III SA/Po 422/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. /-/ B. Koś Skarżąca spółka wraz z wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu żądania wskazano, że spółka zajmuje się szyciem odzieży do jazdy konnej, zatrudnia 13 pracowników, a prowadzona działalność jest nisko opłacalna. W roku obrotowym zakończonym w dniu 30 czerwca 2007 spółka wykazała stratę w wysokości [...] zł. Według oświadczenia spółka nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony na potrzeby uiszczenia opłat od wniesionych skarg. Niemniej uiściła wpis w 3 sprawach prowadzonych w tutejszym Sądzie w łącznej kwocie [...] zł. Łączna kwota wpisów, jakie spółka jest zobowiązana jeszcze ponieść, to według jej wyliczeń [...] zł (29 spraw x [...] zł). Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych to [...] zł. Na rachunku bankowym wg stanu na dzień 31 lipca 2008 r. spółka posiada środki w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 3 października 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym nie kwestionowała ustaleń faktycznych poczynionych w zaskarżonym postanowieniu, lecz dokonaną na ich podstawie ocenę sytuacji majątkowej skarżącej pod kątem zasadności przyznania prawa pomocy. Skarżąca podkreśliła, że okoliczność, iż posiada na rachunku bankowym kwotę [...] zł, z której miałaby uiścić koszty sądowe nie uwzględnia całokształtu sytuacji majątkowej spółki. Kwota powyższa obejmuje odszkodowanie przyznane spółce przez zakład ubezpieczeń na pokrycie szkody poniesionej wskutek kradzieży mienia. Z kolei wysokość przychodów nie stanowi o dobrej sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa, którego działalność przynosi straty. Majątek trwały spółki posiada znikomą wartość, a ponadto spółka nie ma zdolności do zaciągnięcia kredytu ze względu na brak możliwości jego zabezpieczenia. W opinii skarżącej należne opłaty sądowe nie mogą być także pokryte przez zażądanie dopłat od wspólników, skoro przesłanki prawa pomocy nie dotyczą sytuacji wspólników spółki kapitałowej, lecz samej spółki. W przeciwnym razie ubieganie się o prawo pomocy przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których umowy przewidują dopłaty, byłoby bezprzedmiotowe, gdyż należałoby także badać sytuację majątkową wspólników, do czego brak podstaw prawnych. Wobec wniesienia sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 października 2008 r. utraciło moc, a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej i zwolnienie od ich ponoszenia następuje na zasadzie wyjątku od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych - art. 84 Konstytucji RP. Na tym tle zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak dostatecznych środków na opłaty ogranicza jej realizację prawa do sądu. Wysokość środków pieniężnych zgromadzonych przez skarżącą na rachunku bankowym wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy. Sytuacja majątkowa spółki usprawiedliwia ocenę, że posiada ona środki na uiszczenie pełnych kosztów sądowych we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Okoliczność, iż zgromadzone na rachunku środki w kwocie ponad [...] zł pochodzą z odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela tytułem wyrównania strat poniesionych na skutek kradzieży mienia nie może zmienić tej oceny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy przyznanie prawa pomocy prowadziłoby do ochrony majątku spółki przed przeznaczeniem go na koszty postępowań sądowych powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Źródło pochodzenia środków finansowych nie jest okolicznością istotną z punktu widzenia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Dlatego podniesione okoliczności nie mogą być podstawą zwolnienia od kosztów sądowych. Straty wykazane w sprawozdaniach finansowych nie uzasadniają oceny, że skarżąca nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Załączony do akt sprawy odpis KRS oraz argumentacja wniosku nie ujawniają, aby brak zysku z prowadzonej działalności gospodarczej rodził niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej, powstania zaległości w regulowaniu należności, czy zagrożenie postępowaniami egzekucyjnymi. Wbrew argumentacji zawartej w sprzeciwie, przy ocenie zdolności do poniesienia kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę wysokość generowanego rocznego przychodu przez spółkę kapitałową, który to przychód świadczy o rozmiarze działalności gospodarczej. Przychód na poziomie ponad [...] złotych rocznie uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy, niezależnie od rozmiaru wykazanej straty na działalności gospodarczej. Stwierdzając jednocześnie, że skarżąca spółka dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie ok. [...] zł , które, nawet bez wsparcia się kredytem czy pożyczką, są wystarczające na pokrycie pełnych kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Koś K.P.d