III SA/Po 516/15

Dnia 9 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia ... lutego 2015 r., nr ... w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy P. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku stowarzyszenie wskazało, że nie jest w stanie pokryć kosztów obsługi prawnej, gdyż prowadzi działalności jako organizacja pożytku publicznego. Wpływy na konto pochodzą od instytucji i kontrahentów, dla których organizowane są wyjazdy kolonijne i obozy sportowe. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca określił wysokość majątku lub środków finansowych na kwotę ... jako dotację na organizację kolonii letnich. Wartość środków trwałych strony oznaczono na kwotę ... zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy – na kwotę ... zł. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia wnioskodawca podkreślił, że środki zgromadzone na rachunkach bankowych są środkami "znaczonymi", z przeznaczeniem na realizację kolonii dla dzieci i młodzieży. Ponadto środki trwałe o wartości ... zł to pomieszczenie należące do Stowarzyszenia, jednak nie przynosi ono żadnych przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszym przypadku wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu, strona skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja majątkowa mogła uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Warto podkreślić, że w odniesieniu do osób prawnych ocena możliwości płatniczych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Ze złożonego przez stowarzyszenie oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że stan środków finansowych zgromadzonych na sześciu rachunkach bankowych w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił ... zł. Strona skarżąca podkreśla wprawdzie, że środki te, jako pochodzące z dotacji na ściśle określone cele, nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, jednak zaskarżony akt administracyjny wynika z działalności statutowej wnioskodawcy, dlatego też powinien on pokryć koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Przeznaczenie środków na inne cele nie stanowi przesłanki dla zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na fakt, że strona skarżąca osiąga przychody oraz dysponuje aktywami, nie można uznać, że w przedstawionym stanie faktycznym występuje przesłanka braku środków na poniesienie kosztów postępowania. Powyższa ocena znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przykładowo w postanowieniu z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt: II OZ 915/09), stwierdził, że prowadzenie działalności jako organizacja non profit nie jest przesłanką do zwolnienia od kosztów postępowania sądowego. Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. Ponadto inicjując – a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowym strona skarżąca powinna przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z tym kosztów, w tym – w razie takiej potrzeby – na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Sąd mając na względzie przedstawione okoliczności stwierdził, że strona skarżąca dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takich ustaleń jest odmowa przyznania jej prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd postanowił, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.