III SA/Po 407/18

Dnia 7 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy M.J., zwanemu dalej Skarżącym, umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] w związku z zaległościami wynikającymi z nieopłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]/2017 i [...]/2017, organ egzekucyjny – Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wszczął egzekucję i zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz renty socjalnej Skarżącego. Pismem z dnia [...] września 2017 r. Skarżący złożył skargę na czynności egzekucyjne, wskazując, że od [...] marca do [...] października 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i powinien otrzymywać świadczenia zdrowotne, których nie otrzymuje, zatem nie ma możliwości opłacania składek, gdyż nie ma takich funduszy. W sprawie świadczeń zdrowotnych za okresy chorobowe toczy się postępowanie w Sądzie Rejonowym. Zmuszony jest pobierać zasiłek z MOPR w wysokości [...] zł, który jest jedynym źródłem utrzymania. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie złożonej skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Wskutek złożonego przez Skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia obligując organ I instancji do ustalenia zakresu żądania strony. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania, który w odpowiedzi pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. wskazał, że jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego stanowiącego świadczenie. Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. odmówił Skarżącemu umorzenia postępowania wskazując, że sytuacja materialna Skarżącego uległa poprawie, bowiem od października 2017 r. Skarżący pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, ponadto posiada rachunki bankowe w dwóch bankach oraz jest właścicielem dwóch nieruchomości. W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia [...] lutego 2018 r. Skarżący podniósł, że niedopuszczalne jest objęcie postępowaniem egzekucyjnym należności, które wygasły na skutek przedawnienia, a organ egzekucyjny nie wykazał, by mogło nastąpić przerwanie przedawnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanek obligatoryjnego umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny z art. 59 u.p.e.a. W uzasadnieniu organ wskazał nadto, że tytuł wykonawczy obejmuje należności za maj-czerwiec 2017 r., zatem przedawnienie tych należności może nastąpić najwcześniej z końcem 2022 r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący stwierdził, że pierwsze zwolnienie lekarskie po przerwie otrzymał w 61 dniu, natomiast ZUS twierdzi, że okres nie przekroczył 60 dni wymaganych do otrzymania nowego świadczenia, co Skarżący zaskarżył i oczekuje na rozprawę. W jego ocenie w 2017 r. ZUS pozbawił go środków do życia, przez co musiał korzystać z pomocy MOPS ([...] zł miesięcznie). Obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości ok. [...] zł, ale po przebytym udarze mózgu i operacji w 2018 r. więcej środków przeznacza na lekarstwa i rehabilitację i nie jest w stanie płacić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który w innych sprawach rości sobie pretensje do dawno przedawnionych roszczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 §1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii legalności stosowania środków egzekucyjnych oraz prawidłowo zastosowały prawo. W niniejszej sprawie Skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej – art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017, poz. 1778). Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także z inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organy egzekucyjne i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków prawnych określa ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z art. 7 §1 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych jest środkiem prawnym ustawowo określonym do przymusowej realizacji obowiązków o charakterze pieniężnym – art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, zwanej dalej u.p.e.a.), postępowanie umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Jak wskazały organy, w niniejszej sprawie należności objęte tytułem wykonawczym na dzień wdrożenia postępowania, jak i wydania postanowienia, istniały i były wymagalne, a ustalenia w sprawie nie dawały podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z informacji posiadanych przez ZUS wynikało także, że sytuacja finansowa Skarżącego uległa poprawie (m.in. świadczenie emerytalno-rentowe oraz własność dwóch nieruchomości). Nadto, tytuł wykonawczy obejmował zaległości za okres maj-czerwiec 2017 r., których przedawnienie może nastąpić najwcześniej z końcem 2022 r. Sąd uznał zatem, że w sprawie, na dzień złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła - określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności składkowych. Niezasadne zatem było twierdzenie o przedawnieniu obowiązku. Sam skarżący stwierdził zresztą w skardze, że organ "w innych sprawach rości sobie pretensje do dawno przedawnionych roszczeń". Nie są one jednak przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Ponadto zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak jednak wskazuje się w orzecznictwie, organy egzekucyjne nie mają obowiązku badać - w ramach postępowania incydentalnego wszczętego na wniosek zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 tej ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1490/17). Mając na uwadze powyższe, a także i to, że Sąd nie dopatrzył się w sprawie innych naruszeń prawa proceduralnego czy też materialnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną