III SA/Po 44/12

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. P., M. P., W. P. – Apteka "A" s.c. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 rok; postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy J. P., 2. odmówić przyznania prawa pomocy M. P., 3. odmówić przyznania prawa pomocy W. P. Skarżący J. P., M. P. i W. P. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Apteka "A" s.c., w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości, wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wartość przedmiotu zaskarżenia Wnioskodawcy określili na kwotę około 6.500zł (wpis od skargi to około 260zł). W uzasadnieniu żądania Wnioskodawcy wskazali, że prowadzą wspólne pięcioosobowe gospodarstwo domowe; na ich utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich w wieku 3 i 5 lat. Rodzina zamieszkuje w lokalu o pow. 65m² (lokatorskie prawo do lokalu spółdzielczego). Według oświadczenia M. P. i J. P. uzyskują dochody jedynie z prowadzenia apteki (strata). Natomiast W. P. (68 lat) utrzymuje się z prowadzenia apteki (strata) oraz pobiera świadczenia emerytalne (874,00zł). Dochód miesięczny brutto rodziny, bez odliczania strat, został określony na kwotę 874zł. W piśmie przewodnim do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący podali, że przychody z prowadzenia apteki wynosiły odpowiednio: w grudniu 2011 roku – 128.804zł (zysk 541zł), w styczniu 2012 roku - 52.567zł (strata 4.370zł), w lutym 2012 roku - 64.333zł (strata 2.647zł). Koszty utrzymania miesięcznego rodziny Wnioskodawcy wyliczyli na kwotę około 2.200zł miesięcznie. W treści pisma przewodniego Wnioskodawcy argumentują, że nie mają wolnych środków na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Oświadczyli, że średni miesięczny wpływ na rachunek bankowy na przestrzeni ostatnich miesięcy wynosił około 9.200zł. Natomiast miesięczne koszty działalności gospodarczej (łącznie 17.392zł) obejmują: czynsz (4.792zł), składki ZUS (1.800zł), ratę kredytu obrotowego (2.500zł), wynagrodzenia (3.800zł), faktury za dostawę leków z hurtowni (4.000zł) oraz rachunki za energię (500zł). Wnioskodawcy wskazali, że do ich jedynego rachunku bankowego została skierowana egzekucja sądowa oraz administracyjna (do wniosku załączone zostały kserokopie tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego pochodzące z sierpnia i maja 2011 roku). Według oświadczenia Skarżących egzekucję skierowano do czynnego rachunku bankowego i jest ona skuteczna. W ramach egzekucji sądowej na rachunek komornika sądowego w okresie od czerwca do sierpnia 2011 roku przekazywano do 15.000zł. W ramach egzekucji administracyjnej w miesiącu sierpniu i wrześniu 2011 roku dokonano potrącenia w łącznej wysokości 12.000zł. Skarżący zostali zobowiązani do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez złożenie zeznań podatkowych za rok 2011, przedłożenia wyciągów z firmowych i osobistych rachunków bankowych za okres od dnia 01 stycznia 2012 roku oraz udokumentowania wysokości kwot przejętych w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych do dnia 01 stycznia 2012 roku. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczyli, że przedłożenie kserokopii całego zeznania podatkowego PIT-36 jest nie możliwe do uzyskania ze względu na poufność danych. Wnioskodawcy podkreślili ponadto, że nie dysponują specjalistyczną aparaturą do kserowania, a jej zakup przerasta ich możliwości finansowe. Przedłożone zostały jedynie kserokopie załączników PIT/B sporządzone dla M. P. i J. P. Wyjaśniono przy tym, że udział W. P. wynosi 0% i z tego powodu nie składa on informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący oświadczyli, że W. P. pobiera emeryturę w wysokości 903zł. Pomimo wezwania, Wnioskodawcy nie przedłożyli historii rachunków bankowych oraz nie udokumentowali wysokości wyegzekwowanych kwot. Argumentują w tym zakresie, że środki z ich jedynego rachunku bankowego są blokowane na skutek zajęcia i przekazywane na rachunek techniczny, do którego nie mają żadnego dostępu. Z tego względu przedłożenie historii rachunku bankowego jest niemożliwe. Wnioskodawcy stwierdzili, iż samodzielna analiza sprzedaży i brakujących wpływów prowadzi do wniosku, że na poczet długu w 2012 roku przekazane zostało około 18.000zł. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podstawę do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy stanowią rzeczywiste i dokładne, czyli nie budzące wątpliwości, informacje o sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Oświadczenie majątkowe Wnioskodawców nie spełnia tego warunku. Skarżący nie wykonali wezwania w zakresie udokumentowania źródeł i wysokości przychodu za 2011 rok. W świetle informacji znanych z urzędu (postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 26 maja 2011 roku, sygn. akt III SA/Po 221/11) prowadzenie apteki nie jest jedynym źródłem przychodu Skarżących. W przypadku J. P. i M. P. przekazane zostały jedynie załączniki do PIT-36. Tym samym Wnioskodawcy nie ujawnili czy osiągali dochody także z innych źródeł przychodu (stosunek pracy, renty, prawa autorskie umowy o dzieło lub zlecenia itp.). We wniosku o prawo pomocy złożonym do sprawy o sygn. akt III SA/Po 221/11 Skarżący podawali, że osiągają dochody ze stosunku pracy, przy czym nie uwzględniali dochodu ze stosunku pracy przy określaniu własnych zdolności do uiszczenia kosztów postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy sytuacja przedstawia się identycznie i z tego względu oświadczenie majątkowe budzi wątpliwości. Wnioskodawcy nie przedłożyli żadnych dokumentów dotyczących źródeł utrzymania W. P. Podkreślić należy, że przychód J. P. i M. P. tylko z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2011 wyniósł 992.294,51zł. Stąd argumentacja wskazująca, iż powodem niewykonania wezwania (przedłożenia kompletnego zeznania podatkowego) jest brak środków na wykonanie kserokopii zeznania podatkowego nie znajduje potwierdzenia w sytuacji majątkowej Wnioskodawców. Wątpliwości budzi także argumentacja dotycząca niemożności udokumentowania obrotów na rachunku bankowym oraz wysokości wyegzekwowanych kwot. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości, co do tego, że Skarżący posiadają prawo wglądu i prawo uzyskania odpisów z akt własnej sprawy egzekucyjnej oraz prawo do uzyskania informacji o obrotach (wpłatach i wypłatach środków) na posiadanym rachunku bankowy. Treść pisma z dnia 26 marca 2012 roku (punkt a, k. 62 akt sądowych) jednoznacznie wskazuje, że Skarżący realizują przelewy z rachunku bankowego. Ponadto do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 221/11 składali historię operacji wykonanych na rachunku bankowym. Stwierdzić zatem należy, że argumentacja Wnioskodawców nie przekonuje do stanowiska, iż udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżących w żądanym zakresie jest z obiektywnych powodów niemożliwe. Wyjaśnić należy, że formuła "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i pełny. Natomiast ocena tego, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, należy do wyłącznej kompetencji sądu (referendarza sądowego) – art. 254 §1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. Oceny sądu nie można wykluczyć, czy też zastąpić jej, zapewnieniami wnioskodawcy o wyczerpaniu zdolności płatniczych. Rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa pomocy nie może być niezależne od rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz niezależne od oceny sądu o spełnieniu przesłanek udzielania prawa pomocy. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje strona, lecz wojewódzki sąd administracyjny. Stąd warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, bo nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych Wnioskodawców. Przychód pięcioosobowej rodziny w 2011 roku, tylko z jednego źródła przychodu, wyniósł średnio miesięcznie 82.691zł. Skarżący nie udokumentowali, że środki pozostające w ich faktycznej dyspozycji nie stwarzają możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, czy pełnych koszty postępowania związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nich skargi. Pogląd, że przychód na wskazanym poziomie stwarza możliwość poniesienia kosztów postępowania takich, jak w niniejszej sprawie, podziela także Naczelny Sąd Administracyjny (porównaj postanowienie z dnia 24 października 2011 roku, sygn. akt II FZ 550/11). Zatem, również na gruncie niniejszej sprawy, uznać należało, że argumentacja o przepływie środków pieniężnych w aptece nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzyskania dobrodziejstwa prawa pomocy. Podsumowując, argumentacja Skarżących nie przekonuje do stanowiska, iż przedstawienie dokładnych i nie budzących wątpliwości danych o stanie prowadzonych egzekucji, środkach pozostających w dyspozycji Skarżących oraz o wysokości przychodu ze wszystkich źródeł jest z obiektywnych powodów niemożliwe. Tym samym prawdopodobna pozostaje teza (nie można jej wykluczyć), że niewykonanie wezwania jest obliczone na uzyskanie orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy z naruszeniem zasady równoważności w traktowaniu powinności finansowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r. poz. 270), orzeczono jak w sentencji postanowienia.