III SA/Po 482/19

Dnia 6 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Spółka Jawna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...], postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego przez spółkę jawną [...] z siedzibą w [...] na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2018 r., o numerach wymienionych w postanowieniu. Uzasadniając postanowienie organ egzekucyjny wskazał, że wszczął postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych własnych z [...] grudnia 2018 r., dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty podatku. Zawiadomienie doręczono spółce [...] stycznia 2019 r. Spółka pismem z [...] stycznia 2019 r. wniosła zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie przez tytuły wykonawcze wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt. 7 u.p.e.a.: brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, lecz jedynie parafy. W ocenie spółki podpis powinien składać się co najmniej z nazwiska podpisującego się, a nie ze znaku graficznego, z którego nic nie wynika. Osoba działająca w imieniu organu egzekucyjnego, składająca podpis na tytule wykonawczym daje wyraz temu, że nadanie klauzuli pochodzi od osoby podpisanej. Organ egzekucyjny stwierdził, że żaden przepis, a w szczególności regulacje u.p.e.a. nie nakładają obowiązku złożenia na formularzu tytułu wykonawczego czytelnego podpisu. Niewątpliwie powinien być to podpis złożony własnoręcznie przez osobę wskazaną w tytule wykonawczym z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie wynika, aby te dane miały być zamieszczone w ramach podpisu. Nieczytelny podpis, uzupełniony odciskiem pieczątki z imieniem i nazwiskiem oraz stanowiskiem służbowym, pozwala na zidentyfikowanie osoby podpisującej i powiązanie jej z treścią dokumentu, co w konsekwencji – zdaniem organu - spełnia standardy wynikające z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W zażaleniu na opisane postanowienie spółka zarzuciła sankcjonowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a., jak również ze względu na wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych. Spółka podkreśliła, że na formularzach nie ma podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, lecz są jedynie parafy. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 , art. 34 § 1 i § 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ wyższego stopnia podzielił stanowisko, że pojęcie podpisu nie jest zdefiniowane w żadnym akcie prawnym regulującym postępowanie organów egzekucyjnych. Jednocześnie przyjmuje się, iż jest to znak graficzny postawiony własnoręcznie przez składającego, umożliwiający identyfikację osoby podpisującej dokument, a jeżeli identyfikacji można dokonać w inny sposób dopuszczalna jest jego forma skrócona. Dalej napisał, że analiza przedmiotowych tytułów wykonawczych doprowadziła do przekonania, iż mogą one stanowić podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej bowiem na każdym z nich klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, wbrew twierdzeniu strony, została opatrzona podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Podpisy pozwalają bowiem na jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Na opisane postanowienie spółka jawna - [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrotu kosztów postępowania. Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze, będące podstawą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Nadto zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne jak też postanowienia. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą prawną zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie tj.: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Instytucja zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ma na celu weryfikację dopuszczalności i prawidłowości wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie. Spółka zgłosiła zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27; według skarżącej, wada przedmiotowych tytułów wykonawczych wynika z braku złożenia na formularzach podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, lecz jedynie parafy. Tym samym w ocenie strony tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonanego zajęcia zostały wystawione wadliwie, co prowadzi do uznania, że nie mogą one stanowić podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji zasadnie przyjęły, że zarzut spółki jest bezzasadny. Należy wskazać, że tytuł wykonawczy zawiera, między innymi, datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Sąd podkreśla, że wskazany przepis wymaga jedynie złożenia podpisu, a nie podpisu czytelnego. Podpis osoby jest tylko jeden – jest nim sporządzony osobiście, własnoręcznie, niepowtarzalny z założenia znak graficzny, mający identyfikować autora, ale nie tyle poprzez materialną treść, ile poprzez swoją niepowtarzalność, unikalność (por. nieprawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 14 marca 2019 r., I SA/Po 979/18; CBOSA). Sąd zaznacza, że podpisy złożone na tytułach wykonawczych nie tylko, że są unikalne czy niepowtarzalne – są także czytelne tzn. pozwalają odczytać nazwisko osoby wnoszącej o wszczęcie egzekucji administracyjnej oraz imię i nazwisko osoby kierującej tytuł wykonawczy do egzekucji. Podpisom towarzyszą odciski pieczęci służbowych, ze stosownymi informacjami; są one czytelne. Nadto Sąd zaznacza, że podpisy złożone na tytułach wykonawczych same w sobie nie miały potwierdzać umocowania do działania w imieniu wierzyciela. Takie potwierdzenie wynika z odrębnie udzielonego upoważnienia, które zostało zakomunikowane w treści pieczęci, odciśniętych przy podpisach. Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy znajduje zastosowanie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z 27 października 2016 r., II OSK 164/15 (CBOSA). NSA stwierdził, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, że prawne i praktyczne znaczenie podpisu polega na tym, że podpis pozwala na identyfikację osoby wydającej rozstrzygnięcie. Istota podpisu sprowadza się do utożsamienia się organu z treścią decyzji (postanowienia). Ponadto podpis służy do zidentyfikowania osoby, która działa w imieniu organu, przez co umożliwia weryfikację uprawnień danej osoby do wydawania decyzji. Pod pojęciem podpisu należy więc rozumieć znak ręczny określonej osoby, pozwalający, dzięki jego indywidualnym cechom, na identyfikację tej osoby. Nie musi obejmować pełnego nazwiska, gdyż w praktyce stosowany jest najczęściej skrót (podpis nieczytelny). Wprawdzie ww. wyrok dotyczył art. 124 § 1 K.p.a., zgodnie z którym postanowienie, wydawane w toku postępowania administracyjnego, powinno zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania, ale przywołane uwagi znajdują zastosowanie także co do przepisów u.p.e.a. Skarga okazała się zatem bezskuteczna. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.