III SA/Po 425/04

WyrokWSA w Poznaniu2006-06-27

Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Beata Sokołowska, Małgorzata Bejgerowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie zamieszkiwania wnioskodawczyni w spornym lokalu, uwzględniając sprzeczne dowody i zapewniając stronom czynny udział w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 KPA poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Dodatkowo, naruszono art. 10 § 1 KPA, nie zapewniając stronom czynnego udziału w postępowaniu. Organy nie wyjaśniły sprzeczności między dowodami, w tym między zeznaniami świadków a policyjnym ustaleniem o braku pobytu wnioskodawczyni w lokalu, a także nie zapewniły stronom możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zameldowaniu K.W. wraz z synem na pobyt stały w lokalu, którego współwłaścicielem była skarżąca M.Z. Organ pierwszej instancji wydał decyzję pozytywną, opierając się na wizji lokalowej i zeznaniach wnioskodawczyni i jej matki, mimo sprzecznych ustaleń policji. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego. Skarżąca M.Z. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa i nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądził zwrot kosztów sądowych od Wojewody na rzecz skarżącej i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie WSA Beata Sokołowska Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 rok przy udziale sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] , II. zasądza do Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] r., nr [...] – wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) – Prezydent Miasta orzekł o zameldowaniu K.W. wraz z synem K. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ulicy R. T. [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż pismem z dnia [...] r. K.W. wniosła o zameldowanie jej i jej syna w powyższym lokalu. Organ administracji w dniu [...] r. przeprowadził wizję w spornym lokalu, w której uczestniczyli wnioskodawczyni, jej matka E.D. i współwłaściciel nieruchomości M.Z.. W wyniku wizji ustalono, że K.W. zamieszkuje w lokalu nr [...] (składającym się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i korytarza), albowiem znajduje się tam jej cały dobytek, odzież jej oraz ubranka dziecka i jego zabawki. Przesłuchane w charakterze świadków K.W. i E.D. oświadczyły, iż wnioskodawczyni zamieszkuje w spornym lokalu od połowy maja 2003 r., a z poprzedniego miejsca pobytu wnioskodawczyni wymeldowała się [...] 2003 r. Współwłaścicielka nieruchomości M.Z. podała, że jej zdaniem wnioskodawczyni mieszka w spornym lokalu od tygodnia i nie może potwierdzić faktu zamieszkiwania tam K.W.. W związku ze sprzecznymi zeznaniami stron oraz świadków, a także treścią pism M.Z., w których nie zgadza się na zameldowanie wnioskodawczyni, dokonano dalszych czynności. W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących kwestii przebywania K.W. w przedmiotowym lokalu zlecono Komisariatowi Policji ustalenie czy przebywa ona wraz z synem w spornym lokalu. Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Sekcji Prewencji Komisariatu Policji poinformował, że przy ulicy T. [...] w P. nie przebywa i nie zamieszkuje K. W. i jej syn od około roku i nie zdołano ustalić jej aktualnego miejsca pobytu. W związku z takim wynikiem wywiadu policyjnego organy administracji ponownie przesłuchały wnioskodawczynię, która zaskoczona stwierdziła, że w zajmowanym mieszkaniu nie było funkcjonariuszy Policji, stąd nie wie na podstawie jakich danych Policja udzieliła odpowiedzi organowi administracji. Podtrzymała, że przebywa w spornym lokalu, co mogą potwierdzić sąsiedzi. Z załączonego do akt administracyjnych wyroku z dnia [...] r. Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że wobec E.D. została orzeczona eksmisja ze spornego lokalu. Sąd orzekł również o uprawnieniu E.D. do lokalu socjalnego i do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu takiego lokalu nakazano wstrzymanie opróżnienia spornego mieszkania. Wyniki wizji lokalowej, zeznania świadków K.W. i E. D. jako wzajemnie spójne i korelujące ze sobą organ administracji uznał za wystarczający materiał dowodowy do przyjęcia, że wnioskodawczyni mieszka w spornym lokalu z zamiarem pobytu stałego i orzekł o zameldowaniu K. W. wraz z synem K. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ulicy T. [...] w P.. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] r. odwołanie wniosła M.Z., żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, bądź też przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołująca się stwierdziła, że K.W. wraz z synem rozpoczęli bezumowne korzystanie z lokalu nr [...] przy ulicy T.[...] w P., będącego jej współwłasnością. Zdaniem odwołującej ani ona, ani nikt inny nie jest uprawniony do potwierdzenia pobytu wnioskodawczyni w spornym lokalu. Odwołująca zarzuciła organom administracji nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez powierzchowne oględziny mieszkania jedynie w dniu wizji, o której wnioskodawczyni została wcześniej poinformowana. Zdaniem odwołującej się organ pierwszej instancji dopuścił się wydania decyzji o zameldowaniu z naruszeniem prawa, albowiem Policja nie potwierdziła faktu pobytu K.W. w spornym lokalu. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, iż wnioskodawczyni z synem mieszka w spornym lokalu, więc dokonanie czynności jaką jest fakt zarejestrowania zameldowania w miejscu gdzie przebywa i deklaruje zamiar dalszego pobytu jest potwierdzeniem istniejącego stanu faktycznego. Organ rozpatrujący wniosek o zameldowanie w oparciu o art. 47 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy obowiązany był do ustalenia, czy zostały kumulatywnie spełnione przesłanki warunkujące zameldowanie, tj. przebywanie w lokalu i posiadanie na formularzu meldunkowym potwierdzenie tego faktu. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu drugiej instancji, przesłanki te zostały spełnione, albowiem K.W. wraz z synem mieszka i deklaruje zamiar dalszego pobytu w przedmiotowym lokalu, mimo braku potwierdzenia na formularzu meldunkowym faktu pobytu przez współwłaścicielkę nieruchomości, która jednocześnie temu nie zaprzecza. Wobec spełnienia wymogów zawartych w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zaistniały podstawy prawne do uwzględnienia wniosku o zameldowanie wyżej wymienionej w spornym lokalu. Odmowa podpisania formularza meldunkowego przez współwłaściciela, a tym samym potwierdzenia pobytu zainteresowanej w tym lokalu, nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy K. W. wraz z synem w lokalu tym faktycznie zamieszkuje. Organ odwoławczy podkreślił, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Przepisy o ewidencji ludności w pierwszym rzędzie pełnią zatem funkcję rejestracyjną, co oznacza, iż zameldowanie następuje głównie po to, by w interesie państwa rejestrować miejsce faktycznego pobytu obywateli. W konkluzji organ drugiej instancji uznał, że okoliczności stanu faktycznego zostały wyjaśnione i udowodnione. Pismem z dnia [...] r. M.Z. zaskarżyła decyzje Wojewody i Prezydenta Miasta w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ich uchylenie. W treści skargi skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i powołując się na argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialno - prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy osoba przebywająca pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest zobowiązana zameldować się pod tym adresem na pobyt stały lub czasowy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy – obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji i rozpatrywanym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy – właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu byli zobowiązani do potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w tym lokalu. Zameldowanie na pobyt stały stanowi zatem czynność materialno – techniczną, uwarunkowaną kumulatywnym spełnieniem dwóch przesłanek w postaci faktycznego przebywania w danym lokalu osoby zgłaszającej zameldowanie oraz potwierdzenia tego pobytu, dokonanego przez właściciela lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do niego. W myśl art. 47 ust. 1 powołanej powyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Dla wydania takiego rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego zgodnego z naczelnymi zasadami takiego postępowania, którymi są zasada praworządności określona w art. 6 kpa, zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu określona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organ administracji zobowiązany jest zagwarantować stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz zagwarantować stronie przed wydaniem decyzji możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpatrywanej sprawie zasadnie organy administracji przyjęły, iż w celu pozytywnego załatwienia wniosku K. W. w przedmiocie zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ulicy T.[...] w P. konieczne jest ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki określone art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności czy K.W. zamieszkuje we wskazanym we wniosku lokalu z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Jednak po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż organy ewidencyjne zbyt arbitralnie stwierdziły istnienie przesłanek skutkujących koniecznością zameldowania K. W. w spornym lokalu. W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły bowiem w dostateczny sposób, czy powyższe przesłanki zostały spełnione. Wątpliwość budzi w szczególności brak wyjaśnienia sprzeczności wynikających ze zgromadzonych dowodów. Chodzi tu o pismo z dnia 19 stycznia 2004 r. Naczelnika Sekcji Prewencji Komisariatu Policji, z którego wynika, że przy ulicy T. [...] w P. nie przebywa i nie zamieszkuje K.W. wraz z synem od około roku i nie zdołano ustalić jej aktualnego miejsca pobytu (k. 18 akt administracyjnych). Dowód ten został dopuszczony przez organ administracji i choć pozostaje w sprzeczności z pozostałymi dowodami nie dokonano jego weryfikacji, ani oceny. Przytaczając wnioski wynikające z tego dokumentu w treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji bez wskazania, czy i dlaczego dowód ten uznaje się za niewiarygodny organy administracji uczyniły go podstawą swoich rozstrzygnięć. W ten sposób powstała wewnętrzna sprzeczność w zgromadzonym materiale dowodowym, a zatem okoliczności sprawy wbrew twierdzeniom zawartym w decyzjach obu instancji nie zostały wszechstronnie wyjaśnione. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji w części dotyczącej analizowanego dowodu z dokumentu sprowadziło się jedynie do przytoczenia jego treści bez wysnucia z niego wniosków dowodowych w konfrontacji z pozostałymi dowodami. Mimo, że dowód ten pozostaje w ewidentnej sprzeczności z pozostałymi dowodami organ nie dokonał sprawdzenia w oparciu o jakie dane organ Policji dokonał ustaleń wynikających z pisma z dnia 19 stycznia 2004 r. Brak przeprowadzenia przez organy administracji wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu bez jego logicznego uzasadnienia, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Ostateczne ustalenia organu pierwszej i drugiej instancji odnośnie stałego lub długotrwałego pobytu K. W. w spornym lokalu oparte zostały zatem faktycznie wyłącznie na zeznaniach zainteresowanej, jej matki i wizji lokalowej. Zarówno Prezydent Miasta P, jak i organ odwoławczy nie wskazały jednak w uzasadnieniach swoich decyzji, dlaczego dowody te uznane zostały za wiarygodne i wystarczające do sformułowania ostatecznego wniosku prowadzącego do zameldowania wnioskodawczyni, zwłaszcza w kontekście wywiadu policyjnego, o czym była mowa powyżej. W żaden sposób organy administracji nie odniosły się do ubiegania się o zameldowanie w lokalu, który matka wnioskodawczyni winna opuścić, opróżnić i wydać skarżącej, na mocy wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r., o sygn. akt [...] (k. [...] akt administracyjnych). Zgodnie z zasadą postępowania administracyjnego wynikającą z treści art. 7 kpa organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organy administracji publicznej winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W myśl art. 80 kpa organ winien dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według "swego widzimisię". Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (patrz wyrok NSA, z dnia 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (patrz wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171). Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji oceny dowodów i okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy decyzje w przedmiotowej sprawie jako wydane z takim naruszeniem prawa nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Ze względu na te okoliczności, Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w analizowanej sprawie. Zdaniem Sądu organy administracyjne nie dokonały wnikliwej oceny zebranego, już w toku prowadzonego przez nie postępowania, materiału dowodowego, albowiem nie wskazały w uzasadnieniach decyzji, jak podano powyżej, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej, przez co naruszono dodatkowo przepis art. 107 § 3 kpa. Skarga okazała się uzasadniona również z przyczyny, której nie zarzucała skarżąca. Sąd dopatrzył się bowiem w działaniu organów administracyjnych pierwszej i drugiej instancji jeszcze jednego naruszenia przepisów postępowania o istotnym charakterze, a mianowicie art. 10 § 1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba, że załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki za względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 kpa). Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie prawo strony do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów i żądań koreluje z kategorycznym obowiązkiem leżącym po stronie organu prowadzącego postępowanie i polegającym na konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz na wstrzymaniu się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia tego oświadczenia. Termin zakreślony stronie do zapoznania się z dowodami winien być przy tym terminem realnym, umożliwiającym danie stronie odpowiedniego czasu do ustosunkowania się do tegoż materiału dowodowego. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu pouczenia strony przez organ o przysługującym jej prawie stanowi zatem o naruszeniu przez ten organ obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 kpa (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, str. 84 - 86, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, str. 163 - 164 i R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, str. 56 – 57 oraz wyrok NSA, z dnia 5 kwietnia 2001r., II S.A. 1095/00, LEX nr 53441, wyrok NSA, z dnia 6 października 2000r., V S.A. 316/00, LEX nr 50116 i wyrok NSA, z dnia 10 grudnia 1997r., I S.A./Gd 409/96, Biuletyn Skarbowy 1998/2/16). Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania - określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można. Ta okoliczność ma charakter formalny w tym sensie, iż sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie żąda bowiem stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony, czy stwierdzenia, iż udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, str. 647 oraz wyrok NSA, z dnia 1 lipca 1997 r., IV S.A. 595/99, LEX nr 47888 i wyrok NSA, z dnia 26 stycznia 1999 r., III S.A./Po 979/98, LEX nr 39458). W aktach przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził brak dowodów na okoliczności pouczenia stron o ich prawie do wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dotyczy to zarówno postępowania toczącego się przed Prezydentem Miasta, jak i organem odwoławczym. Skarżąca brała udział w wizji lokalowej w dniu [...] r., jednakże nie miała w ogóle możliwości złożenia końcowego oświadczenia odnośnie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji. Wojewoda również zaniechał wykonania tego obowiązku z art. 10 § 1 kpa wobec stron postępowania. Załatwienie spraw administracyjnych, w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa. W sytuacji gdy w postępowaniu występują dwie strony o spornych interesach przyjęcie, iż tylko ta, której wniosek załatwiono pozytywnie, ma przymiot strony, naruszałoby zasadę równości procesowej stron (patrz wyrok NSA, z dnia 2 lutego 2001 r., I SA 1479/99, LEX nr 54176). A zatem obowiązek wynikający z art. 10 kpa winien zostać realizowany wobec wszystkich stron postępowania administracyjnego. Sąd uznał zatem, iż organy pierwszej i drugiej instancji dopuściły się naruszenia prawa (art. 10 § 1 kpa) stanowiącego podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a ponadto naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rzeczą organów było bowiem wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy poszczególnymi dowodami zebranymi w sprawie co do faktu zamieszkiwania K. W. w spornym lokalu, a mianowicie między zeznaniami świadków i dowodem z dokumentu wystawionego przez uprawniony do tego organ Policji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej powinny odnieść się do wszystkich dowodów, dokonując ich oceny zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a w razie konieczności przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe uzyskując kolejny wywiad środowiskowy lub przesłuchanie w charakterze świadków pozostałych sąsiadów, zajmujących mieszkania w bezpośrednim sąsiedztwie, na co wskazywała sama wnioskodawczyni w protokole z dnia [...] r. Rozważenia wymaga również konieczność przesłuchania osób mieszkających z K. W. w poprzednim miejscu zameldowania celem potwierdzenia, czy i kiedy zabrała ona wszystkie rzeczy swoje i dziecka, gdzie obecnie przebywa, czy opuściła lokal przy ulicy B. [...] w P. bez zamiaru powrotu. Organ administracji winien również przeprowadzić postępowanie zgodnie z wymogami procesowymi, zapewniając stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta jako nie odpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekając jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska JMd

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło