III SA/Po 497/16

Dnia 13 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2016 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi Sp. z o.o. x na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka wniosła skargę na wskazaną w sentencji decyzję wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ celny, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku przez organ, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz.718 – dalej: "p.p.s.a.") wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd. W uzasadnieniu wskazała, że 2014 r. zakończył się stratą w wysokości [...] zł, co było spowodowane zaciągnięciem przez spółkę istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu jakim było prowadzenie zamierzonej działalności gospodarczej. W związku z silną konkurencją na rynku, uzyskiwany z tego tytułu zysk okazał się niższy niż zakładany przy planowaniu działalności. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko Spółce postępowania karnoskarbowe negatywnie wpływają na sytuację Spółki, bowiem wiążą się z zatrzymaniami urządzeń należących do niej i znajdujących się w nich środków pieniężnych, a także koniecznością poniesienia kosztów na pomoc prawną, niezbędną dla odzyskania bezpodstawnie zatrzymanych urządzeń. Wspomniane powyżej postępowania karnoskarbowe prowadzone przeciwko Spółce i poprzedzające je czynności kontrolne przeprowadzane przez urzędy celne w lokalach, negatywnie wpływają na kontrahentów Spółki (właścicieli lokali, w których eksploatowane są urządzenia spółki ). Osoby te nie tylko są oskarżane przez urzędy celne o popełnianie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s., ale także wszczynane są przeciwko nim i prowadzone równolegle do postępowań wobec spółki, postępowania o wymierzenie kar pieniężnych. Powyższe powoduje, iż bardzo wielu kontrahentów (właścicieli lokali) rezygnuje ze współpracy ze spółką, pozbawiając ją tym samym możliwości czerpania spodziewanych (planowanych) zysków z eksploatacji automatów do gier w tych lokalach, co ma bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową spółki. Skutkiem powyższego jest uzyskana w pierwszym półroczu 2015 strata z działalności na poziomie [...] zł. Spółka wskazała, że nie prowadzi innej niż wymieniona wyżej działalność gospodarcza. Tym samym jej sytuacja finansowa nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa, może spowodować, że będzie zmuszona ogłosić stan niewypłacalności, mimo zawisłości prawie pół tysiąca postępowań administracyjnych i karnoskarbowych. Jest to w szczególności istotne na tle ilości postępowań w przedmiocie kar pieniężnych (wymierzanych w zasadzie bez wyjątku w sprawach analogicznych, gdzie zarzuca się Spółce organizowanie gier na automatach do gier poza kasynami gier bez zezwolenia). Dostrzeżenia wymaga bowiem, że oceniając stan finansowy strony i dokonując prognozy jej sytuacji majątkowej po wykonaniu zaskarżonej decyzji, trzeba również uwzględnić pozostałe grożące Spółce kary finansowe w analogicznych postępowaniach, z których znaczna większość znajduje się już na etapie odwoławczym lub sądowym (na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego), a zatem zgodnie z przewidywanym w art. 139 § 3 O.p. terminem na rozpoznanie odwołania mogą być rozpoznane oraz utrzymane w mocy równolegle do wykonania zaskarżonej decyzji. Zestawienie wszystkich postępowań o wymierzenie kary pieniężnej, wszczętych wobec skarżącej, tj. [...] postępowań stanowi załącznik do niniejszej skargi. W ocenie Spółki choć kwota [...] zł, która stanowi wymierzoną przez organ celny w niniejszym postępowaniu nie jest znaczną szkodą, to jednak nie można odmówić jej takiego charakteru, traktując ją zbiorczo wraz ze wszystkimi innymi karami wymierzonymi dotychczas spółki . W dalszej części wniosku podniesiono też, że Spółce znane jest stanowisko wojewódzkich sądów administracyjnych, że nie zawsze strata finansowa jest równoznaczna z brakiem środków finansowych oraz że strata nie jest też wskaźnikiem jednoznacznie obrazującym sytuację finansową podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. W związku z powyższym w załączeniu do skargi przedkłada również zestawienie środków trwałych (aktywów) oraz środków pieniężnych, według stanu na dzień 31 marca 2015 r. Powyższe dokumenty wraz z przedłożonymi sprawozdaniami finansowymi za rok 2014 oraz pierwszą połowę roku obrotowego 2015 dają obraz sytuacji finansowej w Spółce, w jej ocenie potwierdzając to, że wykonanie zaskarżonej decyzji, może mieć wpływ na sytuację gospodarczą strony, istotnie ją pogarszając (doprowadzając do utraty płynności finansowej). Z przedłożonych dokumentów, tj. zestawienia posiadanych środków pieniężnych oraz majątku trwałego, wynika, że według stanu na dzień 31 marca 2016 r. i 1 kwietnia 2016r. Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi dla uiszczenia zasądzonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej kary pieniężnej. Łączna wartość należących do spółki aktywów trwałych, w postaci automatów do gier, wynosi [...] zł, przy czym aktywa te znajdują się w posiadaniu organów celnych. Tym samym Spółka nie może swobodnie dysponować aktywami. Jednocześnie Spółka wyjaśniła, że powyższa ocena negatywnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji została przedstawiona przy uwzględnieniu wzrostu kosztów usług obcych i obrotów spółki w roku 2015, w porównaniu z rokiem 2014, co wynika z przedstawionej dokumentacji finansowej. Strona podkreśliła, że swoją działalność prowadzi głównie przy pomocy urządzeń do gier, które wynajmuje od podmiotów trzecich, przy czym są to umowy na czas określony, których wcześniejsze rozwiązanie, w zdecydowanej większości urządzeń, jest niemożliwe. Powyższe oznacza konieczność zapłaty należności czynszowych od wszystkich wynajmowanych przez skarżącą urządzeń. Drugą, istotną pozycją kosztową w działalności skarżącej są usługi serwisowe, świadczone również przede wszystkim przez firmy zewnętrzne. Ograniczenie tych usług, czy rezygnacja z nich (co miałoby przełożenie na obniżenie wartości usług obcych w bilansie spółki), odbyłoby się nie tylko na niekorzyść Spółki, ale też nie wpłynęłoby w żaden sposób na wygenerowanie przez Spółkę środków niezbędnych na zapłatę wymierzonych wobec niej kar pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym zestawem przesłanek prawnych pozytywnych wymienionych we wskazanym przepisie. Oznacza to, że chodzi o uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, publ.: LEX nr 192964). Uzasadnienie wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony skarżącej, tak by sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie kwoty kary przed rozpoznaniem istoty sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W opinii sądu wniosek w badanej sprawie nie zawiera informacji wskazujących na aktualne możliwości płatnicze skarżącej Spółki oraz na posiadany przez nią majątek. Sąd nie ma możliwości oceny, czy uiszczenie kwoty [...] zł zagrozi płynności finansowej skarżącej, a tym bardziej czy doprowadzi do jej upadłości. Z dowodów z dokumentów, w tym sprawozdania finansowego Spółki wynika, że [...] Mając jednakże na uwadze koszty operacyjne ponoszone przez stronę, które doprowadziły do wykazanej straty, należy zauważyć, że Spółka nie podjęła próby ograniczenia ponoszonych kosztów, mimo jak wskazuje toczących się licznych postępowań. Nie można zatem podzielić stanowiska, że miarodajnym kryterium na badanie zdolności Spółki do zapłaty powstałej zaległości jest powstała strata. Przyznanie racji takiemu stanowisku oznaczałoby właśnie, że strona wszystkie posiadane środki może inwestować w dalszą działalność, nie wykazując (poprzez np. odpowiednie dostosowanie wielkości zakupów) żadnego dochodu i w rezultacie "nie mogąc" zapłacić wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej. Zaznaczyć trzeba, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty wymierzonej kary pieniężnej jest prawidłową konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne prowadzą do zmniejszenia majątku. Podkreślenia wymaga, że wykazywana przez Spółkę strata bilansowa nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych, ani też nie jest wskaźnikiem jednoznacznie obrazującym sytuację finansową podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiot wykazujący stratę bilansową w danym roku może równocześnie dysponować dużymi zasobami pieniężnymi. Spółka wprawdzie przedstawiła zestawienie posiadanych środków pieniężnych oraz majątku trwałego, jakim dysponuje, jednakże kara nałożona zaskarżoną decyzją w kwocie [...] zł, zdaniem sądu, na tym etapie, nie grozi wyrządzeniem Spółce znacznej szkody lub spowodowaniem dla niej nieodwracalnych skutków. Wymierzona kara pieniężna nie jest kwotą szczególnie wysoką, biorąc pod uwagę, że wykazana strata jest wynikiem bilansu nadwyżki kosztów nad przychodami, a skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność, z której uzyskuje przychody. Spółka nie wykazała zatem zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do niej wstrzymywanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Załączone do wniosku dokumenty tj. [...] nie potwierdzają, że kara nałożona skarżoną decyzją grozi wyrządzeniem Spółce znacznej szkody lub spowodowaniem dla niej nieodwracalnych skutków. Przeciwnie z oświadczenia prezesa zarządu Spółki z dnia [...] 2016 r. wynika wprost, że choć Spółka nie ma innych środków trwałych poza wskazanymi w tym piśmie, to jednak działalność gospodarczą nadal prowadzi w dużej części w oparciu o usługi świadczone przez firmy zewnętrzne. [...] W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła, że zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i dlatego, na podstawie art.. 61 § 3 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia