III SA/Po 552/23

Dnia 7 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 roku sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2023 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Uzasadnienie. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w G. z dnia 23 sierpnia 2022 r. nakładającą na stronę skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 92 a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 i wskazany jako naruszony przepis art. 92 a ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. 2022, poz. 180, ze zm.), dalej u.t.d. Ze względu na dokonane ustalenia faktyczne Oran uznał, że kontrolowany przejazd nie był przewozem wykonywanym na potrzeby własne i odbywał się bez wymaganego zezwolenia/ licencji. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w dniu 23 czerwca 2022 r. w miejscowości G. na krajowej drodze nr [...] został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o wskazanym w uzasadnieniu decyzji numerze rejestracyjnym , którym kierował W. A.. Pojazdem tym był wykonywany przewóz drogowy z miejscowości C. do P.. W dniu kontroli kierowca okazał m.in. wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w międzynarodowym niezarobkowym drogowym rzeczy udzielony dnia 28 lutego 2019 r. skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą " Z. Ż. P. " . Według zapisu Cepik samochód należał do skarżącego przedsiębiorcy, na rzecz którego przesłuchiwany kierowca wykonywał kontrolowany przewóz drogowy. Do protokołu przesłuchania świadka kierowca zeznał, że nie jest pracownikiem w firmie skarżącego i nigdy nim nie był lecz około 5 lat współpracuje z firmą skarżącego świadcząc usługi polegające na kierowaniu pojazdem. Organ uznał, że kontrolowany przewóz uznać należy jako krajowy transport rzeczy a kierowca winien okazać do kontroli wypis z licencji lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Kierowca nie okazał takiego dokumentu do kontroli i wobec powyższego organ nałożył karę skarżącemu w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92 a ust. 1 i 7 oraz Ip.1.1. załącznika nr 3 utd. W toku postępowania strona przedłożyła wypis z CEiDG, z treści którego wynikało, że zajmuje się m.in. organizacją targów, wystaw, kongresów. kopię wypisu nr [...], nr zaświadczenia [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane bezterminowo w dniu 28.08.2017r. przez Prezydenta Miasta P. i kopię umowy o dzieło zawartej 1.06.2022 r. z podwykonawcą tj. kierowcą W. A., który w dniu kontroli wykonywał na zlecenie strony przejazd samochodem marki [...] stanowiącym własność strony . Strona w piśmie przyznała, że kontrolowany przewóz był wykonywany jej samochodem i na jej rzecz. W odwołaniu od powyżej decyzji strona twierdziła, że osoba współpracująca z nią nie musi być zatrudniona w ramach stosunku pracy lecz może być zatrudniona na innych zasadach, w tym na umowę o dzieło. Według skarżącego wykładnia celowościowa przepisu art. 4 pkt 4 utd prowadzi do konkluzji, że intencją ustawodawcy nie było ograniczenie użytego tam pojęcia "pracownik" jedynie do osoby, z którą zawiązany został stosunek pracy na podstawie umowy o pracę lecz także dopuszczenie możliwości prowadzenia pojazdów przedsiębiorcy na podstawie umów podobnych, charakteryzujących się tymi samymi jak umowa o pracę, elementami istotnymi. Według skarżącego zatrzymany do kontroli kierowca realizował rzeczony transport jako pracownik/ współpracownik strony na jej potrzebny własne jako przedsiębiorcy. Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji stwierdził, że jest ono niezasadne i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 4 pkt 1 , 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym definiujące pojęcie transportu na potrzeby własne i transportu drogowego. Zdaniem organu wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wymaga uzyskania odpowiedniego uprawnienia t.j. uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, który upoważnia dany podmiot do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy zgodnie z art. 5 ust. 1 utd. Z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynikało zaś, że dniu kontroli strona wykonywała krajowy transport drogowy rzeczy bez stosownych uprawnień tj. nie posiadała zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Tym samym organ nie uznał za stroną, że miał miejsce przewóz na potrzeby własne skoro kierujący pojazdem kierowca nie był zatrudniony na umowę o pracę w firmie skarżącego. Skoro takie były ustalenia faktyczne, zdaniem organu odwoławczego prawidłowe, toteż słusznym było wymierzenie kary pieniężnej w ustalone decyzją wysokości, co zgodne było z treścią art. 92 a ust. 1 i 7 utd oraz Ip.1.1 załącznika nr 3 do ustawy. W skardze do WSA w Poznaniu strona zarzuciła niespójność przepisów prawa (art. 4 pkt 4 utd) uniemożliwiającą prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług transportu drogowego, gdyż przepis ogranicza kierowców, nie posiadających własnego samochodu do świadczenia zarobkowych usług przewozu rzeczy wyłącznie w formie zatrudnienia na umowę o pracę. Ostatecznie w piśmie procesowym z dnia 5 września 2023 r. wskazała na naruszenie prawa procesowego (art. 7,77,138 w zw. z 144 k.p. i naruszenie prawa materialnego (art. 4 pkt 4a utd wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2023.217) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. 2023.1634) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Inspektor Transportu Drogowego z dnia 20 czerwca 2023 r. , którą organ ten utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w G. z dnia 23 sierpnia 2022 r. nakładającą na stronę skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Rozstrzygnięcie nastąpiło w oparciu o następującego ustalenia faktyczne. W miejscowości G. na krajowej drodze nr [...] został zatrzymany do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o wskazanym w uzasadnieniu decyzji numerze rejestracyjnym , którym kierował W. A.. Pojazdem tym był wykonywany przewóz drogowy z miejscowości C. do P.. W dniu kontroli kierowca okazał m.in. wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w międzynarodowym niezarobkowym drogowym rzeczy udzielony dnia 28 lutego 2019 r. skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą " Z. Ż. P. " . Według zapisu CEPiK samochód należał do skarżącego przedsiębiorcy, na rzecz którego przesłuchiwany kierowca wykonywał kontrolowany przewóz drogowy. Do protokołu przesłuchania świadka kierowca zeznał, że nie jest pracownikiem w firmie skarżącego i nigdy nim nie był lecz około 5 lat współpracuje z firmą skarżącego świadcząc usługi polegające na kierowaniu pojazdem. W toku postępowania strona przedłożyła wypis z CEiDG, z treści którego wynikało, że zajmuje się m.in. organizacją targów, wystaw, kongresów. kopię wypisu nr [...], nr zaświadczenia [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane bezterminowo w dniu 28.08.2017r. przez Prezydenta Miasta P. i kopię umowy o dzieło zawartej 1.06.2022 r. z podwykonawcą tj. kierowcą W. A., który w dniu kontroli wykonywał na zlecenie strony przejazd samochodem marki [...] stanowiącym własność strony (pismo k. 23 akt adm). Strona w piśmie przyznała, że kontrolowany przewóz był wykonywany jej samochodem i na jej rzecz. W tak ustalonym stanie faktycznym organ uznał, że kontrolowany przewóz nie jest przewozem na potrzeby własne lecz przewozem drogowym wykonywanym bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego i w związku z tym nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...]zł . W ocenie Sądu stanowisko organu było prawidłowe. Stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany przez stronę skarżącą i znalazł potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Skarżący nie kwestionował , że prowadzący pojazd w dniu kontroli kierowca nie był zatrudniony u skarżącego na umowę o pracę, jednak- zdaniem skarżącego- kierowca świadczył usługi na rzecz skarżącego i dopuszczalna jest inna forma zatrudnienia np. na umowę o dzieło. Otóż zdaniem Sądu w dniu kontroli skarżący nie wykonywał transportu na potrzeby własne. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. (t.j. Dz. U. 2022.2201), "utd", przez transport drogowy rozumie się- każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej , nie spełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Przeważającą działalnością gospodarczą skarżącego była działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów (wypis z CEiDG, k. 19 akt adm.) . Z kolei zatrzymany do kontroli kierowca prowadzi działalność transportowo- usługową , co wynika z zapisów umowy o dzieło i został zobowiązany nią do wykonania prac montażowych stoisk targowych, rozładunek i załadunek oraz wykonania drobnych prac i transportu elementów firmy (par. 1 umowy o dzieło). Prace te więc wykonywał w ramach umowy o dzieło kierując samochodem należącym do skarżącego. Czyli pojazdem skarżącego w celu przewiezienia ładunku z miejsca załadunku do miejsca przeznaczenia. Tak więc skarżący zlecił wykonywanie czynności kierowcy. W tej sytuacji należy przyjąć, że w dniu kontroli to skarżący wykonywał transport drogowy. Nie ma racji skarżący, że przewóz ten odbywał się w ramach przewozu na potrzeby własne. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 pkt 4 lit. a utd : niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Z powyższego wynika, że aby przewóz mógł być zakwalifikowany jako niezarobkowy przewóz drogowy- przewóz na potrzeby własne, musi spełniać powyższe kryteria. Ustawodawca w art. 4 pkt 4 u.t.d. określił więc szczegółowo kryteria niezarobkowego przewozu na potrzeby własne. Przywołania wymaga stanowisko NSA dotyczące wykładni wskazanych wyżej przepisów, gdzie w wyroku z dnia 17 stycznia 2012r. (sygn. akt II GSK 1326/10) NSA wskazał, że przepis art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d. stanowi, że transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt. 4 (przewóz na potrzeby własne). Jednocześnie należy pamiętać, że pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, nazywanego także przewozem na potrzeby własne, należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu do przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Należy również podkreślić, że w odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy. Naczelny Sad Administracyjny w cytowanym wyroku wskazał równocześnie, że ułomny przewóz drogowy na potrzeby własne - to przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający wszystkich warunków określonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. Dalej wskazano, że jeśli działania przedsiębiorcy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 4 pkt. 4 u.t.d. to mamy do czynienia z wykonywaniem transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 ust. 3 lit. a u.t.d., i stosownie do treści art. 5 ust.1 u.t.d. koniecznym jest posiadanie przez podmiot wykonujący taki transport odpowiedniej licencji (obecnie zezwolenia). Argumentację NSA Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni podziela. W omawianej sprawie używany do przewozu pojazd nie był prowadzony przez skarżącego (przedsiębiorcę) ani też przez jego pracownika. Użyte bowiem w art. 4 pkt 4 lit. a utd pojęcie "pracownik" oznacza pracownika w rozumieniu art. 2 k.p. (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2019 r. , sygn. akt II SA/Gd 936/18) . Zgodnie z art. 2 kodeksu pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Nie sposób zgodzić się ze stroną skarżącą, że intencją ustawodawcy nie było ograniczenie możliwości sposobu zatrudnienia rozszerzając na umowy cywilno- prawne (w tym umowy o dzieło). Skoro pojęcie pracownika definiuje kodeks pracy toteż zgodnie z jego zapisami należy rozumieć to pojęcie. Tym samym istnieją różnice pomiędzy zatrudnieniem w ramach stosunku pracy a zatrudnieniem na podstawie umów prawa cywilnego (najważniejsze różnice sprowadzają się do zakresu praw i obowiązków obu stron umowy). Nie sposób zgodzić się także ze stanowiskiem strony skarżącej, że "skutki tego przepisu ograniczają, wręcz utrudniają bezkolizyjne prowadzenie działalności w zakresie transportu drogowego bowiem zawód kierowcy w rzeczywistości można realizować jako działalność gospodarczą wyłącznie wtedy, gdy kierowca posiada swój samochód, na który może ubiegać się o licencję. Jak bowiem wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2019r. (sprawa o sygn. akt II GSK 1865/17) "Zatrudnienie na podstawie innych umów niż umowa o pracę jest dopuszczalne i ustawa z 2001 r. o transporcie drogowym nie narzuca przedsiębiorcom formy zatrudnienia kierowców. ustawa ta stanowi jedynie, że jeżeli przewóz ma być traktowany jako przewóz na potrzeby własne, to pojazd używany do wykonywania tego przewozu musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników". Sąd w pełni popiera to stanowisko. Skoro w omawianej sprawie bezspornym jest, że kierowca zatrzymany do kontroli nie był pracownikiem skarżącego bo był zatrudniony na umowę o dzieło, nie ma mowy aby przewóz ten zakwalifikować jako przewóz rzeczy na potrzeby własne. Tym samym uznać należało, w dacie kontroli był wykonywany krajowy transport drogowy (art. 4 pkt 1 utd) bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego . Słusznie zatem organ uznał, że doszło do naruszenia art. 92 a ust. 7 utd w zw. z Ip 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, za co zgodnie z art. 92 a ust. 1 w zw. z Ip 1.1. załącznika nr 3 do ustawy wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości tam określonej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznając zarzuty skargi za niezasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.