III SA/Po 452/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu J. W.-B. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za rok 2007 I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...], nr [...], II. Zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska W dniu 15 maja 2007r. M.P., złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2007 w postaci; 1) jednolitej płatności obszarowej; 2) płatności uzupełniającej do powierzchni: a) grupy upraw podstawowych b) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce), c) uprawy chmielu; 3) płatności do upraw roślin energetycznych. Do wniosku załączył 14 egzemplarzy załączników graficznych. Producent zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [..], [...], [...], położone w województwie w., powiecie c.-t gminie K.W., obręb L.M. oraz działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone w województwie w., powiecie c.-t., Gminie K., obręb L.W. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek wyniosła: - [...] ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej; - [...] ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych; - [...] ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). W wyniku weryfikacji wniosku pod kątem zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych, ujawniły się błędy we wniosku, wymagające wyjaśnienia. Okazało się bowiem, iż działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] zadeklarowane przez M. P. do wniosku o przyznanie płatności, zostały zadeklarowane również przez innego producenta – B.H. – siostrę M. P. W dniu 24 stycznia 2008 roku M. P. złożył korektę do wniosku oraz oświadczenia, w których potwierdził użytkowanie ww. działek ewidencyjnych. W dniu 15 lutego 2008 roku w siedzibie Biura Powiatowego w C. przeprowadzono rozprawę administracyjną podczas, której przesłuchano strony postępowania – B.H. i M.P. oraz świadków: B. G., P. H., B. P. i D. P. M.P. podtrzymał swoją deklarację zawartą we wniosku i oświadczył, iż nie zawierał, żadnych umów na wykonywanie usług rolniczych, ponieważ wszystkie zabiegi wykonywał samodzielnie. Ponadto złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków: A.B., B. W., Z. G. J. D., J.M. oraz R. B. B. H. oświadczyła, że częściowo zlecała wykonywanie usług polowych B. G., a pozostałe czynności wykonywała samodzielnie przy pomocy brata D.P. Ponadto wyjaśniła, iż nie posiada innych gruntów rolnych niż te, które ujęto we wniosku o dopłaty rolnicze w 2007 roku. Potwierdzili to w swoich zeznaniach świadkowie: B. G., P.H., B.P. oraz D. P.. W dniu 29 lutego 2008 roku do siedziby Biura Powiatowego w C. wpłynęło pismo z Wydziału Kontroli Wewnętrznej Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P. o zarejestrowaniu informacji o uzasadnionym podejrzeniu wystąpienia nieprawidłowości wraz z prośbą o wstrzymanie się od podejmowania istotnych działań w sprawie. W dniu 5 marca 2008 roku w siedzibie Biura Powiatowego w C. przeprowadzono dowód z zeznań świadków: J. Ś., C.J., E.M. oraz J.G., a w dniu 14 marca 2008 roku przesłuchano w charakterze świadków: J.K. i J. M. Wobec twierdzenia o wtargnięciu przez B.H. na działki rolne i zebraniu siana bez zgody M. P. oraz związaną z tym interwencją policji, Kierownik Biura Powiatowego w C. wystosował do Komendy Powiatowej Policji w K.W. prośbę o przesłanie odpisu dokumentacji sporządzonej przez funkcjonariuszy Policji. W dniu 20 marca 2008 roku wpłynęło pismo z Komisariatu Policji w K.W. w którym wskazano, iż M.P. nie zgłaszał żadnej interwencji, jednakże zgłosił ją D. P. w dniu [...]. Do przedmiotowego pisma dołączono kopię notatki urzędowej z przeprowadzonej interwencji, z której wynikało, że doszło do sporu pomiędzy skarżącym a jego bratem zaś przedmiotem sporu były maszyny rolnicze należące do spadku po ich matce.. W dniu 26 marca 2008 roku w siedzibie Biura Powiatowego w C. przeprowadzono kolejny dowód z zeznań świadków: M. B., R.B. W dniu 14 maja 2008 roku w Biurze Powiatowym ARiMR stawił się M. P. informując, iż nie posiada zgody współposiadacza dla działek rolnych zgłoszonych do wniosku w sprawie płatności do gruntów rolnych oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania tj. działek rolnych A, B, C, D, E, F, G, H, położonych w województwie w., powiat c- t. gmina K.W., obręb L. M. oraz działek rolnych Ł, M, N, O, P, R, S, T, U, W, Z, X, Y, AD, AE położonych w województwie w., powiat c-t., obręb L.W. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego w C., na podstawie art. 7 ust 1 i ust. 2 , art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 roku o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 44, poz. 262), art. 51 ust. 2 w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 71 a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 ze zm.), art. 138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r. ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przyznania M. P. jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Ponadto nałożył sankcję w wysokości [...] złotych, która będzie potrącona z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że M. P. naruszył art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem zadeklarował działki ewidencyjne, których nie użytkował w 2007 roku. M. P. odwołał się od powyższej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P., na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 10171 ze zm.) w związku z art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 roku, Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) w związku z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu decyzji omówił zeznania stron oraz przesłuchanych w sprawie świadków i stwierdził, że nie wynika z nich by wnioskujący o dopłaty M. P., uprawiał grunty zgłoszone do wniosku o dofinansowanie. W oparciu o oświadczenie B.H. o użytkowaniu wyłącznie gruntów po zmarłej E.P. oraz wobec przedstawionych przez B. H. faktur za usługi rolnicze i olej napędowy, uznano iż wraz z bratem D.P. użytkowała ona sporne grunty. Wprawdzie M. P. również przedstawił faktury VAT za usługi rolnicze oraz olej napędowy, jednakże skoro skarżący użytkuje również grunty rolne o powierzchni [...] ha, które nie były przedmiotem sporu pomiędzy wnioskodawcami, a przedstawione faktury nie wskazują, na jakich działkach zostały wykonane usługi, zdaniem organu odwoławczego, nie mogą one potwierdzać faktu użytkowania spornych gruntów . Protokół jednostki certyfikującej nr [...] z dnia [...] z rocznej kontroli również, zdaniem tego organu, nie świadczy o tym, że M. P. faktycznie władał spornymi gruntami, stanowi jedynie o spełnieniu wymogów rozporządzenia nr 2092/91 ze zm. Wobec tego, że M. P. wnioskował o dopłaty bezpośrednie dla działek rolnych, których faktycznie nie użytkował, uznano, że tym samymi zawyżył obszar, do którego przysługują płatności obszarowe a to prowadzi do konieczności naliczenia sankcji. W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej zawyżony obszar stanowił 52,45% powierzchni gruntów rolnych, do których rolnik mógł się ubiegać o dopłaty, co spowodowało, że zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach W i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), za dany rok nie przysługiwała skarżącemu płatność, a dodatkowo nałożona została sankcja w kwocie [...] zł. Uzupełniająca Płatność Obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych również nie została przyznana skarżącemu w związku z postanowieniami § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), stanowiącego, że w przypadku gdy zadeklarowana powierzchnia przekracza powierzchnię określoną zgodnie z art. 50 ust 3-5 Rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 o więcej niż 50 % powierzchni stwierdzonej, rolnikowi odmawia się przyznania płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji zarzucając jej naruszenie: * ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. - o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), a w szczególności art. 7 ust. 1 tejże ustawy poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje płatność bezpośrednia mimo, że faktycznie spełnia wszystkie wymogi wynikające z przepisów z art. 143 ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1973/2004-załącznik XX. * art. 77 K.p.a. polegającego na nie daniu wiary wyjaśnieniom samego skarżącego oraz takim świadkom jak J. G., M.M. i R. B. natomiast w pełni danie wiary takim świadkom jak J. Ś., B. H., D.P., których zeznania są sprzeczne, nieprawdziwe, a ponadto świadkowie ci mają interes w korzystnym dla nich rozstrzygnięciu sprawy. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że kwestionowana decyzja wydana została na podstawie wadliwie przeprowadzonej oceny dowodów oraz z pominięciem dowodów przedstawianych przez skarżącego, takich jak opinia biegłego, wydana w sprawie [..] o dział spadku po E. P. Wyjaśnił, że opinia ta wraz z opiniami uzupełniającymi, zawiera szczegółowe informacje odnośnie upraw prowadzonych na poszczególnych działkach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.. Podczas rozprawy Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc naruszenie art. 7, 77 i 10 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania działowego. Podniósł również, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dla uzyskania płatności, niezbędna jest zgoda współposiadacza nieruchomości, co w niniejszej sprawie ma znaczenie bowiem skarżący jest współwłaścicielem z tytułu dziedziczenia nieruchomości zgłoszonej we wniosku o płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Materialnoprawne przesłanki przyznania dopłat bezpośrednich zostały określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 roku, Nr 35, poz. 217 ze zm.), i zgodnie z nimi, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004 (minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej wynosi 1 ha); 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Warunkiem otrzymania płatności obszarowej, zgodnie ze wskazanym przepisem, jest więc przede wszystkim, posiadanie w dniu 31 maja 2007 r. gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością. Z ustaleń poczynionych przez organy administracji, w rozpoznawanej sprawie wynika, że skarżący M.P. nie władał, we wskazanym okresie, gruntami stanowiącymi działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], zgłoszonymi do wniosku o przyznanie płatności. Ustalenia te poczynione zostały zarówno na podstawie zeznań świadków jak i zebranych dokumentów. Dowody z zeznań świadków przeprowadzone zostały jednak z naruszeniem prawa – art. 79 K.p.a. Jakkolwiek skarżący zawiadomiony został o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 15 lutego 2008 r. to z protokołów przesłuchania stron i świadków nie wynika czy umożliwiono stronom udział w przesłuchaniu drugiej strony oraz w przesłuchaniu świadków. Protokoły sporządzone z tych przesłuchań nie zawierają informacji w tym przedmiocie, zaś z twierdzeń skarżącego wynika, że mimo zawiadomienia go o terminie rozprawy nie uczestniczył w przesłuchaniu ani drugiej strony ani też w przesłuchaniu świadków, bowiem każdą z tych osób przesłuchiwano oddzielnie. Takie twierdzenia skarżącego zdają się potwierdzać protokoły przesłuchań, zawierają one bowiem jedynie podpisy "Inspektorów" i Naczelnika Wydziału ds. Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich. Z akt administracyjnych nie wynika też by skarżącego powiadomiono o terminie przesłuchania pozostałych świadków w dniach 5 marca 2008 r., 14 marca 2008 r. i 26 marca 2008 r. Powyższe wskazuje na to, że postępowanie dowodowe, w rozpoznawanej sprawie, przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 79 K.p.a. stanowiącym, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu, ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może też zadawać świadkom i stronom pytania oraz składać wyjaśnienia. Jakkolwiek przepis art. 3 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ogranicza zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego, w stosunku do ogólnych reguł, wyłączając stosowanie art. 81 K.p.a. oraz zmieniając zasadę dotyczącą ciężaru dowodu, nie zwalnia jednak organu administracji z obowiązku przeprowadzeniu dowodu zgodnie z wymogami art. 79 K.p.a. Zachowanie wymagań tego przepisu jest bezwzględnym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie dowodowe zaś naruszenie tego obowiązku stanowi o naruszeniu przepisów postępowania, mającym wpływ na wynik sprawy. Skoro zatem dowody z przesłuchania świadków przeprowadzone zostały w omawianej sprawie bez udziału skarżącego, a ustalenia poczynione na podstawie tak przeprowadzonych dowodów stanowiły podstawę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 79 K.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika też dlaczego, pomimo zgłoszonego wniosku, organy administracji nie przeprowadziły dowodu z akt [...] o dział spadku po E. P. Uzasadniony jest zatem zarzut skarżącego, że postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem prawa. Co prawda skarżący powołał się na art. 77 K.p.a. a rozpoznawanej sprawie wymóg rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynika z art. 3 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i faktycznie decyzja wydana została z naruszeniem tego przepisu. Nie ma to jednak wpływu na ocenę zasadności tak sformułowanego zarzutu. Uwzględnienie powyższego wniosku mogło bowiem mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę decyzji t.j. ustaleń dotyczących sposobu użytkowania przedmiotowych gruntów i osoby, która je użytkowała. Wobec tego, że jak wynika z powyższego, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa – art. 79 K.p.a i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, decyzje te podlegają uchyleniu z mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów administracji będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego z poszanowaniem wymogów art. 79 K.p.a oraz postanowień art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy. . W. Długaszewska /-/ M. Lorych–Olszanowska /-/ M. Kosewska za nieobecnego sędziego /-/ M. Kosewska