III SA/Po 418/13

Dnia 6 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J N na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P z dnia ... r., nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem uznał, że Wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek w tym zakresie. Skarżący pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. złożył sprzeciw. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 - ,dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 986 zł, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania Skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Z oświadczenia majątkowego i dokumentów przedłożonych w celu uzupełnienia tego oświadczenia wynika, że J N prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (od czerwca 2011 roku w małżeństwie skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej). Na ich utrzymaniu pozostaje dwoje pełnoletnich dzieci ( córka – licealistka, syn – student P ). Miesięczne koszty utrzymania rodziny Strona określiła na kwotę [ ... ] zł (k. 36 akt sądowych). Miesięczne dochody brutto rodziny zadeklarowała na kwotę [ ... ] zł (k. 29). Wnioskodawca powołał się na rozdzielność majątkową i nie przedłożył zeznań podatkowych małżonki. W formularzu wniosku Skarżący wskazał, że żona osiąga dochody jedynie z umowy o pracę w wysokości [ ... ] zł miesięcznie brutto. Pomimo wezwania strona nie udokumentowała sposobu podziału całego majątku wspólnego małżonków (k. 43 akt sądowych, odpis księgi wieczystej - umowa o podział majątku wspólnego z dnia 24 czerwca 2011 roku). Nieruchomość położona pod adresem wskazanym jako adres zamieszkania skarżącego jest własnością żony wnioskodawcy. Skarżący wskazał, że ponosi połowę kosztów utrzymania rodziny (około [ ... ] zł). Z kolei w formularzu wniosku o prawo pomocy zadeklarował dochód miesięczny z działalności gospodarczej w wysokości [ ... ] zł. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że: - w roku 2012 Wnioskodawca czerpał dochody: z umowy o pracę i działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przychód [ ... ] zł) oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej (przychód [ ... ] zł), - w roku 2011 Wnioskodawca czerpał dochody: z umowy o pracę i działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przychód [ ... ] zł) oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej (przychód [ ... ] zł), - w roku 2010 Wnioskodawca czerpał dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej (przychód [ ... ] zł). Skarżący oświadczył, że wynagrodzenie za pracę oraz rachunki bankowe są zajęte ( zaległość na rzecz Izby Celnej ). Skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości oraz ruchomości. W prowadzonej działalności gospodarczej użytkuje (użytkował) następujące samochody: - w roku 2010 i 2011 - M z 2001 roku, M z 1999 roku, V z 2000 rok, - w roku 2011 - M z 1999 roku o wartości około 7.000 zł. We wniesionym sprzeciwie Skarżący J N podkreślił, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego ze względu na ustrój rozdzielności majątkowej, obowiązujący od czerwca 2011 r. Koszty utrzymania dzieci ponoszą wspólnie, ale Skarżący ponosi większą część tych kosztów. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, a jego rachunki bankowe zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej w P na poczet zaległości podatkowych. Sytuacja majątkowa i rodzinna strony skarżącej nie uzasadnia, zdaniem Sądu, stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych związanych z rozpoznaniem przedmiotowej skargi zachwieje sytuacją materialną i bytową jego rodziny w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący nie wykazał bowiem ostatecznie braku możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Analiza oświadczeń i dokumentacji składanej przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy nie przekonuje do stanowiska, że przedstawienie dokładnych danych o sytuacji majątkowej żony wnioskodawcy jest z obiektywnych powodów niemożliwe. Wobec tego w tym zakresie oświadczenie majątkowe J N nie jest pełne, a więc budzi wątpliwości. Strona nie udokumentowała, ani aktualnie osiąganych dochodów, ani środków pozostających w dyspozycji faktycznej jej i jej małżonki. Skarżący nie wykazał, że faktycznie osiągane przychody są niższe od obciążeń z tytułu kosztów sądowych oraz kosztów utrzymania koniecznego. Skarżący nie wykazał również, że środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwość zrealizowania obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, że zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne oraz w jakim zakresie. Jeśli nieznana pozostaje wysokość kwot pobranych od Wnioskodawcy z tytułu realizacji zastosowanych środków egzekucyjnych, to nie można stwierdzić czy i w jakim rozmiarze, prowadzone postępowania egzekucyjne ograniczają możliwości płatnicze wynikające z posiadanych dochodów, majątku oraz sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy. W dokumentacji załączonej przy sprzeciwie znajdują się wyciągi z 3 rachunków bankowych Skarżącego, z których wynika aktualny brak środków finansowych do wykorzystania. Strona nie załączyła jednak dokumentacji, z której wynikałyby dane dotyczące stosowanych środków egzekucyjnych, ich wysokości itd. Dokonując ostatecznej oceny możliwości płatniczych J N Sąd stwierdził, że średni miesięczny stan przychodów ( tylko Wnioskodawcy ) na poziomie: [ ... ] zł w 2010 roku, [ ... ] zł w 2011 roku oraz [ ... ] zł w 2012 roku jednoznacznie wyklucza Skarżącego z grona osób, którym należy przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.