III SA/Po 484/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2026 r. nr [...] (postępowanie nr [...]) w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odmówić przyznania prawa pomocy. K. O. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 marca 2026 r. nr [...] (postępowanie nr [...]) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lutego 2026 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko N. F. na okres świadczeniowy 2025/2026. Skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, poprzez platformę elektroniczną PUE ZUS. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi Sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy zachodzą wszystkie przesłanki dopuszczalności zaskarżenia, czyli wszystkie warunki wymagane przez przepisy prawa do skutecznego złożenia skargi. Stosownie do art. 54 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. W kontrolowanym postępowaniu skarżąca została pouczona o terminie i sposobie zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 marca 2026 r. W szczególności w pouczeniu wskazano, że skargę należy wnieść za pośrednictwem ZUS, a także że skargę można złożyć na piśmie w najbliższej placówce ZUS albo wysłać pocztą do placówki ZUS zgodnie z właściwością zamieszkania. Pomimo pouczenia, strona wniosła skargę za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych - PUE ZUS na formularzu "SW-ODW – Odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego". W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że platforma PUE ZUS nie stanowi elektronicznej skrzynki podawczej, o której mowa w art. 54 § 1 a P.p.s.a. Definicję elektronicznej skrzynki podawczej zawiera art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 ze zm., dalej: u.i.d.p.). Pod tym pojęciem ustawa o informatyzacji rozumie dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Nadto art. 3 pkt 13 u.i.d.p. stanowi, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, która powinna spełniać standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a u.i.d.p.). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym (por. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z 23 czerwca 2025 r., II SA/Bk 841/25; w Kielcach z 9 lipca 2025 r. II SA/Ke 334/25; w Poznaniu z 25 sierpnia 2025 r. IV SA/Po 738/25, z 10 września 2025 r. II SAB/Po 229/25 oraz z 14 stycznia 2026 r. III SA/Po 192/26, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, że dobrowolnie wybrany przez stronę tryb (forma) wniesienia skargi determinuje wymogi, jakim powinien on odpowiadać oraz ocenę jego dopuszczalności. Obowiązkiem sądu jest zbadanie dochowania wszystkich reguł w tym zakresie. W sytuacji, gdy strona wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to - jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów - może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), za pośrednictwem którego składana jest skarga. Co istotne, strona została również pouczona o możliwości złożenia skargi w formie pisemnej. Skarżąca zdecydowała jednak o skierowaniu skargi poprzez platformę PUE ZUS. Zgodnie z informacją umieszczoną na stronie https://www.zus.pl/baza-wiedzy/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/informacje-dotyczace-pue, Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE/eZUS) to narzędzie, które ułatwia dostęp do usług świadczonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jednym z jego najważniejszych elementów jest portal PUE/eZUS. Dzięki niemu osoba uprawniona może przejrzeć dane zgromadzone w ZUS, przekazać dokumenty ubezpieczeniowe, składać wnioski i otrzymywać na nie odpowiedzi, zadawać pytania i otrzymywać odpowiedzi z ZUS, umawiać się na wizyty w jednostce ZUS. PUE ZUS jest więc systemem teleinformatycznym funkcjonującym w ramach ZUS. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że skarżąca skutecznie wniosła skargę do sądu administracyjnego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, o czym orzeczono jak w punkcie 1 postanowienia. O odmowie przyznania prawa pomocy orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 247 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.