III SA/Po 499/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-11-16
Skład orzekający: Marek Sachajko, Szymon Widłak, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który nie wiedział o pełnionej funkcji i został wpisany do KRS bez jego wiedzy i zgody, może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego jako członka zarządu, potwierdzony złożeniem wzoru podpisu, stanowi dowód wiedzy o pełnionej funkcji i zobowiązuje do podjęcia działań zwalniających od odpowiedzialności, w tym zgłoszenia wniosku o upadłość. Trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej nie stanowi przesłanki egzoneracyjnej. W związku z tym, organy prawidłowo orzekły o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako byłego członka zarządu za zaległości spółki.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. została obciążona decyzją Zarządu Województwa solidarną odpowiedzialnością za zaległości spółki z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego. Skarżąca twierdziła, że nie wiedziała o pełnionej funkcji prezesa zarządu, została wpisana do KRS bez jej wiedzy i zgody przez syna, a jej trudna sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia spłatę zobowiązania. Organy administracji uznały, że wpis do KRS, potwierdzony złożeniem wzoru podpisu, świadczy o wiedzy skarżącej o pełnionej funkcji i jej obowiązku podjęcia działań zwalniających od odpowiedzialności. Po bezskutecznej egzekucji wobec spółki, organ wydał decyzję o solidarnej odpowiedzialności skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska ( spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanej w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 oddala skargę
Decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Zarząd Województwa po rozpoznaniu wniosku skarżącej A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem decyzji nr [...] wydanej w dniu [...] stycznia 2017 r., orzekającej solidarną odpowiedzialność A. K. (dalej skarżąca) jako byłego członka Zarządu Spółki [...] Sp. z o.o. (dalej jako Spółka lub Beneficjent) wraz ze Spółką za zaległości Spółki z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanej w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 na podstawie umowy nr [...] (dalej Umowa) zawartej ze Spółką [...].2009 r. na realizację projektu pod nazwą "[...]" (dalej jako Projekt), określonej w decyzji nr [...]/2012 wydanej [...] kwietnia 2012 r. przez Zarząd Województwa wobec Spółki, przy jednoczesnym zobowiązaniu do zwrotu wskazanych środków (po uwzględnieniu kwoty odzyskanej przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. ), w wysokości [...] zł (należność główna) wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od daty przekazania dofinansowania, tj. [...] października 2010 r. do dnia wydania decyzji pierwszej instancji o odpowiedzialności osób trzecich, tj. dnia [...] stycznia 2017 r. w wysokości [...] zł, z zastrzeżeniem, iż w przypadku niedotrzymania terminu płatności były Członek Zarządu odpowiada również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej (art. 109 § 2 Ordynacji podatkowej).
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym.
Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca W. Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 (dalej IŻ WRPO), dnia [...] czerwca 2009 r. zawarł ze spółką [...] umowę o dofinansowanie Projektu pod nazwą "[...]" współfinansowanego z EFRR, w ramach Priorytetu I ‘Konkurencyjność Przedsiębiorstw" Działania 1.1. "Rozwój mikroprzedsiębiorstw" Schematu I "Projekty Inwestycyjne" W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.
Całkowita wartość Projektu wyniosła [...] PLN, z czego kwota [...]PLN stanowiła całkowite wydatki kwalifikowalne Projektu. Projekt uzyskał prawo do dofinansowania ze środków EFRR w kwocie nieprzekraczającej [...] PLN. Środki w kwocie [...]zł zostały przekazane Beneficjentowi [...] października 2010 r.
Podczas przeprowadzonej [...] listopada 2011 r. wizyty monitorującej u Beneficjenta wykryto nieprawidłowości dotyczące w szczególności braku zrefundowanego środka trwałego, tj. linii technologicznej do produkcji wyrobów termoformowalnych z dodatkami metalowymi. Stwierdzono również, iż we wniosku o płatność końcową, pełniącym funkcję sprawozdawczą, podano nieprawdziwą informację o utworzeniu ośmiu miejsc pracy w związku z realizacją Projektu. Ponadto w dokumentacji księgowej przedsiębiorstwa ujawniono dokument, różniący się od tego złożonego wcześniej do wniosku o przyznanie płatności refundacyjnej, tzw. dowód przyjęcia środka trwałego do użytkowania (OT).
Wobec braku uzyskania od Beneficjenta wyjaśnień, IZ WRPO pismem z [...] stycznia 2012 r. (doręczonym [...] stycznia 2012 r.), na podstawie § 17 ust. 3 pkt 4 i 6 Umowy rozwiązała z Beneficjentem Umowę bez wypowiedzenia. Jednocześnie Beneficjent został wezwany do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, otrzymanego dofinansowania w wysokości [...] PLN wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania (tj. [...] października 2010 r.) do dnia jego zwrotu.
Spółka nie dokonała zwrotu dofinansowania po otrzymaniu wezwania.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. działając na podstawie art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej jako u.f.p.), Zarząd Województwa nakazał Spółce zwrot kwoty [...]PLN wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od ww. kwoty od [...] października 2010 r. do dnia dokonania zwrotu, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja została doręczona [...] marca 2012r.
Od powyższej decyzji złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podpisany z upoważnienia Prezesa P. K. podał, że linia technologiczna jest serwisowana a serwisant nie chce potwierdzić tego faktu z uwagi na konflikt o zapłatę ze spółką.
Decyzją nr [...]/2012 z [...] kwietnia 2012 r., organ utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] marca 2012 r., nie znajdując podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Zgodnie z treścią decyzji [...]/2012, Spółka była zobowiązana do dokonania zwrotu dofinansowania w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania, z czego wynika, że termin płatności upłynął [...] maja 2012 r. Spółka nie dokonała zwrotu w wyznaczonym terminie.
Wobec braku zwrotu kwoty dofinansowania Organ skierował do Spółki upomnienie nr UP [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., w którym wezwał do uregulowania ww. należności. W związku z brakiem reakcji Strony, Organ jako wierzyciel, pismem z [...] lipca 2012 r. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. tytuł wykonawczy nr [...] celem wszczęcia egzekucji administracyjnej przeciwko Spółce. Jednocześnie Organ wniósł o nadanie klauzuli ww. tytułowi. Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji została nadana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. [...] sierpnia 2012 r.
Po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego kwota główna, która pozostała do zapłaty wynosiła [...] zł. Wobec stwierdzenia bezskuteczności dalszej egzekucji Komornik Sądowy umorzył postępowania egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] września 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego [...] sp.zo.o. w K. z uwagi na jej bezskuteczność – brak majątku, z którego możnaby skutecznie prowadzić egzekucję.
Pismem z [...] listopada 2016 r., doręczonym Stronie [...] listopada 2016 r., Organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A. M. K., byłego członka zarządu Spółki, za zaległości Spółki powstałe z tytułu braku dokonania przez Spółkę zwrotu kwoty dofinansowania określonej w decyzji nr [...]/2012 wydanej [...] kwietnia 2012 r. przez Zarząd Województwa, z uwzględnieniem kwoty odzyskanej przez organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. skarżąca wskazała, że do 2015 roku nie wiedziała, że zajmuje stanowisko prezesa zarządu Spółki. Strona poinformowała, że Spółka należała do jej syna P. K., który bez jej wiedzy i zgody wykorzystał jej ufność i spowodował, że została wpisana w KRS jako prezes zarządu. O okolicznościach sprawowania funkcji prezesa zarządu strona dowiedziała się dopiero w związku z prowadzonym na początku 2015 roku postępowaniem karnym o czyn z art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. W swoich wyjaśnieniach A. K. dodała, że w dniu 31 marca 2015 r. została ona skazana za to, że jako prezes zarządu Spółki nie złożyła sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności Spółki we właściwym sądzie rejonowym za 2012 i 2013 r. Po uzyskaniu informacji o zajmowaniu stanowiska prezesa zarządu Spółki, Strona niezwłocznie złożyła rezygnację ze stanowiska i wystąpiła z wnioskiem o dokonanie zmiany wpisu w KRS. Strona przedstawiła kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Kole II Wydział Karny z 31 marca 2015 r., sygn. akt II K 124/15, pisma z [...] marca 2015 r. będącego rezygnacją z funkcji prezesa zarządu z dniem [...] marca 2015 r. oraz pisma przekazującego rezygnację do Sądu Rejonowego w Poznaniu IX Wydział Gospodarczy KRS.
Strona zwróciła również uwagę na swoją bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. która powoduje, że nie jest w stanie zapłacić żądanej kwoty Strona wskazała, że jej jedynym źródłem dochodu jest renta w kwocie [...]zł, która jest obciążona zajęciem komorniczym na poczet zadłużeń syna a także, że nie ma żadnego majątku, ani żadnych oszczędności. Strona nadmieniła również, że choruje na nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca i depresję.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Zarząd Województwa Wielopolskiego orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. K. ze spółką [...] sp. z o.o. za zaległości spółki powstałe z tytułu braku dokonania przez Spółkę zwrotu kwoty dofinansowania określonej w decyzji nr [...]/2012.
Organ uznał, iż w przedmiotowym postępowaniu nie zostały przedstawione okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu spółki za sporne zobowiązanie. Odnosząc się do kwestii braku wiedzy skarżącej co do bycia członkiem zarządu Spółki, organ powołał się na treść odpisu pełnego KRS zgodnie z którym Pani K. od dnia [...] września 2010 r. jest wspólnikiem Spółki. Dodatkowo, zgodnie z treścią odpisu pełnego KRS Pani A. M. K. wpisem nr [...] dokonanym [...] lutego 2012 r. została ujawniona w KRS jako prezes zarządu Spółki. Zgodnie z art. 167 § 3 k.s.h w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania wpisu, do zgłoszenia zmian składu osobowego zarządu dołączyć należało złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Podobny obowiązek wynikał z treści art. 19 lit. a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Był to wymóg ustawowy, bez którego sąd nie dokonałby wpisu w KRS. Oznacza to w ocenie organu, że pani A. K., będąc wspólnikiem Spółki oraz będąc zobowiązaną do złożenia wobec sądu albo złożenia poświadczonego notarialnie wzoru podpisu, wiedziała lub powinna wiedzieć o zmianie na stanowisku członka zarządu i podjęciu przez nią samą funkcji prezesa.
Następnie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że decyzja Zarządu Województwa jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Ponownie podkreśliła, że nie wiedziała, że była prezesem spółki i została wykorzystana przez swojego syna. Z tego względu nie złożyła też wniosku o upadłość w wskazanym ustawą terminie i nie powinna ponosić odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2017 r.
Uzasadniając swoje stanowisko Organ wskazał, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1574, 1579, 1948 i 2260) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Spełnione zostały zatem pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości Spółki byłego członka zarządu- pani K. albowiem egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, a termin płatności zobowiązania upływał w czasie pełnienia przez panią K. funkcję członka zarządu. Nie zostały nadto spełnione przesłanki negatywne umożliwiające uchylenie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania skutkujące niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Argumentacja skargi powiela twierdzenia skarżącej wyrażane w toku prowadzonego postępowania.
W związku z przyznaniem skarżącej pełnomocnika z urzędu wpłynęło pismo uzupełniające skargę, w którym zarzucono, że decyzja Zarządu Województwa narusza:
- przepisy prawa procesowego tj. art. 7 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego niniejszej sprawy sprzecznego z zasadą prawdy obiektywnej, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiła negatywna przesłanka uznania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe osób prawnych, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik wywodził, że KRS Spółki był niezgodny ze stanem faktycznym ponieważ mimo, że skarżąca była wpisana jako prezes zarządu nie miała żadnej wiedzy na temat pełnionej funkcji. Według pełnomocnika sytuacja skarżącej pozwala twierdzić, że wykazała ona brak winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są całkowicie chybione.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności solidarnej jako członka zarządu spółki [...] sp. z o.o. w K. za zaległości z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanej w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013.
Podstawę faktyczną wyroku stanowią prawidłowe ustalenia stanu faktycznego obszernie przytoczone w zaskarżonym rozstrzygnięciu Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2017 r. jak i decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, CBOSA), które Sąd w całości aprobuje i przyjmuje za własne. Natomiast poglądów prezentowanych przez Skarżącą - Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił. Badając legalność objętego skargą aktu stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał podstawy do wydania zaskarżonego orzeczenia; nie budzi zastrzeżeń także postępowanie organów, jak i proces zastosowania przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 ze zm. dalej u.z.p.p.r.), ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej O.p.) oraz ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm, dalej u.f.p.).
Zgodnie z art. 25 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 2 u.z.p.p.r. za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa, natomiast przez instytucję zarządzającą rozumie się właściwego ministra do spraw rozwoju regionalnego lub, w przypadku regionalnego programu operacyjnego, zarząd województwa, odpowiedzialnych za przygotowanie i realizację programu operacyjnego.
Stosownie zaś do art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych.
Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego stanowiące należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (art. 60 pkt 6 u.f.p.).
Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się przepisy k.p.a i odpowiednio przepisy działu III O.p.
Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy Rozdziału 15, Działu III O.p. odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe.
Na gruncie prawa podatkowego dominującą zasadą jest odpowiedzialność podatnika za własne zobowiązania podatkowe. Od tej zasady Ordynacja podatkowa przewiduje jednak pewne wyjątki. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie Zgodnie z art. 107 § 2 O.p. jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. Wyjątkiem od odpowiedzialności podatnika jest to, że podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są członkowie jej zarządu. Katalog podmiotów ponoszących odpowiedzialność ze spółką ma charakter zamknięty i niedopuszczalne jest rozciąganie tej grupy; podobnie jak uwarunkowania spełnienia szeregu przesłanek materialnych do zastosowania art. 116 O.p.
Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015, poz. 1649 ze zm.) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Wobec powyższego organ trafnie uznał, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie przepis Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r., gdyż przed tą datą powstała zaległość podatkowa.
W myśl tej regulacji za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1574, 1579, 1948 i 2260) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialnośc członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zgodnie z art. 116 § 4 O.p. przepisy § 1 – 3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Zatem przesłankami orzekania o odpowiedzialności tych podmiotów są:
1. powstanie zaległości podatkowej z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu – w niniejszej sprawie potwierdza to decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. określająca kwotę zwrotu w wysokości [...] zł z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od ww. kwoty od dnia [...] października 2010 r. do dnia dokonania zwrotu, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja nr [...]/2012 z [...] kwietnia 2012 r., a następnie decyzja nr [...] z [...] stycznia 2017 r. orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącej ze Spółką za zaległości spółki powstałe z tytułu braku dokonania przez spółkę zwrotu kwoty dofinansowania określonej w decyzji nr [...]. Zaległość powstała w związku z brakiem zwrotu przez spółkę dofinansowania określonego w decyzji wydanej na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. w terminie określonym w art. 207 ust. 1 u.f.p. i decyzji., tj w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji , która została doręczona spółce 4 maja 2012r. 19 maja 2012r. powstała więc zaległość z tytułu braku zwrotu przez spółkę kwoty dofinansowania określonej w decyzji z 19 kwietnia 2012r.
2. pełnienie przez Skarżącą funkcji członka zarządu Spółki [...]" sp. z o.o. w okresie objętym kwestionowanym rozstrzygnięciem – co wynika z danych utrwalonych w KRS spółki. Skarżąca była jedynym członkiem zarządu spółki w okresie od [...] lutego 2012r. (wpis do KRS) do dnia złożenia rezygnacji, tj [...] marca 2015r. , tj w okresie powstania przedmiotowej zaległości.
3. bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub w części – okoliczność tą obszernie wykazał organ w zaskarżonej decyzji. W wyniku bowiem szeregu czynności podjętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. udało się uzyskać kwotę [...]zł która została zaliczona na poczet należności głównej. Następnie komornik sądowy postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. umorzył postępowania egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności dalszej egzekucji i zwrócił wierzycielowi tytuł wykonawczy. A Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. znak [...] [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, ze spółka nie posiada żadnego majątku z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję. Ustalono, ze nieznany jest adres aktualnej siedziby Spółki, albowiem w dniu 4 czerwca 2013 r. komornik sądowy przeprowadził eksmisję zobowiązanego podmiotu z siedziby mieszczącej się w K. przy ul. [...], a Spółka nie ujawniła aktualnego adresu prowadzenia działalności. Organ ustalił, że obowiązek podatkowy z tytułu podatku VAT został zakończony 30 maja 2014 r., a deklaracje CIT za rok 2014 i 2015 są zerowe.
Wobec pozostającej do wyegzekwowania kwoty [...]zł organ uprawniony był do podjęcia dalszych czynności, jakimi było orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Prezesa Zarządu ze Spółką.
Zatem należy skonkludować, że w przedmiotowej sprawie organy trafnie ustaliły na podstawie zebranego materiału dowodowego istnienie przesłanek pozytywnych do orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego z art. 116 O.p. Prawidłowo również naliczyły odsetki jak dla zaległości podatkowych od kwoty [...]zł od dnia przekazania dofinansowania, tj. [...].10.2010r. do dnia wydania decyzji w niniejszej sprawie, tj. [...] stycznia 2017r.
Jednocześnie analizując zebrany materiał dowodowy organy nie stwierdziły istnienia przesłanek negatywnych, uwalniających z tej odpowiedzialności. Mając na uwadze skomplikowany charakter sprawy czynności podejmowane przez organ odwoławczy były systematyczne, w miarę uzyskiwania nowych dokumentów - celem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz zweryfikowania twierdzeń instytucji, urzędów, do których zwrócono się o sprawdzenie istotnych dla sprawy okoliczności co w sposób obiektywny wpłynęło na wydane rozstrzygnięcie.
Odnosząc się w dalszej kolejności do określonych w art. 116 o.p. przesłanek egzoneracyjnych jakimi są: niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku - należy twierdzenia Strony o braku wiedzy co do konieczności wcześniejszego złożenia takiego wniosku, przywoływaną w skardze argumentację na potwierdzenie, że Skarżąca nie była w sianie przewidzieć, nawet przy dołożeniu najwyższej staranności, że wcześniej mają już zachodzić okoliczności uzasadniające zgłoszenie wniosku o upadłość ww. spółki uznać za bezzasadne.
Według twierdzeń skarżącej nie miała ona żadnej wiedzy o pełnieniu w Spółce funkcji prezesa zarządu, w związku z czym niemożliwym było według niej przewidzianych prawem kroków uwalniających skarżącą od odpowiedzialności w odpowiednim czasie.
Sąd w składzie orzekającym akceptuje i podziela pogląd, że "wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny warunek staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy" (tak wyrok NSA z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt I FSK [...]), "Ustalenia w zakresie "właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości" mogłoby być istotne jedynie wówczas, gdy wniosek taki zostałby złożony, a w sprawie powstał spór, czy złożenie wniosku nastąpiło we właściwym czasie, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p." (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 706/14). Treść przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. wskazuje, że w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe zwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu byłoby racjonalne przyczyny takiej decyzji" (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr [...]).
W przypadku badania przesłanki dotyczącej zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zakres badania warunków uwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki powinien się ograniczać tylko do dwóch przesłanek, to jest określonej w art. 116 § 1 pkt 1lit. b i art. 116 § 1 pkt 2 O.p." (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd [...]). "Wszelkie okoliczności zwalniające członka zarządu od odpowiedzialności obowiązany jest wykazać on sam" (tak wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK [...]).W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę skarżąca nie wykazała, że w jej wypadku znajdą zastosowanie przesłanki egzoneracyjne. Według odpisu pełnego KRS, znajdującego się w aktach sprawy, skarżąca od dnia [...] września 2010 r. była wspólnikiem Spółki. Dodatkowo, zgodnie z treścią odpisu pełnego KRS Pani A. M. K. wpisem nr [...] dokonanym [...] lutego 2012 r. została ujawniona w rejestrze jako prezes zarządu Spółki. Zgodnie z art. 167 § 3 k.s.h w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania wpisu, do zgłoszenia zmian składu osobowego zarządu dołączyć należało złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Podobny obowiązek wynikał z treści art. 19 lit. a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Był to wymóg ustawowy, bez którego sąd nie dokonałby wpisu w KRS. W myśl obowiązujących wtedy przepisów wszelkie zmiany w składzie osobowym zarządu wymagały dołączenia wzorów podpisów nowych członków, które przez cały okres pełnienia funkcji pozostawały w dokumentacji rejestrowej w celu zapewnienia pewności i bezpieczeństwa obrotu. Osoby trzecie, realizując jawność formalną rejestru mogły korzystać z niego m.in. w celu sprawdzenia podpisów, jakimi posługują się członkowie zarządu. Konieczność złożenia wzorów podpisów nowych członków zarządu zachodziła każdorazowo w przypadku zmian w zarządzie. Złożenie podpisu pełniło także dodatkową funkcję, w sposób pośredni stanowiło wyrażenie zgody przez zainteresowanego na objęcie danej funkcji w organach spółki.
Oznacza to, że skarżąca będąc wspólnikiem Spółki oraz będąc zobowiązaną do złożenia wobec sądu albo złożenia poświadczonego notarialnie wzoru podpisu, wiedziała lub powinna wiedzieć o zmianie na stanowisku członka zarządu i podjęciu przez nią samą funkcji prezesa.
W ocenie Sądu składając wzór podpisu skarżąca wyraziła więc pisemną zgodę na objęcie funkcji prezesa zarządu, w związku z czym od momentu wpisu w KRS była uprawniona, a zarazem zobowiązana do zgłaszania m.in. wniosku o upadłość do rejestru sądowego.
Dodać należy, że surowa odpowiedzialność członków zarządu wynika z przyjętej w kodeksie spółek handlowych konstrukcji prawnej spółki z o.o. Zakres i zasady odpowiedzialności znajdują uzasadnienie w wyłączeniu prawa wspólników do prowadzenia spraw spółki z jednoczesnym powierzeniem tego uprawnienia członkom zarządu spółki. W konsekwencji to nie wspólnicy, ale członkowie zarządu ponoszą, w określonych prawem sytuacjach, odpowiedzialność zarówno cywilną, jak i karną (tak A. Szajkowski, M. Tarska (w:) Kodeks, 2005, t. II, s. 964). Jest to odpowiedzialność zobowiązania spółki, a nie za szkodę. W ocenie Sądu, skarżąca przyjęła na siebie funkcję wspólnika i następnie prezesa zarządu spółki, w związku z czym ponosiła odpowiedzialność za jej zobowiązania.
Co istotne i przyznane przez samą skarżącą Sąd Rejonowy w Kole II Wydział Karny wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r. (sygn. akt II K 124/15) skazał skarżącą za to, że jako prezes zarządu Spółki nie złożyła w przewidzianym ustawą terminie sprawozdań finansowych spółki za lata 2012 i 2013. Sąd Karny doszedł więc do wniosku, ze skarżąca była zobligowana do ich złożenia i ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie swoich obowiązków jako prezes spółki. Tym samym odpowiadała także za podjęcie innych czynności, które uwolniłyby ją od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, czego nie uczyniła. Nadto Skarżąca składając rezygnację ze sprawowanej funkcji prezesa zarządu spółki od dnia 16 marca 2015r. (k.80 akt administracyjnych) potwierdziła, że tym prezesem była a nie, że w rejestrze znajdowały się błędne, dokonane bez jej wiedzy wpisy.
Wobec jednoznacznego i wyczerpującego katalogu przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, trudna sytuacja finansowa i życiowa skarżącej nie stanowi podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku zwrotu kwoty dofinansowania. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, w szczególności nie obalone w toku postępowania dane zawarte w rejestrze spółek, wedle których skarżąca od 2010 r. pełniła funkcję wspólnika, a następnie prezesa spółki, organy miały podstawę do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony ze Spółką. Dodać należy, ze zgodnie z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Stosownie do art. 17 ust 2. jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. W rozpoznawanej sprawie, skarżąca dopiero w 2015 r. i dopiero w momencie orzeczenia o jej solidarnej odpowiedzialności złożyła rezygnację ze sprawowanej funkcji prezesa zarządu spółki. Twierdzenia Skarżącej, że syn wykorzystał jej ufność jako matki ustanawiając ją osobą odpowiedzialną za zobowiązania spółki pozostają w sprzeczności z twierdzeniem, że nie wiedziała ona o tym, że była jedynym członkiem zarządu spółki. Okoliczność wykorzystania jej ufności przez syna nie stanowi przesłanki egzoneracyjnej w niniejszej sprawie, tym bardziej, że Skarżąca nie tylko wyraziła zgodę na bycie wspólnikiem spółki ale i wyraziła zgodę na bycie jedynym członkiem zarządu, złożyła wzór podpisu i związana była ze spółką przez okres 5 – ciu lat. Zarząd Województwa działał więc w dobrej wierze, w oparciu o dane ujawnione w rejestrze. Należy bowiem mieć na względzie fakt, że orzekanie o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu ma na celu ochronę interesów wierzyciela, którym w niniejszej sprawie był organ dochodzący zwrotu kwoty dofinansowania.
Zarówno organ jak i Sąd nie kwestionują trudnej sytuacji materialnej Skarżącej te jednak okoliczności na tym etapie nie stanowią przesłanki odstąpienia od przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki, której była jedynym członkiem zarządu.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organy jednoznacznie wykazały stan niewypłacalności Spółki – co przedstawiono w części wstępnej uzasadnienia wyroku, a konkluzje wyrażone przez organ odwoławczy skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Brak bowiem uregulowania w terminie zwrotu przyznanego dofinansowania, które to wynikało z naruszenia obowiązującej beneficjenta umowy, brak majątku spółki i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadziło w konsekwencji do powstania odpowiedzialności solidarnej skarżącej wraz ze spółką, która przewidują przepisy ordynacji podatkowej.
Sąd zauważa, że w trakcie prowadzonego postępowania organy nie naruszyły przepisów postępowania, gdyż działały w granicach prawa, w sposób budzący zaufanie, podejmując wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wezwaniem z [...] listopada 2016r. organ zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania i wezwał do złożenia wyjaśnień, wskazując na okoliczności istotne dla rozpoznania sprawy (k. 62-63 akt administracyjnych).Fakt, że organy dokonały odmiennej interpretacji przepisów prawa czy ustalenia i ocena stanu faktycznego nie były zgodne z oczekiwaniami skarżącej nie świadczy o tym, że zostały naruszone zasady, o jakich mowa w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które na mocy art. 67 u.f.p. znajdują zastosowanie w sprawie. Materiał dowodowy sprawy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, zaś organy na podstawie całego tak zgromadzonego materiału oceniły w sposób swobodny wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów dokonując prawidłowego ustalenia prawnego i faktycznego w zakresie okoliczności niniejszej sprawy.
Zatem konkludując przedstawione uwarunkowania faktyczne i prawne należy stwierdzić, że prowadzące postępowanie organy nie naruszyły w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa materialnego, a ponadto działały z poszanowaniem reguł postępowania. Organ odwoławczy wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, które okazały się bezzasadne. Tym samym podnoszone zarzuty należało uznać za chybione.
Wobec powyższych okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło