III SA/Po 555/07

Dnia 13 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś As. sąd. Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] przy udziale sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania. o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/B. Koś Pismem z dnia [...] J. S. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie H. S. z miejsca pobytu stałego w mieszkaniu na os. [...] w P. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że w dniu [...] H. S. opuściła mieszkanie i od tego czasu nie mieszka ani nie przebywa pod wyżej wskazanym adresem. Wskazał ponadto, że rzekomo przebywa ona u swojego ojca w L. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miast na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o odmowie wymeldowania H. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do powyżej opisanego lokalu należ do H. S. i J. S. Ponadto w decyzji przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego oraz przytoczono zeznania H. S. i J. S. oraz świadków K. S. i P. N. Ostatecznie organ I instancji oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Zaznaczył, że okoliczności sprawy wykazują, iż H. S. faktycznie nie opuściła przedmiotowego lokalu. Z zeznań bowiem stron oraz świadków wynika, że obecnie fizycznie nie przebywa w przedmiotowym lokalu, jednak nie zerwała związków z tym lokalem, świadczy o tym fakt, że wystąpiła do Sądu o uregulowanie sposobu korzystania z przedmiotowego lokalu. Organ administracji stwierdził, że H. S. obecnie nie może przebywać w miejscu stałego zameldowania – ponieważ obawia się o swoje życie i zdrowie z powodu konfliktu jaki istnieje pomiędzy nią a mężem. Zaznaczył, że mimo to podejmuje ona działania świadczące o tym, że przedmiotowego mieszkania nie opuściła i chce w nim mieszkać po uregulowaniu przez Sąd sposobu korzystania z tego mieszkania. Ostatecznie organ I instancji, na podstawie zeznań stron oraz świadków, ustalił, że przedmiotowy lokal nadal jest stałym miejscem pobytu H. S. Podkreślił, że rzeczy osobiste i inne przedmioty znajdujące się w mieszkaniu, jak również fakt, iż H. S. w lokalu tym regularnie bywa i ponosi koszty jego utrzymania świadczą, iż lokal ten stanowi jej miejsce stałego pobytu. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. S. żądając jej uchylenia oraz wymeldowania H. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P. Odwołujący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75§ 1 k.p.a. oraz zasady bezstronności organu administracji publicznej i równego traktowania stron. Wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niezgodny ze stanem faktycznym materiał dowodowy, gdyż nie uwzględniono postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stwierdzającego prawomocnie umorzenie postępowania przez Prokuraturę. Podał również, że H. S. opłacał częściowo czynsz za mieszkanie, uchylając się od alimentowania własnych dzieci, w konsekwencji komornik wszczął przymusową egzekucję. Ponadto odwołujący zarzucił organowi I instancji uchybienie w terminie powiadomienia go o kolejnym przedłużeniu postępowania i doręczenie tego postanowienia H. S. w dniu [...] tj. znacznie wcześniej niż jemu. W konkluzji decyzji odwołujący poinformował, że H. S. przebywała ostatnio w przedmiotowym mieszkaniu w [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg sprawy przed organem I instancji oraz przytoczył zeznania stron i świadków złożone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W części rozważeniowej organ II instancji stwierdzili, iż podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz jego wnioski prawne. Uznał za zasadne stanowisko organu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż H. S. nie opuściła przedmiotowego lokalu. Mimo, że obecnie nie przebywa w przedmiotowym lokalu to nie zerwała związków z tym lokalem i wystąpiła do sądu o uregulowanie sposobu korzystania z w/w lokalu. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na fakt, że H. S. w przedmiotowym mieszkaniu pozostawiła część swoich rzeczy i jako współnajemca ponosi opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz w dalszym ciągu przyjeżdża do mieszkania i posiada do niego klucze. Organ II instancji podkreślił, iż przedmiotem niniejszego postępowania było jedynie dokonanie oceny czy H. S. dobrowolnie i trwale opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego, co uzasadniałoby podjęcie decyzji o jej wymeldowaniu. W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że nie można uznać, że H. S. opuściła na stałe przedmiotowy lokal, skoro ma w nim swoje rzeczy osobiste oraz deklaruje chęć powrotu do niego. Podkreślono, że przedmiotowe mieszkanie stanowi zatem centrum jej życia. Natomiast o faktycznym opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w niniejszej sprawie. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. S. żądając uchylenia przedmiotowej decyzji i wymeldowanie H. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że H. S. opuściła przedmiotowy lokal w [...] dobrowolnie. Nadal nie mieszka i nie przebywa w przedmiotowym lokalu ani nie figuruje w ewidencji osób mieszkających w niniejszym lokalu. Pismem z dnia [...] skarżący uzupełnił zarzuty skargi. Stwierdził, iż w postępowaniu administracyjnym miało miejsce naruszenie zasady równości traktowania stron, bezczynności organu, gdyż pismo informujące o kolejnym przedłużeniu sprawy datowane na dzień [...] otrzymał on dopiero w dniu [...], podczas, gdy H. S. otrzymała to pismo wcześniej. Ponadto skarżący podniósł, że organ samorządowy niezgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. pominął dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawomocne umorzenie postępowania przez prokuratora ([...]) oraz prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] tym samym naruszył również art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu [...] skarżący podtrzymał swoje zarzuty i wnioski zawarte w skardze oraz w piśmie z dnia [...]. Wyjaśnił ponadto, że [...] przeglądał akta administracyjne i do tej daty nie wydano żadnego oświadczenia o przedłużeniu postępowania. Z kolei obecna na niniejszej rozprawie uczestniczka postępowania H. S. wniosła o oddalenie skargi, gdyż jest ona bezzasadna. Wskazała, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie, została zmuszona do opuszczenia go, albowiem ponownie została pobita przez męża. Podkreśliła, że wymaga opieki z uwagi na swój stan zdrowia, jest po resekcji jelita cienkiego. Obecnie przebywa u swojego ojca, gdzie ma zapewnioną opiekę ze strony brata i bratowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) – w dalsze części uzasadnienia zwana ustawą - zgodnie, z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy podkreślić, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza bowiem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24.02.2006r., IIOSK 561/05, LEX nr 194344). Odnośnie kwestii wymeldowania, podkreślenia wymaga fakt, że o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania – w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy - można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (wyrok NSA z 07.02.2005r., II OSK 302/05, LEX nr 190969). Jeżeli zaś strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego, czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego z opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z 21.03.2001r., V S.A. 295/00 LEX nr 80643). W świetle powyższego, zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było jedynie dokonanie oceny, czy H. S. dobrowolnie i trwale opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego, co uzasadniałoby podjęcie decyzji o jej wymeldowaniu. W ocenie Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, właściwie oceniony przez organy administracyjne, jest wystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W konsekwencji Sąd uznał za zasadne stanowisko organów obu instancji odmawiające wymeldowania uczestniczki postępowania z lokalu nr [...] na os. [...] w P. Za racjonalne należy uznać argumenty powołane przez organ zarówno I jak i II instancji, że opuszczenie przez H. S. przedmiotowego mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego. Organy słusznie podkreśliły, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż uczestniczka postępowania obecnie nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Mimo to nie zerwała związków z tym lokalem. Organy wskazały, że z zeznań uczestniczki i jej brata P. N. jednoznacznie wynikało, iż agresywne zachowanie męża (została przez niego pobita) i konflikt miedzy małżonkami zmusił ją do opuszczenia lokalu. W trosce o swoje zdrowie i życie zamieszkała u ojca, gdzie może liczyć na opiekę ze strony swojego brata i jego żony. Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy podkreślić, iż o opuszczeniu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy może być mowa tylko wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Zasadnie organy obu instancji ustaliły, że zachowanie uczestniczki postępowania w sposób jednoznaczny wskazuje, że nadal traktuje ona przedmiotowe mieszkanie jako swoje centrum życiowe i czyni starania, aby wrócić tam w celu stałego pobytu. Jak trafnie wskazał organy administracyjne, uczestniczka w przedmiotowym mieszkaniu pozostawiła część swoich rzecz, jako współnajemca ponosi opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz w dalszym ciągu przyjeżdża do spornego mieszkania – co nie kwestionuje skarżący oraz świadkowie – posiada również klucze. Słusznie również organy obu instancji wskazały, że zasadniczym przejawem woli powrotu uczestniczki postępowania do przedmiotowego lokalu były jej działania podejmowane w sprawie rozwodowej mające na celu uregulowanie przez Sąd sposobu korzystania z niego. Z zaskarżonej decyzji wynika, że aktualnie uczestniczka postępowania dysponuje tytułem egzekucyjnym do części przedmiotowego lokalu, bowiem Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia [...] w sprawie [...] przyznał jej prawo do wyłącznego korzystania z pokoju średniego. Mając na względzie powyższe, ponownego podkreślenia wymaga fakt, iż organy obu instancji zasadnie, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustaliły, że nie zaistniały przesłanki do wymeldowania H. S. z przedmiotowego lokalu, bowiem nie opuściła go ona dobrowolnie, ale pod presją fizyczną i psychiczną swojego męża oraz przez cały okres nieprzebywania w przedmiotowym lokalu utrzymywała z nim więzi, a przede wszystkim czyniła starania przed sądem, aby do niego powrócić. Należy zaznaczyć, że sam fakt zamieszkiwania przez uczestniczkę postępowania w mieszkaniu jej ojca, a nie w miejscu stałego zameldowania, nie rodzi automatycznie przesłanki do jej wymeldowania. Na uczestniczce ciąży natomiast obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu czasowego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Ponadto w świetle art. 8 ust 1 pobyt uczestniczki postępowania w mieszkaniu jej ojca, choć trwa ponad 3 miesiące, jednak ze względów rodzinnych nie utracił przymiotu pobytu czasowego, stąd uczestniczka nie ma obowiązku zameldowania się w mieszkaniu ojca na pobyt stały. Wobec zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. należy stwierdzić, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż z akt administracyjnych wynika, że skarżący brał udział w sprawie, był przesłuchiwany w charakterze strony i miał zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Za chybiony należy uznać również zarzut naruszenia przez organy administracji art. 75 k.p.a., albowiem sprawa karna nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak podkreślono powyżej, w kwestii wymeldowania decydujące znaczenie mają ustalenia faktyczne. Organy administracji nie rozstrzygają o sprawach rodzinnych, ale badają, czy nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu. Stąd zasadnie organ odwoławczy nie uwzględnił orzeczeń wydanych w sprawie karnej, nie są to bowiem dowody, które zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia niniejszej sprawy. Tym bardziej, że z przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym postępowania dowodowego bezopornie wynika, że między małżonkami istnieje konflikt. W konsekwencji, powyżej przytoczona argumentacja oraz prawidłowo przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie administracyjne, w tym postępowanie dowodowe i właściwa – zgodna z art. 80 k.p.a. - ocena dowodów, nie uzasadniają zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 77 k.p.a. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. /-/Sz. Widłak /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś T.M.d