powodu choroby) /-/M. Lorych Olszanowska