III SA/Po 520/13

Dnia 24 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie dotyczącej płatności do gruntów rolnych na 2005 rok, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi R. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 109/14, oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie. Sąd podniósł, że obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. W przedmiotowej sprawie nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej. Oświadczenia złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie były wystarczające, a skarżący ostatecznie nie przedstawił żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej okazały się bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, albowiem nie pozwalały wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Dnia [...] września 2014 r. skarżący, w odpowiedzi na wezwanie tutejszego Sądu z dnia [...] sierpnia 2014 r. do uiszczenia wpisu, złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wskazując iż jego sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 940/14, oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie. Sąd, w powołaniu na art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, że skarżący w dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów, konsekwentnie odmawiając ich wyjawienia, co uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę. Skarga kasacyjna od powyższego postanowienia, sporządzona osobiście przez skarżącego, została odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 7 maja 2015 r. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. skarżący po raz kolejny zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na urzędowym formularzu PPF podał, że stał się osobą samotną i bezdomną, bez majątku i bez środków do życia. Cierpi na ciężki rozstrój zdrowia, korzysta z jadłodajni [...] oraz noclegowni dla bezdomnych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego o szereg dokumentów oraz informacji skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2015 r. stwierdził, że od dawna nie pełni żadnej funkcji (nie reprezentuje żadnych podmiotów gospodarczych). Wyjaśnił także, że jest osobą ubezwłasnowolnioną, a Sąd Rejonowy w P. ustanowił dla niego opiekuna. Wnioskodawca zażądał także przeprowadzenia dowodów z kierowanych do niego w latach od 2004 do 2015 decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na okoliczność nałożenia na niego sankcji w kwocie ponad [...] zł. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym powyżej przepisie. Sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już dwukrotnie, prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 109/14, oddalono zażalenie strony na postanowienie tutejszego Sadu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 520/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 940/14, oddalono zażalenie strony na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Po 520/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Oświadczenia składane wraz z wnioskami uniemożliwiały zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Były one nie tylko niepełne i nierzetelne ale świadczyły o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym rzeczywistej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. Wskazane powyżej prawomocne postanowienia Sądu I instancji należą do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy, a jednocześnie wniosek ten nie zawiera pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności strony skarżącej do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmieniają wyjaśnienia zawarte w piśmie procesowym wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2015 r., które stanowią jedynie częściowe, niczym nieudokumentowane odniesienie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. Jako takie wyjaśnienia te pozostają bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, albowiem nie pozwalają wnioskować o jego zdolnościach płatniczych. Odnosząc się do zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. wniosku o przeprowadzenie dowodu z kierowanych do wnioskodawcy w latach od 2004 do 2015 decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazać należy, że na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 P.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 137/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie wskazać także trzeba, że brak jest podstaw do uznania, aby wnioskodawca nie miał pełnej zdolności do czynności procesowych. Tego rodzaju sugestie skarżący podnosi także w innych sprawach (m.in. sygn. akt III SA/Po 1/15). Skarżący wielokrotnie podnosił już, że leczy się psychiatrycznie, nie rozumie treści pism sądowych oraz, że nie jest zdolny do występowania przed sądem. Jako swojego opiekuna i pełnomocnika wskazywał m.in. M. P. (brat wnioskodawcy, z którym skarżący utworzył spółki prawa handlowego - X Sp. z o.o. oraz Y Sp. z o.o. w organizacji). Niemniej wnioskodawca odmawia przedłożenia kserokopii orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu, postanowienia o ustanowieniu opiekuna, czy chociażby podania sygnatury akt sprawy, pod którą prowadzone są lub prowadzone były tego rodzaju postępowania (pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2015 roku złożone w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 1/15). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.