III SA/Po 404/18

Dnia 17 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia dotyczącego oddalenia skargi na czynność egzekucyjną i uznanie skargi za zasadną oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., wydanym po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez X na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. wydane w przedmiocie oddalenia skargi X na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie, uznając skargę za zasadną. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. Naczelnik Urzędu Skarbowego kontynuując postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]nr [...]wystawił w dniu [...]r., zawiadomienie skierowane do [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanej X. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone adresatowi w dniu [...]. X z zastosowanym środku egzekucyjnym została poinformowana w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. dłużnik zajętej wierzytelności – zakład rentowy – zawiadomił organ egzekucyjny o przystąpieniu do realizacji zajętego świadczenia poprzez dokonanie potrąceń. W dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęła skarga X na czynność egzekucyjną, w której zarzucono organowi naruszenie art. 79 § 4 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych, wskazanych w zawiadomieniu. W skardze podniesiono również zarzut przedawnienia zobowiązania oraz nieistnienie obowiązku. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, co do zasady, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. zarzuty dotyczące przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku podniesione przez stronę, nie podlegają rozpoznaniu, co prawidłowo wskazał Naczelnik Urzędu Skarbowego. Jednocześnie jednak, organ ten błędnie uznał, że dokonana czynność egzekucyjna przeprowadzona została poprawnie. Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona czynność egzekucyjna obarczona jest błędem w postaci wskazania nieprawidłowego numeru tytułu wykonawczego w zawiadomieniu o zajęciu, co stanowi naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał również, odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że odpisy stanowiących podstawę prowadzonej egzekucji tytułów wykonawczych z dnia [...] r. zostały doręczone zobowiązanej za pośrednictwem poczty w dniu [...] r. w trybie art. 44 k.p.a, co wynika z akt sprawy. X wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że organ umorzy postępowanie egzekucyjne, zarzucając rażące naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek został nieprawidłowo określony w zawiadomieniu o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Analizując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na wstępie wskazać należy, że ustawa z dnia 11 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Według przepisów art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a tiret trzeci u.p.e.a., jest egzekucja polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Stosowanie tego środka normują przepisy art. 79 § 1- § 5 u.p.e.a., wedle których organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Z kolei w myśl art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga ta jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Może ona dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organ prawidłowo ocenił, że podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące przedawnienia oraz nieistnienia wykraczają poza zakres dyspozycji przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. Wskazane zarzuty związane są bowiem z prowadzeniem egzekucji administracyjnej, które mieszczą się w ramach środka przewidzianego w art. 33 u.p.e.a, a mianowicie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, których zasadność jest rozpatrywana przez organ egzekucyjny w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 34 u.p.e.a. W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Z treści wskazanego przepisu wynika, że chodzi o rozbieżność między treścią obowiązku wskazaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. W przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy, dokonując kontroli zaskarżonej czynności stwierdził, że w zawiadomieniu o zajęciu Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał nieprawidłowe numery tytułów wykonawczych. Porównując treść zawiadomienia z dnia [...]r, z treścią tytułów wykonawczych nie sposób nie dostrzec, że dotyczą one należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych[...] za[...] r. w kwocie [...]zł i [...] zł. Zatem nie budzi, zdaniem Sądu, wątpliwości, że wymienione w zawiadomieniu. tytuły wykonawcze są tymi samymi tytułami wykonawczymi, które zostały doręczone skarżącej, co ustalił organ, w dniu [...] r. w trybie art. 44 k.p.a. Niewątpliwie zaś wskazane w zawiadomieniu numery tytułów wykonawczych nie są numerami wpisanymi w poz. 5 każdego tytułu wykonawczego, co w ocenie organu odwoławczego, czyni zasadną skargę na czynność egzekucyjną. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia. W świetle powyższego, nie może budzić wątpliwości, że art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a nie ma zastosowania w kontrolowanej sprawie. Jak wynika natomiast z art. 54 § 5a .u.p.e.a., w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie, tj. organem uprawnionym, zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a., do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Wobec powyższego, Sąd uznał, że wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.