III SA/Po 51/14

Dnia ... lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu ... lutego 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia ... listopada 2013 roku nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu radcy prawnemu Y kwotę ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. | Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w X decyzją z dnia ... czerwca 2013 r., nr ..., na podstawie art.| |20 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz | |Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007, nr 64, poz. 427 ze zm.), § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca | |2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i | |innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. | |Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 16 ust. 3 akapit 2 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego | |szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w | |odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006 r., s. 74) oraz 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.| |– Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), odmówił X przyznania płatności ONW do działek | |rolnych położonych na obszarze ONW typu "ONW - Nizinne strefa I" na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości ... zł | |W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku złożonym dnia ... maja 2009 r. beneficjent zadeklarował do wskazanych płatności działki rolne A i | |B o pow. łącznej ... ha. W toku postępowania stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej, albowiem powyższe działki zostały również zadeklarowane do | |płatności przez Y. | |W ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawca nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem w 2009 r. zgłoszonych działek o nr ... położonych w | |gminie Y, a tym samym nie spełnił kryteriów do otrzymania wnioskowanej płatności, gdyż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi| |z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na | |obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) " objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata | |2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm.), płatność ONW przysługuje rolnikowi, który w dniu 31 maja danego roku posiadał i użytkował | |rolniczo daną nieruchomość. | |Organ podkreślił, że dla otrzymania płatności decydujące znaczenie ma posiadanie i użytkowanie rolnicze danej nieruchomości, a nie tytuł prawny do | |niej. | |Organ wskazał, że w złożonym oświadczeniu z dnia ... października 2009 r. skarżący potwierdził, że w 2009 r. nie prowadził działalności rolniczej na | |zadeklarowanych działkach ewidencyjnych o nr. ... położonych w gminie Y. | |W uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Y z dnia ... lipca 2012 r. (sygn. akt I C 43/08) stwierdzono, że X nie użytkował zadeklarowanych przez siebie| |w 2009 r. działek. W dniu ... kwietnia 2008 r. Sąd uwzględniając wniosek powódki Y zabezpieczył jej roszczenie. Ustalając sposób korzystania z | |nieruchomości na czas trwania postępowania sądowego Sąd zakazał dłużnikom X i Y oraz innym osobom działającym na ich zlecenie wykonywania | |jakichkolwiek prac polowych w obrębie wskazanych nieruchomości. W latach 2008, 2009 i 2010 prace polowe na nieruchomości wykonywała Y, a wnioski o | |dopłaty bezpośrednie za uprawy z tego okresu składali zarówno powódka, jak i X. | |Ponadto wnioskodawca wskazał w skardze do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... kwietnia 2013 r., że z powodu braku środków finansowych oddał | |wydzierżawione grunty Y. | |Ostatecznie w toku kontroli stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do otrzymania przez X płatności wynosi 0,00 ha, co skutkowało odmową przyznania | |wnioskowanej płatności. | |Organ wyjaśnił również, dlaczego wymierzył sankcje, opierając się na art. 16 ust. 3 akapit 2 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. | |Różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli wynosiła bowiem 100 %. | |W odwołaniu od powyższej decyzji X wskazał, że z umowy dzierżawy obowiązującej do ... grudnia 2013 r. i dotyczącej spornych działek ma wynikać, że | |wszystkie prace polowe wykonane przez Z są wykonane na rzecz wnioskodawcy. W ocenie strony, organ pierwszej instancji niezasadnie oddalił jej | |wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej czy dowodu z dokumentów, które zaprzeczyłyby bez problemu | |"wszelkim przekłamaniom i absurdom" co najmniej od stycznia 2008 r. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... decyzją z dnia ... listopada 2013 r. nr ..., na | |podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. | |W uzasadnieniu organ wskazał, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują wyłącznie producentowi posiadającemu i użytkującemu| |rolniczo grunt w dniu ...maja danego roku, a tytuły prawne do nieruchomości nie mają znaczenia. W sprawach dotyczących przyznawania płatności do | |gruntów rolnych organy administracji badają jedynie posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania | |sporów o prawo własności do niego (tytuł prawny do niego). Takie uregulowanie wynika z przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi | |z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na | |obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata | |2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zgodnie z którym płatność ONW przysługuje rolnikowi, który w dniu 31 maja danego roku posiadał i| |użytkował rolniczo daną nieruchomość. | |W ocenie organu X nie był w dniu ... maja 2009 r. posiadaczem spornych działek rolnych, co sam przyznał w skardze do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi | |z dnia ... kwietnia 2013 r. Okoliczności te wynikają ponadto z wyroku Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia ... lipca 2012 r. (sygn. akt I C 43/08), | |wydanego w sprawie z powództwa Y przeciwko stronie i Z o ochronę naruszonego posiadania nieruchomości rolnej. | |Według organu, powoływanie się na umowę dzierżawy gruntów nie może stanowić podstawy do skutecznego ubiegania się o płatności. Posiadanie musi | |bowiem ściśle wiązać się z produkcją rolną. | |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji z powodu jej niezgodności z | |prawem i ze stanem faktycznym sprawy. | |Skarżący ponownie podkreślił, że z umowy dzierżawy ze stycznia 2007 r. dotyczącej spornych działek wynika, że wszystkie prace polowe wykonane przez | |Z są wykonane na jego rzecz. Umowa obowiązywała do dnia ... grudnia 2013 r. W ocenie strony organ niezasadnie oddalił również jej wnioski dowodowe o | |przesłuchanie świadków i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. | |W piśmie z dnia 9 czerwca 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenia przepisów: | |- art. 7 i 77 k.p.a. – poprzez niedostatecznie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie zebranie całego materiału dowodowego | |- art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach – poprzez przyjęcie, że skarżący nie był użytkownikiem spornych gruntów nr ... i nie spełnił przez to warunków | |przyznania płatności. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej | |oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, | | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | | | |Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne | |sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem | |badania Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie zaś z obrotu prawnego danego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko wtedy, gdy | |postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w | |art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), dalej | |p.p.s.a. | |Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, według wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. | |Postępowanie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek | |zainteresowanego. Beneficjent płatności deklarując we wniosku działki rolne zobowiązany jest zatem do podania faktycznych powierzchni przez niego | |użytkowanych rolniczo i utrzymywanych zgodnie z normami. Producent rolny powinien złożyć wniosek prawidłowy pod względem prawnym i faktycznym. Ma | |też obowiązek informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach, w tym dotyczących wykorzystywania gruntów | |rolnych. | |Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy | |finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" | |objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm. ) płatność ONW przysługuje rolnikowi, | |który w dniu ... maja danego roku posiadał i użytkował rolniczo daną nieruchomość. | |Podkreślić należy wobec tego, że osobą uprawnioną do płatności w danym roku jest wyłącznie jej faktyczny posiadacz i użytkownik rolniczy (osoba | |planująca i wykonująca zabiegi agrotechniczne), a nie osoba posiadająca tytuł prawny do danej nieruchomości (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 18 lipca | |2012 r., sygn. akt II GSK 932/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi przy tym o | |posiadanie rolnicze gruntów o charakterze trwałym, a nie jedynie sporadycznym. Posiadanie gruntu oznacza faktyczne władztwo połączone z użytkowaniem| |gruntu, dokonywaniem na nim określonych zabiegów agrotechnicznych itd. | |W sprawach dotyczących przyznawania dopłat organy administracji badają jedynie faktyczne posiadanie i użytkowanie rolnicze danego gruntu, nie są | |natomiast uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności do niego. | |Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności okazał się nieprawidłowy pod względem faktycznym, albowiem zadeklarowana przez stronę | |powierzchnia działek rolnych nie była zgodna z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo przez skarżącego (0,00 ha ). | |W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że X nie nabył uprawnień do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia | |bezpośredniego, albowiem na dzień ... maja 2012 r., ani do końca roku kalendarzowego, nie był on faktycznym posiadaczem i użytkownikiem rolniczym | |spornych działek. | |Takie okoliczności faktyczne wynikają, przede wszystkim, z ustaleń organów dokonanych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w X z dnia ... lipca 2012 r.| |(sygn. I C 43/08), w którym stwierdzono, m. in., że X nie użytkował zadeklarowanych przez siebie w 2009 r. działek. Ponadto, wnioskodawca sam w | |piśmie z dnia ...kwietnia 2013 r. kierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że z powodu braku środków finansowych oddał po 2008 r. | |wydzierżawione grunty Y. Skarżący przyznał wobec tego brak posiadania spornych gruntów na dzie... maja 2009 r. i później, a swoje uprawnienie do | |otrzymania dopłat wywodził praktycznie jedynie z umowy dzierżawy zawartej z Z. Umowa ta dawała mu tytuł prawny do użytkowania nieruchomości i | |pobierania z niej pożytków rolnych, jednak decydujące znaczenie w niniejszej sprawie miało to, że pomimo istnienia tej umowy strona w 2009 r. nie | |posiadała faktycznie spornych gruntów i nie uprawiała ich rolniczo. | |Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu trafnie zauważył w uzasadnieniu swojej | |decyzji, że posiadanie tytułu prawnego do gruntu nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak jak i niedysponowanie | |stosowanym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. | |akt II GSK 258/06 oraz z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. II GSK 260/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). | |Niezasadny był zarzut naruszenia przez organy art. 7 i 77 k.p.a., albowiem dokonały one prawidłowej oceny materiału dowodowego i na tej podstawie | |poczyniły ustalenia faktyczne wystarczające do wydania decyzji. | |Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków | |Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o | |których mowa w art. 1 pkt 1 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania | |administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. | | | |Stosownie do ust. 2 powyższego przepisu w postępowaniu w sprawach dotyczących m. in. płatności ONW organ administracji publicznej: | |1) stoi na straży praworządności; | |2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; | |3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i | |obowiązków będących przedmiotem postępowania; | |4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im | |wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. | |W myśl zaś ust. 3 powołanego przepisu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody| |oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która| |z tego faktu wywodzi skutki prawne. | |Z powyższej regulacji wynika więc, że zasadniczo w postępowaniu w sprawie płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w | |części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do | |załatwienia sprawy. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest też rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 | |k.p.a., stosownie do której organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W art. | |3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organach Agencji nie | |ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. | |W sprawie nie miały wobec tego zastosowania przepisy art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Sądu, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w | |sprawie prawidłowo, z zastosowaniem powyższych przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dla prawidłowego | |rozstrzygnięcia sprawy należało bowiem badać jedynie, kto faktycznie posiadał i użytkował działki, a nie ustalać podmiot mający tytuł prawny do | |spornych nieruchomości. Nieistotne dla sprawy było zatem, czy skarżący miał tytuł prawny do spornych działek wynikający z umowy dzierżawy, lecz | |jedynie to, czy w dniu ... maja 2009 r. i w okresie późniejszym użytkował rolniczo te nieruchomości. | |Dowody zebrane przez organ były wystarczające dla stwierdzenia, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem rolniczym przedmiotowych | |działek, wobec czego czynności dowodowe wnioskowane przez stronę (m. in. rozprawa administracyjna) nie były niezbędne dla dokonania prawidłowych | |ustaleń faktycznych sprawy. | |Ponieważ różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych przez stronę a powierzchnią działek rolnych stwierdzonych w trakcie kontroli | |administracyjnej wynosiła 100% (a więc przekraczała 50%), organ zobowiązany był do odmowy przedmiotowej płatności i nałożenia sankcji finansowych. | |W tym zakresie organ prawidłowo zastosował art. art. 16 ust. 3 akapit 2 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. | |Reasumując należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik | |sprawy ani prawa materialnego, co miałoby wpływ na rozstrzygnięcie, stąd zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. | |Ponadto uzasadnienia decyzji administracyjnych wyjaśniają okoliczności sporne, zawierają należytą ocenę materiału dowodowego i wskazują przepisy | |prawa materialnego zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Spełniają więc wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. | |Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej | |udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd postanowił w oparciu o art. 205 § 2 i 250 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra | |Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej | |udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ), jak w punkcie II sentencji orzeczenia. | | |