III SA/Po 49/21

Dnia 13 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.), art. 13 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika U. S. w N. T. z [...] września 2020 r. nr [...], którym organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2011 r., wobec S. E. w P. . W uzasadnieniu wskazano , że ww. tytuł wykonawczy został wystawiony przez B. L. i obejmuje zaległości z tytułu kwoty dotacji nadmiernie pobranej ([...] zł należności głównej) oraz kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem ([...] zł należności głównej). W toku egzekucji, pismem z [...] sierpnia 2015 r. wierzyciel zawiadomił organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności, objętej ww. tytułem wykonawczym, która wynikała z zapłaty przez Stowarzyszenie, w dniu [...] grudnia 2011 r., kwoty [...]zł. Wpłata dotyczyła należności wyodrębnionej w poz. 2 tytułu wykonawczego, jako dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Wyjaśniono,, że w dniu [...] kwietnia 2019 r., do organu I instancji wpłynęło pismo, w którym Stowarzyszenie podważa słuszność postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie zastrzeżenia odnośnie obowiązku, objętego ww. tytułem wykonawczym. Zdaniem Stowarzyszenia obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym nie istnieje, o czym świadczy orzeczenie R. K. O. w S. o N. D. F. P. przy R. I. O. w P. z [...] sierpnia 2011 r., [...] W ocenie organu , powyższe mogło stanowić podstawę do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., dlatego też organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] maja 2019 r. wierzyciel uznał zarzuty Stowarzyszenia za nieuzasadnione. Następnie, do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Stowarzyszenia z [...] maja 2019 r., wraz z kopią postanowienia wierzyciela z [...] maja 2019 r. Stowarzyszenie zwróciło się o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., pomimo wydania przez wierzyciela stanowiska w trybie zarzutów. Odpowiadając na ww. pismo organ I instancji poinformował Stowarzyszenie, iż pismo z [...] kwietnia 2019 r. jest rozpatrywane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w związku z czym pismo z [...] maja 2019 r. zostanie potraktowane jako uzupełnienie tego wniosku. Wskazano w zaskarżonej decyzji , że Stowarzyszenie kwestionuje istnienie obowiązku, argumentując to orzeczeniem R. K. O. w S. o N. D. F. P. przy R. I. O. w P. z [...] sierpnia 2011 r. Postanowieniem z [...] maja 2019 r., wierzyciel wyjaśnił, że podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego, a tym samym - podstawą prawną dochodzonej należności, nie jest orzeczenie RKO z [...] sierpnia 2011 r., lecz decyzja Burmistrza M. i G. L. nr [...] oznaczona datą [...] marca 2011 r. Od powyższej decyzji Stowarzyszenie złożyło odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., które postanowieniem z [...] października 2011 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wyższego stopnia zaznaczył, że tym samym decyzja z [...] marca 2011 r. stanowiąca podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego, stała się ostateczna. Podkreślono też , że wbrew sugestii Stowarzyszenia, złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie obliguje organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ani też do wstrzymania się z wydaniem takiego rozstrzygnięcia do czasu zakończenia procedury, związanej z unieważnieniem decyzji. Toczące się postępowanie w sprawie unieważnienia decyzji nie daje podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy, wydany na podstawie tej decyzji. Tym bardziej, sama deklaracja Stowarzyszenia o zamiarze zaskarżenia do sądu administracyjnego ostatecznej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wierzyciela, nie świadczy o tym, że skarżona decyzja zostanie unieważniona. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu o stwierdzeniu nieważności stanowi przesłankę, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Ostatecznie przyjęto , że wobec braku dowodów potwierdzających nieistnienie obowiązku, objętego ww. tytułem wykonawczym, nie ma podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło S. E. w P. . Zdaniem strony skarżącej zobowiązanie nie istnieje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem. Prawidłowo zastosowano w sprawie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. – art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Dalej Sąd wskazuje, że organy egzekucyjne słusznie uznały , że żądanie Stowarzyszenia dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a , nie uznając zaś stanowiska wierzyciela, iż pismo Stowarzyszenia z [...] kwietnia 2019 r. zawierało zarzuty. Zarzuty mogą bowiem zostać wniesione w terminie siedmiu dni od dnia pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), zaś tytuł wykonawczy został wystawiony [...] października 2011 r. i zawiera stosowne pouczenie. Po upływie terminu na wniesienie zarzutów zobowiązany może sprzeciwiać się prowadzeniu egzekucji zgłaszając żądanie umorzenia postępowania (art. 59 § 4 u.p.e.a.).Słusznie więc organy postanowienie z dnia [...] maja 2019 roku zakwalifikowały jako stanowisko wierzyciela w przedmiocie umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do § 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9. na żądanie wierzyciela; 10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ponadto w myśli art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd podziela ocenę prawną organów egzekucyjnych o bezzasadności zarzutu braku istnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2011 r., z uwagi na orzeczenie R. K. O. w S. N. D. F. P. przy R. I. O. w P. z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Wskazane orzeczenie Komisja wydała po rozpoznaniu sprawy z wniosku o ukaranie K. M., pełniącej w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Prezesa Zarządu S. E. w P. oraz z wniosku o ukaranie B. Ł., pełniącej w czasie zarzucanego naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję skarbnika i członka zarządu S. E. w P. . Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest decyzja Burmistrza M. i G. L. nr [...] z [...] marca 2011 r., która stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Wskazane zaś orzeczenie nie ma zaś wpływu na jej obowiązywanie , także w tych częściach, w których Komisja uniewinniła K. M. i B. Ł. od zarzutu popełnienia czynu z art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14 poz. 114) - wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację. Postępowanie w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych i ustalona w jego wyniku odpowiedzialność nie wpływają na przebieg i wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Orzeczeniem tym nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji ,z której wynikała dochodzona należność, nie wystąpiły wiec przesłanki do zastosowania art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Dalej Sąd wskazuje, iż z akt sprawy III SA/Po 717/20 znanych sądowi z urzędu wynika ,że Stowarzyszenie "E. " wystąpiło do SKO w P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza, ale decyzją z [...] czerwca 2020 r. SKO w P. odmówiło jej stwierdzenia , zaś decyzją z [...] września 2020 r. utrzymano w mocy tę decyzję. Nieprawomocnym wyrokiem z 07 kwietnia 2021 r., III SA/Po 717/20 WSA w Poznaniu oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję SKO w P. z [...] września 2020 r. Nadal więc nie odpadła przesłanka wystawienia tytułu wykonawczego ,istnieje więc podstawa do prowadzenia egzekucji. W konsekwencji wobec niezaistnienia warunków umorzenia postępowania egzekucyjnego uznać należy ,że organ egzekucyjny zasadnie podjął decyzje o odmowie jego umorzenia. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.