III SA/Po 397/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant : ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta P., na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.), cofnął zezwolenie, nr [...] z dnia [...] r., na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, wydane dla Spółki "A " w P. dla sklepu spożywczego przy ulicy [...] w P. Uzasadniając powyższą decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że powodem cofnięcia zezwolenia był fakt sprzedaży przez M .M. alkoholu w postaci dwóch puszek piwa nieletniemu Ł.S. potwierdzony wyrokiem z dnia [...]r. Sądu Rejonowego w P. (sygn. akt VI K [...]). Od powyższej decyzji odwołała się Spółki "A " wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Odwołująca się podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem zasady praworządności postępowania oraz wskazała na naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zdaniem strony odwołującej się w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, albowiem sprzedaż miała miejsce tylko jeden raz, a ekspedientka działała nieumyślnie. Ponadto Spółka nie może ponosić odpowiedzialności z tytułu winy w nadzorze nad podległymi jej pracownikami. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy opisaną powyżej decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że powodem cofnięcia przedmiotowego zezwolenia przez Prezydenta Miasta P. była sprzedaż alkoholu przez sprzedawczynię M .M. osobie nieletniej tj. Ł.S. Wprawdzie wyrokiem z dnia [...], Sąd Rejonowy w P. warunkowo umorzył postępowanie wobec M .M. na okres 1 roku, nie mniej stwierdził jednoznacznie, że dopuściła się ona zarzucanego jej czynu zabronionego, czym naruszyła przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (sygn. akt VI K [...]). Fakt sprzedaży alkoholu jest zatem bezsporny w świetle powyższego wyroku oraz treści zeznań nieletniego Ł.S. i wyjaśnień sprzedawczyni M .M. Organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organ administracyjny ma obowiązek cofnięcia zezwolenia i decyzja w tym zakresie nie ma charakteru uznaniowego. Wystarczająca jest w tym przypadku jednorazowa sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych osobom nieletnim, a ustawodawca nie wymaga działania umyślnego. Organ drugiej instancji nie podzielił zatem twierdzeń strony, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej nie kwalifikuje się do cofnięcia zezwolenia. Pismem z dnia [...] Spółki "A " wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia i podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżąca nie przestrzega zasad obrotu napojami alkoholowymi. Powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu skarżąca podała, że jednorazowy przypadek sprzedaży alkoholu osobie, która nie ukończyła 18 roku życia nie stanowi, jej zdaniem, naruszenia zasad skutkującego cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wyrok z dnia [...]dotyczy jednorazowej sprzedaży napoju alkoholowego przez M .M., która miała pozostawać "w błędzie co do okoliczności zaliczanej do znamion czynu zabronionego". Zdaniem Spółki sprzedaż alkoholu osobie nieletniej nastąpiła w sposób niezawiniony, a w związku z tym trudno obciążać skarżącą za niedopełnienie obowiązku nadzoru w zakresie nieprzestrzegania zasad obrotu napojami alkoholowymi. Ponadto nie wykazano jej zaniedbań w nadzorze, bądź doborze odpowiednich pracowników, którzy zostali przeszkoleni i podpisali stosowny regulamin ustanawiający bezwzględny zakaz sprzedaży alkoholu osobom nieletnim. Według skarżącej cel ustawy, polegający na ograniczeniu spożycia alkoholu realizowany poprzez decyzje cofające zezwolenia na jego sprzedaż jest w istocie ograniczaniem swobody działalności gospodarczej, a zastosowane wówczas konsekwencje są zbyt rygorystyczne. Skarżąca spółka powołała się na wyrok NSA, z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98 zgodnie, z którym wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Logiczna interpretacja przepisu art. 18 powołanej ustawy wskazuje, że ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletniemu. Byłaby to sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu. Skarżąca podniosła także, że ocena wieku osoby kupującej ze względu na jej zachowanie i wygląd jest trudna przy uwzględnieniu miary przeciętnego obywatela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.) zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Z powyższego przepisu analizowanej ustawy wynika zatem w sposób jednoznaczny, że właściwy organ ma obowiązek cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych już w przypadku jednokrotnego nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, przy zastosowaniu wykładni językowej, iż chodzi o każdy przypadek złamania choćby jednej z tych zasad, nawet jeżeli zdarzenie takie miało charakter jednostkowy (pojedynczy). W ocenie Sądu, jeżeli choćby tylko raz stwierdzony zostanie przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, obowiązkiem organu jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przeprowadzona zatem powyżej interpretacja językowa wskazanego przepisu jest wystarczająca, a jej wynik jednoznaczny i nie ma potrzeby sięgania do żadnej innej. Ponadto jest ona zgodna z aktualną linią orzecznictwa sądów administracyjnych zaprezentowaną w wyroku NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05 (LEX nr 179657). Zastosowanie w cytowanym przepisie liczby mnogiej ogranicza się wyłącznie do wskazania, że zasad sprzedaży napojów alkoholowych jest wiele. Nie oznacza to jednak, iż wiele też musi zaistnieć przypadków "nieprzestrzegania" tych zasad, aby wystąpiła konieczność zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Analizując brzmienie art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zauważyć należy, że w sytuacji kiedy ustawodawca zakłada jako przesłankę wymogu cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wielokrotność określonych zdarzeń, to wskazuje ją wprost, tak jak uczynił to w tym samym artykule w ust. 10 pkt 3 omawianej ustawy, gdzie użył zwrotu "powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, (...), zakłócania porządku publicznego (...)". Nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i tylko jej wystąpienie decyduje o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd nie podziela poglądu, na który powołała się skarżąca Spółka (wyrażonego również w wyroku NSA z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98), że wykładnia celowościowa, logiczna i gramatyczna analizowanego przepisu nie wskazuje na konieczność cofnięcia zezwolenia już w przypadku jednorazowego (sporadycznego) stwierdzenia sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, ze względu na surowość i nieadekwatność sankcji do przedmiotowego czynu. Wobec powyższego zasadny jest wniosek, iż nawet jednokrotna sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej stanowi naruszenie i jednocześnie nieprzestrzeganie zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartymi w ustawie, które winno skutkować wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Decyzja wydawana na podstawie powołanego przepisu nie ma, więc charakteru decyzji uznaniowej. W tej sytuacji jednoznacznie potwierdzona w wyniku postępowania karnego jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej przez sprzedawcę, jest wystarczająca dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Wprawdzie postępowanie karne wobec M .M. zostało w dniu [...]. warunkowo umorzone, jednak zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu karnego, sąd karny w sposób jednoznaczny stwierdził fakt popełnienia przedmiotowego czynu zabronionego oraz winę sprawcy. Nie było zatem potrzeby dokonywania jakichkolwiek dalszych ustaleń dotyczących umyślności działania sprzedawcy. Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności skarżącej za nadzór nad podległymi jej pracownikami stwierdzić należy, że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek, nawet jednostkowy, przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Skarżąca Spółka nie może zatem uniknąć zastosowania sankcji wynikającej z powołanego przepisu poprzez wykazanie, że dochowała staranności przy doborze pracowników i ich przeszkoleniu oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru. Wbrew zatem twierdzeniom Spółki skarżącej nie ma potrzeby badania, czy podmiot prowadzący sklep może ponosić odpowiedzialność z tytułu niewłaściwego nadzoru nad podległymi pracownikami i wykazania mu zaniedbań w doborze odpowiednich pracowników oraz przygotowania ich do pracy. Zauważyć należy, iż w razie wątpliwości co do pełnoletności nabywcy napoju alkoholowego ustawodawca stworzył instrument dający możliwość ich usunięcia w postaci uprawnienia sprzedawcy do żądania okazania dokumentu potwierdzającego wiek nabywcy (art. 15 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Zatem w przypadku trudności w ocenie wieku kupującego alkohol sprzedawcy winny wykazywać się szczególną wnikliwością i korzystać z tego uprawnienia w celu uzyskania pełnej wiedzy w tym zakresie i w rezultacie uniknięcia naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Po stronie skarżącej Spółki istniał natomiast obowiązek skutecznego wyegzekwowania od podległych jej pracowników sprawdzania wieku kupujących. Sprzedaż napojów alkoholowych osobom, które nie ukończyły 18 lat, niezależnie od jej przyczyn, kłóci się z celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w związku z tym jest ona bezwzględnie zabroniona w myśl art. 15 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Wobec powyższego rygoryzm uregulowania zawartego w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy, który wynika z wykładni językowej, jest założony przez ustawodawcę. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy przedmiotowa skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i z tego względu orzeczono, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o jej oddaleniu. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska D.W.d