III SA/Po 490/14

Dnia 17 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Starosta decyzją z dnia [...] r. odmówił B B wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. D. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do wniosku o wydanie uprawnień strona załączyła m. in. kserokopię protokołu z dnia 12.06.1990 r. z wyników egzaminu kat. D kandydatów na kierowców i kierowców przeprowadzonego w L w G. Egzamin został zdany z wynikiem pozytywnym. Strona wyjaśniła, że w 1990 r. zdała pozytywnie kurs, ale dokument prawa jazdy nie został odebrany. Po roku dokumenty zostały odesłane, ale nie wiadomo dokąd. Zdaniem organu w sprawie nie spełniono przesłanki z art. 11 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż strona nie wykazała, że odbyła szkolenie i zdała egzamin państwowy konieczny do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Zgodnie z art. 134 u. k. p. zachowują ważność zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, czyli w okresie od 1.01.1998 do 18.01.2013 r. w zakresie, w jakim zostały wydane. Kurs ukończony w 1990 r. nie spełniał zatem aktualnych wymogów prawa. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że zgłosiła się po odbiór prawa jazdy kat. D po 3 miesiącach od zdania egzaminu w 1990 r., ale odmówiono wydania takiego dokumentu. Do wniosku załączono badanie psychologiczne i badanie lekarskie. SKO decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu wskazano m. in., że na podstawie art. 134 u. k. p. zachowują ważność zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( czyli w okresie od 1.01.1998 do 18.01.2013 r. ), co oznacza, że kurs ukończony w 1990 r. nie spełniał aktualnych wymogów prawa. W skardze do WSA w Poznaniu strona podniosła, że zgłosiła się po odbiór prawa jazdy kat. D po 3 miesiącach od zdania egzaminu w 1990 r., ale odmówiono wydania takiego dokumentu. Do wniosku załączono badanie psychologiczne i badanie lekarskie. Niewpisanie kat. D do prawa jazdy w 1990 r. wynikało z winy Starostwa. Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości. Organ wniósł o oddalenie skargi, powołując się na uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Do wniosku o wydanie uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy D strona skarżąca załączyła m. in. kserokopię protokołu z dnia 12.06.1990 r. z wyników egzaminu kat. D kandydatów na kierowców i kierowców przeprowadzonego w L w G. Egzamin został zdany z wynikiem pozytywnym. Strona wyjaśniła, że w 1990 r. zdała pozytywnie kurs, ale dokument prawa jazdy nie został odebrany z winy organu administracji. Zdaniem Sądu organ stwierdził niezasadnie, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt. 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż skarżący nie wykazał w sposób wymagany przepisami prawa, że odbył szkolenie i zdał egzamin państwowy konieczny do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Organ wskazał, że zgodnie z art. 134 ust. 2 u. k. p. zachowują ważność zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( czyli w okresie od 1.01.1998 do 18.01.2013 r. ) w zakresie, w jakim zostały wydane. Kurs ukończony w 1990 r. nie spełniał zatem aktualnych wymogów prawa. Organ nie mógł wobec tego ( we własnej ocenie ) uwzględnić dokumentacji dotyczącej szkolenia odbytego pod rządem ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, gdyż taką możliwość wykluczył jednoznacznie art. 134 ust. 2 u. k. p. W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie była prawidłowa. Sąd podziela bowiem w całości tezy wyrażone w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 19.03.2014 r. sygn. III SA/Gd 950/13, lex nr 1471632, zgodnie z którymi organ winien oceniać spełnianie przez stronę przesłanek niezbędnych do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii na dzień zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym. W przepisach przejściowych ustawy o kierujących pojazdami brak jest jednoznacznego uregulowania sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami nieobowiązującej ustawy z dnia 1.02.1983 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 6, poz. 35 ze zm. ), a wniosek o wydanie prawa jazdy został złożony do organu po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami. WSA w Gdańsku wskazał na treść art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadę niedziałania prawa wstecz. Jest to podstawowa zasada porządku prawnego. Polega ona na tym, że do zdarzenia prawnego powstałego i zakończonego w okresie poprzednio obowiązujących przepisów w zasadzie nie można stosować nowych przepisów. Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego i w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. W wyroku z dnia 10 grudnia 2007r. w spr. P 43/07 (Lex nr 321915) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa (zob. np. wyroki TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80 i powołane tam orzeczenia; z 7 lutego 2006 r., sygn. SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz z 5 września 2007 r., sygn. P 21/06)". Również w wyroku z dnia 12 maja 2009r. w sprawie P 66/07 (Lex nr 511940) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (por. np. powołany wyrok o sygn. P 43/07)". Także w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. sygn. SK 12/03 ( OTK ZU nr 6/A/2003 , poz. 51) Trybunał zwrócił uwagę, że "obiegowo przyjmowana teza, jakoby istniało swoiste "domniemanie" przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego jest –obecnie – znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, konflikt nowego prawa z interesami jednostki ( stosunki w toku) może być rozwiązany przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego tylko o tyle, o ile da się wskazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku dziennego nad interesem jednostki". Stanowisko to przypomniane zostało w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. P 36/12 ( OTK – A 2013/6/81, Dz. U. 2013/928 ). W omawianej sprawie zdarzenie prawne mające wpływ na uznanie spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii D nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 1 lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym, a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. tj. przed 19 stycznia 2013 r. W ocenie Sądu, organ winien w takiej sytuacji ustalać spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "D" na dzień zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego. Fakt, że przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami uprawniony organ nie rozpatrzył dokumentacji dotyczącej odbytego szkolenia i zdanego egzaminu do 19 stycznia 2013 r., nie powinien mieć negatywnych konsekwencji dla skarżącego w postaci decyzji odmownej uzasadnianej zmianą przepisów. Jak wskazano wyżej, taka wykładnia przepisów stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz. Oznacza bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu 12.06.1990 r. zastosowano nową ustawę. W tej sytuacji skarżący mimo ukończenia szkolenia i zdania egzaminu i poniesienia kosztów z tym związanych, nie mógłby uzyskać, zdaniem organu , uprawnień, o które się ubiegał. W ocenie Sądu, nie może być tak, że o tym jaką ustawę należy stosować, czy ustawę Prawo o ruchu drogowym, czy ustawę o kierujących pojazdami, decydować ma data rozpoznania wniosku o wydanie dokumentu prawa jazdy przez organ. W przekonaniu Sądu, organ rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami powinien oceniać spełnienie przesłanek do nabycia tych uprawnień w świetle przepisów obowiązujących w dacie zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy. Jeżeli skarżący spełnił przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "D" w dniu 12 czerwca 1990 r., a jedynie nie wydano jemu dokumentu (prawo jazdy uprawniające do kierowania autobusami) to powinny mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy z 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jak sprecyzował Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005) osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie, przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy, składa właściwemu organowi wydającemu prawo jazdy lub pozwolenie następujące dokumenty: 1) wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia wraz z oświadczeniem o spełnianiu wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, oraz o niewystępowaniu przesłanek, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1-5 ustawy; 2) orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) wyraźną, aktualną i kolorową fotografię (...); 4) zgodę, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy - jeżeli jest wymagana; 5) kserokopię posiadanego prawa jazdy - jeżeli posiada. Na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie, w terminie nieprzekraczającym 2 dni roboczych, generuje w systemie teleinformatycznym profil kandydata na kierowcę (§ 5 ust. 1 i 2). W przypadku, gdy do organu wpłynęła informacja o pozytywnym albo negatywnym wyniku egzaminu, organ na jej podstawie uzupełnia informacje w profilu kandydata. Pozytywny wynik egzaminu kończy etap realizacji przez stronę przesłanek do uzyskania uprawnienia. Zatem oceniając spełnienie przesłanek do uzyskania uprawnienia, organ powinien odnieść się do daty zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest kandydat spełniający wymagania wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia. Stanowisko, że organ powinien oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii na dzień zdania egzaminu praktycznego z wynikiem pozytywnym, do którego dopuszczany jest przecież kandydat spełniający wszystkie wymagania wskazane w ustawie do uzyskania uprawnienia, wynika również z analizy 134 ust. 3 u.k.p. Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy, według przepisu przejściowego zawartego w art. 134 ust. 3 u.k.p. uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. Organ rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie uprawnienia winien oceniać spełnienie przesłanki zdania egzaminu z daty zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym. W tej dacie bowiem aktualizuje się wniosek kandydata o wydanie mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, a organ ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "D" powinien oceniać ich spełnienie na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o wykonalności decyzji zostało wydane na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 1