III SA/Po 521/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Błaszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi SD na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę /-/ M. Górecka /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska Wnioskiem z dnia 02 września 2009 r. skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek oraz należnych od nich odsetek za zwłokę, powstałych w okresie od [...]. w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i jednoczesnym przebywaniu na urlopie wychowawczym. Po rozpoznaniu wniosku i dokonaniu analizy dokumentów w przedmiotowej sprawie w dniu [...] r. organ rentowy wydał decyzję gdzie na podstawie przepisów art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) umorzył postępowanie stwierdzając bezprzedmiotowość złożonego wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż skarżący nie spełnił jednego z wymogów wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe ( DZ.U. Nr 71 , poz. 609) - nie przebywał na urlopie wychowawczym. Powyższe było podstawą do wydania odmownej decyzji. W dniu 16 grudnia 2009 r. skarżący wniósł odwołanie od wydanej decyzji wskazując na to, że art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy nie określa, że na urlopie wychowawczym może przebywać tylko i wyłącznie pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Skarżący podnosił, iż sprawował opiekę nad synem osobiście, zatem organ rentowy nie miał podstaw do wydania decyzji dla niego niekorzystnej. Organ rentowy ponownie rozpoznając sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. decyzją z dnia [...] r. po dokonaniu powtórnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ZUS wskazał, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż skarżący we wnioskowanym okresie tj. [...]r. podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i nie był zgłoszony do ubezpieczeń z innego tytułu. W wymienionym okresie nie przebywał na urlopie wychowawczym i w okresie tym nie były także wypłacane żadne świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe na wniosek płatnika , który w okresie od 1 stycznia 1999r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym . Zgodnie z przedstawionym uregulowaniem prawnym aby skorzystać z prawa do umorzenia, zdaniem ZUS należało prowadzić działalność i jednocześnie przebywać na urlopie wychowawczym, udzielonym zgodnie z przepisami kodeksu pracy. Organ rentowy uznał w przedmiotowej sprawie, że nie wystąpił stan faktyczny dający podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku – skarżący nie przebywał na urlopie wychowawczym. Decyzja ZUS została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący podnosi, że argumentacja organu rentowego w zakresie konieczności prowadzenia działalności gospodarczej i przebywania na urlopie wychowawczym, zgodnie z przepisami określonymi w kodeksie pracy jest nieuprawniona. Jednocześnie twierdzi, że pouczenie do wniesienia skargi w zaskarżonej decyzji jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy "na wniosek płatnika składek, który w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy zmienianej w art. 1, i jednocześnie przebywającego na urlopie wychowawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych składek na te ubezpieczenia należnych za tego ubezpieczonego w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności za okres, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym." Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na podstawie art. 186 Kodeksu pracy pracownik ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, a pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi takiego urlopu, jeżeli pracownik wystąpi z wnioskiem o jego udzielenie. Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi, a więc osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 K.p.). Innymi słowy, przesłanką prawa do urlopu wychowawczego jest pozostawanie w stosunku pracy (zob. m.in.. Komentarz do art.186 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.; Komentarz do art. 186 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] U. Jackowiak (red.), M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki, Kodeks pracy z komentarzem, Fundacja Gospodarcza, 2004, wyd. IV.; Jaśkowski Kazimierz, Maniewska Eliza, komentarz LEX/el. 2010 Komentarz bieżący do art.186). Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje na równi kobietom i mężczyznom. W pierwszej kolejności prawo to przysługuje rodzicom dziecka, a dopiero w dalszej - opiekunom dziecka niebędącym rodzicami. Prawo do urlopu wychowawczego każdego z rodziców czy opiekunów nie jest uzależnione od tego, czy są oni małżeństwem. Przepis nie definiuje pojęcia opiekuna, toteż może ono dotyczyć każdego pracownika, który przyjął dziecko pod opiekę w zamiarze stałego wychowywania go jak własnego. Mając na względzie powyższe regulacje stwierdzić należy, że słuszne jest stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż z prawa do urlopu wychowawczego może skorzystać to z rodziców (opiekunów), które spełnia warunki do jego uzyskania i wystąpi do pracodawcy na piśmie z wnioskiem o udzielenie urlopu. W niniejszej sprawie, aby skorzystać z prawa do umorzenia należności należało prowadzić działalność gospodarczą i jednocześnie przebywać na urlopie wychowawczym – udzielonym z zgodnie z cytowaną wyżej regulacją zawartą w Kodeksie pracy. Z załączonych do sprawy akt administracyjnych wynika, że skarżący co prawda prowadzi działalność gospodarczą – tym samym spełnia jedną z wymaganych przesłanek do umorzenia należności wobec ZUS, jednak nie spełnia drugiej, a tylko ich łączne spełnienie daje prawo do ubiegania się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wynika to z tego, że w badanym okresie skarżący nie przebywał na urlopie wychowawczym, bowiem urlop ten przysługuje tylko pracownikom, zaś skarżący takiego statusu nie posiadał. Jedynie na marginesie można dodać, że strona skarżąca ma rację, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą może przebywać na urlopie macierzyńskim, jednak nie rodzi to uprawnienia do przebywania na urlopie wychowawczym. Zasadne jest zatem stanowisko organu rentowego zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto w ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania, a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie; zawiera oba podstawowe jego elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, na których organ rentowy się oparł. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.