III SA/Po 534/24

Dnia 12 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 roku sprawy ze skargi E. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia 27 czerwca 2024 r. nr [...]. Decyzją z 27 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497), dalej: "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej wysokości 89 002,29 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 62 247,61 zł, w tym z tytułu: składek - 20 466,01 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 41 712 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od czerwca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 21 659,40 zł, w tym z tytułu: składek - 5 907,80 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 15 682 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od października 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 5 095,28 zł, w tym z tytułu: składek - 2 093,88 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 2 955 zł, kosztów upomnienia - 46,40 zł; 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 45 798,39 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 26 385,01 zł, w tym z tytułu: składek - 10 871,41 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 15 444 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od czerwca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 14 372,40 zł, w tym z tytułu: składek - 5 907,80 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 8 395 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; c) Fundusz Pracy - za okres od października 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 5 040,98 zł, w tym z tytułu: składek - 2 062,58 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 2 932 zł, kosztów upomnienia - 46,40 zł. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. Decyzją z 3 września 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił powyższą decyzję z 27 czerwca 2024 r. i na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497), dalej: "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej wysokości 89 002,29 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 62 247,61 zł, w tym z tytułu: składek - 20 466,01 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 41 712 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od czerwca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 21 659,40 zł, w tym z tytułu: składek - 5 907,80 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 15 682 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od października 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 5 095,28 zł, w tym z tytułu: składek - 2 093,88 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 2 955 zł, kosztów upomnienia - 46,40 zł; 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 45 798,39 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okresy od sierpnia 2009 r. do września 2010 r. i od stycznia 2011 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 26 385,01 zł, w tym z tytułu: składek - 10 871,41 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 15 444 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od czerwca 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 14 372,40 zł, w tym z tytułu: składek - 5 907,80 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 8 395 zł, kosztów upomnienia - 69,60 zł; c) Fundusz Pracy - za okres października 2009 r. do lipca 2011 r. w łącznej wysokości 5 040,98 zł, w tym z tytułu: składek - 2 062,58 zł, odsetek liczonych na 2 maja 2024 r. - 2 932 zł, kosztów upomnienia - 46,40 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje. W dniu 2 maja 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Z przedłożonego przez stronę oświadczenia wynika, że strona jest wdową, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń emerytalnych bądź rentowych, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera świadczeń z urzędu pracy, pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 2 988 zł, nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada zobowiązania u osób fizycznych spłacane w formie układu ratalnego w miesięcznej racie w wysokości 170 zł; posiada dom położony w miejscowości [...], nie posiada majątku ruchomego, innych praw majątkowych ani wierzytelności, nie widzi prognozy poprawy swojej sytuacji finansowej ani możliwości uregulowania należności i cierpi na liczne choroby. We wniosku o umorzenie wskazano, że źródłem dochodu strony jest zasiłek opiekuńczy w wysokości 2 988 zł netto, a miesięczne wydatki są następujące: wyżywienie: 800 zł - 850 zł, odzież i obuwie 100 zł - 150 zł, środki czystości i higieny 100 zł - 150 zł, telefon 30 zł, TV i internet 100 zł, opał (5 ton w okresie grzewczym) 600 zł, media: prąd 150 zł, woda 65 zł, śmieci 33 zł, paliwo 100 zł - 150 zł, koszty związane z leczeniem (lekarze i leki) 400 zł, kredyty: rata 170 zł miesięcznie (10 rat); razem między 2 648 zł a 2 848 zł. Z ustaleń ZUS wynika, że strona 29 lipca 2011 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, od 1 listopada 2021 r. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki, jest właścicielką użytków rolnych zabudowanych o pow. 0,0946 ha położonych w miejscowości [...] - na tej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności, jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 1999 r. o znikomej wartości rynkowej, spłaca przedmiotowe zadłużenia w układzie ratalnym na podstawie umowy z 12 czerwca 2023 r. nr [...]; zgodnie z aneksem z 19 lipca 2024 r. strona będzie spłacała zadłużenie w ratach między 620 zł a 640 zł i opłaca raty zgodnie z harmonogramem. W decyzji z 27 czerwca 2024 r. ZUS prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie strony nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: - przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, gdyż nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: (-) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, (-) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, (-) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, (-) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie spełniono kryterium braku majątku (strona jest właścicielką nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności); - przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż wysokość należności z tytułu składek, o których umorzenie wnosi strona przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł; - przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; Dyrektor Oddziału ZUS w [...] prowadził wobec strony postępowanie egzekucyjne, które zostało zawieszone z uwagi na zawarcie umowy o rozłożenie przedmiotowych należności na raty; nie zostało jednak spełnione kryterium braku majątku, ponieważ strona jest właścicielką nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowych należności. Skoro wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, niemożliwe jest pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z kolei przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, gdyż strona nie prowadzi działalności gospodarczej. Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W toku postępowania strona oświadczyła, że choruje na liczne choroby (na co przedłożono dokumentację medyczną potwierdzającą te problemy zdrowotne). Strona powołała się na stan zdrowia swojej matki B. Ś., przedkładając dokumentację medyczną potwierdzającą jej stan zdrowia i wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. ZUS nie neguje problemów zdrowotnych strony i jej matki i podchodzi do nich ze zrozumieniem, ale nie mogą one stanowić przesłanki do umorzenia należności. Strona pobiera świadczenie pielęgnacyjne będące dla niej rekompensatą za zrezygnowanie z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej w celu podjęcia opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Świadczenie to zapewnia stronie stały i regularny dochód, stąd nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Ograniczone możliwości płatnicze strony nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Strona uzyskuje dochód z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego z tytułu sprawowania opieki nad ciężko chorą matką w wysokości 2 988 zł. Strona oświadczyła, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej strony każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego. Wskaźnik minimum socjalnego pozwala na stosunkowo obiektywną ocenę poziomu zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego w I kwartale 2024 r. określono na kwotę 1 773,44 zł. Obecny dochód strony jest wyższy od minimum socjalnego, stąd nie znajduje się ona w ubóstwie. Strona wykazała, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem między 2 478 zł a 2 678 zł. Pobierając świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 2 988 zł strona posiada wystarczające środki na pokrycie tych wydatków. Strona oświadczyła, że posiada inne zobowiązania finansowe u osób fizycznych, które spłaca w formie układu ratalnego w miesięcznej racie w wysokości 170 zł. Nie przemawia to jednak za umorzeniem należności, gdyż przepisy na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Ponadto jak strona sama wskazała, spłaca ona te inne zobowiązania w 10 ratach. Po spłacie tego zobowiązania sytuacja strony ulegnie poprawie, gdyż budżet strony nie będzie dodatkowo obciążony. Strona spłaca obecnie zadłużenie z tytułu składek w formie układu ratalnego. Strona nie udowodniła jednocześnie, że taka forma spłaty zagraża jej egzystencji ani nie wskazała na problemy z regularnym opłacaniem rachunków czy innych opłat. Strona sama zawnioskowała o rozłożenie zadłużenia na raty, więc jest w posiadaniu środków na jego spłatę. Strona jest właścicielem nieruchomości, na której ZUS dokonał zabezpieczenia przedmiotowych należności. Analizując aktualną sytuację finansową strony należy wziąć pod uwagę posiadany majątek. Nie ma on wpływu na wysokość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym miesięcznego dochodu, natomiast z uwagi na posiadany majątek nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, co z kolei nie wyklucza możliwości odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Posiadana przez stronę nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego w celu spłaty zadłużenia. Strona ma dzieci, które mają obowiązek ją wspierać. Stosownie do art. 87 K.r.o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Przez wzajemne wsparcie należy rozumieć również pomoc materialną. Instytucja umorzenia stworzona jest dla przypadków szczególnie trudnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia bądź inne nadzwyczajne okoliczności zobowiązany nie jest w stanie spłacić zadłużenia. W sprawie trudno doszukać się cech wyjątkowości. Strona ma dochód umożliwiający spłatę zadłużenia w formie ratalnej i brak jest podstaw, aby uznać, że zagraża to jej egzystencji. Strona ma 59 lat, a zatem do uzyskania wieku emerytalnego pozostał jej jeszcze rok. Po tym czasie strona uzyska prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia emerytalnego, które również może stanowić w przyszłości skuteczne źródło zaspokojenia należności. Strona nie wykazała, aby korzystała ze wsparcia skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku, co oznacza, że obecnie sytuacja finansowa nie wymusza na niej konieczności sięgania po dodatkową pomoc ze strony państwa (zasiłki celowe, świadczenia pieniężne na zakup żywności itp.), aby zaspokoić niezbędne potrzeby egzystencjalne. To zaś świadczy, że trudności finansowe strony nie mają charakteru trwałego, a mimo trudnej sytuacji finansowej podnoszonej we wniosku o umorzenie strona jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne. Oceny występowania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dokonuje się w oparciu o wszelkie dostępne dowody, które pozwalają stwierdzić, czy wnioskujący o umorzenie "rokuje" spłatę w przyszłości swoich zobowiązań czy też nie, mając na uwadze konieczność ochrony interesu publicznego w tego rodzaju sprawach. ZUS dokonał ponownej weryfikacji okresów zadłużenia strony wykazanego w sentencji decyzji z 27 czerwca 2024 r. i stwierdził, że wykazano błędne okresy zadłużenia na ubezpieczenia społeczne osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek. Dlatego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.", ZUS uchylił decyzję z 27 czerwca 2024 r. w całości i orzekł jak w sentencji. W skardze na decyzję z 3 września 2024 r. strona zarzuciła błędną ocenę wniosku i zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na odmowie uwzględnienia wniosku w całości lub w części i wniosła o uchylenie tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 27 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie ma już żadnych możliwości uzyskania dodatkowego zatrudnienia i dochodu nie tylko z uwagi na swój wiek (poprodukcyjny), ale przede wszystkim na stan zdrowia i konieczność sprawowania opieki nad schorowaną matką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunkiem orzekania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest nieprzedawnienie tych należności. W decyzji z 27 czerwca 2024 r. organ przytoczył przepisy prawne dotyczące przedawnienia należności, powołując się na dokonanie czynności, które jego zdaniem skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia (str. 5 decyzji). Niemniej jednak w aktach sprawy brak dowodów, że czynności tych dokonano. Jeżeli zaś organ powołuje się na dokonanie określonych czynności, ma obowiązek wykazać, że zostały one dokonane. Zaniechanie to stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., samo w sobie stanowiąc podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji z 27 czerwca 2024 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". Ponownie rozpatrując sprawę organ udokumentuje dokonanie czynności mających jego zdaniem skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Niezależnie od tego należy podnieść, że stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Prawodawca, pozostawiając organom administracji publicznej uznanie w omawianej kwestii, wprowadził w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być jednak dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Organ stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, co skutkowało odmową umorzenia należności. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Sąd w całości akceptuje stanowisko organu w tym zakresie i w związku z jego przytoczeniem nie ma potrzeby jego powtarzania. Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest jednak w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pojęcie w uzasadnionych przypadkach jest niedookreślone, tak więc na podstawie art. 28 ust. 3b minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie. Zgodnie z jego § 3 ust. 1 organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ był zatem zobowiązany zbadać możliwość umorzenia należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. W trybie § 3 rozporządzenia możliwe jest umorzenie należności, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. Jedynie tytułem przykładu podano w § 3 rozporządzenia trzy punkty, stwarzające możliwość umorzenia należności. Oznacza to, że organ powinien wnikliwie zbadać, na potrzeby każdej indywidualnej sprawy, czy odmowa umorzenia zaległości nie spowodowałaby zbyt ciężkiego skutku dla zobowiązanego, a jeśli tak - rozważyć zasadność umorzenia należności, kierując się nie tylko stanem swoich finansów, ale także słusznym interesem strony. Organ poczynił te ustalenia, ale w ocenie Sądu - w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca - w szczególności nie wykazał, aby nie zaszła przesłanka do umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia. Nie było sporne, że obecnie miesięczny dochód skarżącej ogranicza się do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 2 988 zł netto otrzymywanego z tytułu rezygnacji z wykonywania pracy zawodowej i podjęcia opieki nad matką. Organy uznały, że skoro wysokość tego świadczenia jest wyższa niż deklarowane wydatki (między 2 478 zł a 2 678 zł), to skarżącej pozostają do dyspozycji środki finansowe, z których będzie mogła regulować zadłużenie z tytułu składek, tym bardziej że minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego w I kwartale 2024 r. wyniosło 1 773,44 zł, a skarżąca posiada nieruchomość i aktualnie spłaca ratalnie zaległości nie tylko cywilnoprawne (w 10 ratach w wysokości po 170 zł), ale i zaległości z tytułu składek w ratach między 620 zł a 640 zł (na podstawie umowy z 12 czerwca 2023 r., aneksowanej 19 lipca 2024 r.) i obecnie spłaca raty zgodnie z harmonogramem. Odnosząc się do argumentu organu, że obliczone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalne w I kwartale 2024 r. dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło 1 773,44 zł, a skarżąca osiąga wyższe dochody, należy podnieść, że nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że dochód strony jest większy od obliczonego przez wyżej wskazany instytut minimum socjalnego. Wyznacza ono bowiem jedynie modelowy wzorzec konsumpcji niezamożnych gospodarstw domowych, w którym przewidziano taki zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, aby osobom w gospodarstwie na każdym etapie ich rozwoju umożliwić reprodukcję sił życiowych i utrzymanie więzi społecznych. Zakłada to zaspokajanie potrzeb na godziwym, choć skromnym poziomie, z uwzględnieniem wskazań nauki (np. normy żywieniowe), ale także norm obyczajowych i kulturowych czy norm prawnych (np. w zakresie mieszkania - por. strona internetowa: www.ipiss.com.pl). Jest to więc zatem jedynie model, który sam w sobie nie może przesądzić o zasadności odmowy umorzenia należności. Nie kwestionując obowiązku spłaty zobowiązań cywilnoprawnych organ uznał, że nie mają one pierwszeństwa przed zaspokojeniem obowiązków publicznoprawnych, w tym składek na ZUS. O ile co do zasady nie można rozumowaniu takiemu odmówić słuszności, to jednak należy wziąć pod uwagę, że - jak podniósł organ - skarżąca aktualnie obsługuje umowę ratalną spłaty zaległych składek. Organ wskazał, że zgodnie z aneksem z 19 lipca 2024 r. do umowy z 12 czerwca 2023 r. strona będzie spłacała zadłużenie w ratach między 620 zł a 640 zł. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy pisma ZUS z 25 czerwca 2024 r. wynika, że zaległość rozłożono na 12 następujących rat: 8 miesięcznych rat po 600 zł, 3 miesięczne raty po 770 zł i 1 ratę w wysokości 88 966,69 zł. Tym samym, biorąc pod uwagę sytuację skarżącej trudno uznać, że będzie ona w stanie zapłacić w szczególności ostatnią ratę. Oceniając sytuację skarżącej należy również uwzględnić, że świadczenie pielęgnacyjne, będąc świadczeniem rodzinnym, nie podlega egzekucji (art. 10 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. z 2024 r., poz. 323), a także trzeba wziąć pod uwagę wiek skarżącej, jej stan zdrowia, samotne zamieszkiwanie i okoliczność, że w przypadku utraty własności nieruchomości (w przypadku egzekucji z nieruchomości) mogłaby zostać pozbawiona miejsca zamieszkania. Biorąc pod uwagę powyższe organ nie wykazał, że w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, twierdzenie o możliwościach spłacenia zadłużenia jest realne i oparte na zasadzie logiki i doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcia są w tym zakresie dowolne i naruszają art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Skoro ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach - odmawiając zastosowania tej instytucji organ zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają potraktowanie skarżącej w sposób wyjątkowy. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada bowiem na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W realiach rozpoznawanej sprawy nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, dając w sposób niedopuszczalny prymat interesowi publicznemu. Rozpatrując ponownie sprawę organ - jak już wyżej wskazano - jeśli uzna, że należności nie uległy przedawnieniu, zgromadzi dokumenty okoliczność tą wykazujące, a ponadto przeprowadzi ponowną analizę aktualnych dochodów i wydatków skarżącej, uwzględniając jej wiek i stan zdrowia w kontekście realnej możliwości spłaty zadłużenia. Nade wszystko organ uwzględni niedopuszczalność pozbawiania jednostek przez organy władzy publicznej możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych, gdyż takie działanie narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Następnie, w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ rozpatrzy wniosek strony na podstawie powołanych norm prawa materialnego, a wnioski przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymagania art. 107 § 3 K.p.a. Wobec tego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.