III SA/Po 589/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Pile z dnia 30 lipca 2010 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Pile z dnia 15 czerwca 2010r., II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz radcy prawnego O. P. kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 15 czerwca 2010 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił A. M. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: - składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2001, 03/2002, 05/2002-08/2002, 10/2002-10/2003, 07/2004-06/2009 w kwocie [...] zł, - składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 03/2005-05/2005, 12/2005 w kwocie [...] zł, - składek na Fundusz Pracy za okres 05/2001, 03/2002, 05/2002-08/2002, 10/2002-10/2003, 07/2004-06/2009 w kwocie [...] zł, - odsetek naliczonych na dzień 29.04.2010 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności (z zastrzeżeniem ust. 3a), która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Organ nie stwierdził żadnej z przesłanek całkowitej nieściągalności w niniejszej sprawie, wskazując że w toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Na podstawie materiału dowodowego organ ustalił, że obecnie wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, według oświadczenia utrzymuje się z prac dorywczych. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, która również nie posiada stałego źródła dochodu. Na utrzymaniu rodziny pozostaje troje uczących się dzieci, w tym dwie studiujące córki, z których jedna otrzymuje stypendium, a druga "dorabia na studia", pracując jako opiekunka do dzieci. Rodzina wnioskodawcy korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chodzieży. Zakład uznał za wiarygodny poziom miesięcznych wydatków wynikający z materiału sprawy i stwierdził, że poziom dochodów rodziny pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych jedynie w podstawowym stopniu. Zdaniem organu orzeczony lekki stopień niepełnosprawności niewątpliwie ogranicza wnioskodawcy i jego żonie zdolności zarobkowania, jednak nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia w sposób trwały. W związku z powyższym organ "nie zdecydował się" na umorzenie należności w oparciu o § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, wskazując że nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia, które uniemożliwiłoby spłatę zadłużenia; nie zachodzi również sytuacja określona w § 3 ust. 1 pkt 3 (omyłkowo oznaczonym jako § 3 ust. 3) ww. rozporządzenia. Organ podkreślił nadto, że decyzja w sprawie umorzenia ma charakter uznaniowy, a należności powstałe z tytułu nieterminowo regulowanych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę stanowią przychody FUS powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego, a zatem w interesie wszystkich ubezpieczonych jest skuteczne dochodzenia od dłużników zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zakwestionował stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Ponadto zdaniem skarżącego przedstawione przez niego dokumenty w pełni obrazują, że nie jest on w stanie opłacić powstałych należności, a taka zapłata pozbawiłaby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślił przy tym, że - jak wynika ze złożonych przez niego oświadczeń – nie posiada on nieruchomości ani mienia ruchomego, które mogłyby podlegać egzekucji. Nie jest też w stanie spłacać należności. Środki, które obecnie otrzymuje jego rodzina z trudnością wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzją z dnia 30 lipca 2010 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył ustalenia w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego oraz ich ocenę prawną w świetle art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. oraz § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przedstawione w zaskarżonej decyzji, wskazując, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił żadnych nowych dowodów. W skardze na powyższą decyzję A. M. zarzucił nieprawidłowe ustalenie sytuacji materialnej jego rodziny. Wskazał w szczególności, że pogarszający się stan jego zdrowia i związane z tym orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności nie pozwala mu na wykonywanie pracy zgodnie z zawodem i regulowanie zaległych zobowiązań. Podkreślił, że jego rodzina żyje na granicy ubóstwa, utrzymuje się z kwoty [...] zł (w tym zasiłek celowy w wysokości [...]zł z MOPS, którego warunkiem uzyskania jest dochód w rodzinie nie przekraczający 351 zł), natomiast wydatki obejmują opłaty z tytułu czynszu, energii, gazu i telefonu ([...] zł miesięcznie), niezbędne lekarstwa, bilet kolejowy dla córki, która studiuje w Poznaniu. Skarżący wskazał także, iż posiada limit w koncie w wysokości [...] zł, z czego obecnie ma do dyspozycji [...] zł. Starsza córka zakończyła studia, podczas których otrzymywała stypendium i obecnie również jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna; żona także jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna a syn jest uczniem szkoły średniej. Na leki, wyżywienie, artykuły szkolne i odzież przypada miesięcznie ok. [...] zł na osobę. Skarżący zaakcentował, że zarówno on, jak i jego żona nie posiadają stałego źródła dochodów, co jest spowodowane stanem zdrowia, wiekiem i sytuacją na rynku pracy. Powołując się na powyższe, skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić należności z tytułu zaległych składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 czerwca 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. art. 28 ust. 3 a) ustawy o s.u.s. poprzez błędną wykładnię, tj. uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, - art. 11 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. niewyjaśnienie przez organ, z uwagi na jakie przesłanki odmówił umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, - art. 107 § 3 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący motywów rozstrzygnięcia, w szczególności niewyjaśnienie przyczyn uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, - art. art. 7, 8 i 9 kpa poprzez ich niezastosowanie i w efekcie wydanie decyzji odmawiającej skarżącemu umorzenia należności pomimo braku podstaw prawnych uzasadniających wydanie takiej decyzji, a także z uwagi na nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i w rezultacie – ustalenie wobec skarżącego negatywnych konsekwencji prawnych w postaci odmowy umorzenia należności, - art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie i w efekcie niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wydanie decyzji z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów i w rezultacie – ustalenie wobec skarżącego negatywnych konsekwencji prawnych w postaci odmowy umorzenia należności pomimo wykazania przez skarżącego okoliczności uzasadniających wydanie decyzji o umorzeniu zaległości i uznania przez Zakład zebranego materiału dowodowego za wiarygodny. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska i żądania z tym, że pełnomocnik skarżącego zmodyfikował żądanie zawarte w piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. w ten sposób, że wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte częściowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Postępowanie wyjaśniające w celu dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia powyższych przesłanek winno być przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Nie posiada jednak w tym względzie całkowitej dowolności, lecz powinien zmierzać do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej. Stąd organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa). Należy podkreślić, że decyzja organu administracji publicznej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek posiada charakter uznaniowy rozstrzygnięcia, co jednak nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9.09.2005 r., III SA/Wa 939/05, Lex nr 192082). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że powyższym wymogom nie czyni zadość zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 15 czerwca 2010 r. W obu decyzjach Zakład stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że w toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Organ w ogóle nie przeanalizował przy tym okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji skarżącego w świetle wyżej przytoczonych przesłanek całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., pomimo, że z materiału sprawy, a w szczególności z notatki służbowej z dnia 28 maja 2010 r. (k. 52 akt adm.) wynika, że w stosunku do skarżącego nie prowadzono egzekucji, a według oświadczeń skarżącego znajdujących potwierdzenie w materiale sprawy i nie kwestionowanych przez organ skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego, który mógłby podlegać egzekucji; niemożliwe jest również egzekwowanie należności z uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, skoro ich poziom uzasadnia korzystanie przez skarżącego z pomocy społecznej. Ponadto skarżący w toku postępowania utrzymywał, że spłata należności z tytułu zaległych składek spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego i jego rodziny, nawiązując w ten sposób do przesłanki umorzenia przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Stwierdzenie, że przesłanka ta nie zachodzi w przypadku skarżącego winna być zatem poprzedzona dokonaniem szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa skarżącego pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Tymczasem w niniejszej sprawie organ ustalił w szczególności, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, utrzymuje siebie i rodzinę z prac dorywczych i zasiłku z opieki społecznej, a orzeczony lekki stopień niepełnosprawności wobec skarżącego i jego żony ograniczają ich możliwości zarobkowania. Organ uznał przy tym za wiarygodny poziom miesięcznych wydatków wynikający z zebranych dowodów i stwierdził, że poziom dochodów rodziny pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych jedynie w podstawowym stopniu. Jednocześnie jednak organ "nie zdecydował się" na umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, stwierdzając jedynie, że nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie klęski żywiołowej bądź innego nadzwyczajnego zdarzenia, które uniemożliwiłoby spłatę zadłużenia, jak również nie zachodzi sytuacja określona w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. W świetle zgromadzonego materiału sprawy nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z pkt 2 i 3 § 3 powyższego rozporządzenia, czego zresztą skarżący nie kwestionował. Organ nie dokonał natomiast analizy okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji osobistej i materialnej skarżącego z punktu widzenia przesłanki z pkt 1 § 3 ww. rozporządzenia. Należy podkreślić, że biorąc pod uwagę poziom uzasadnionych wydatków przy uwzględnieniu osiąganych dochodów – z prac dorywczych i zasiłku z opieki społecznej, nie powinien budzić wątpliwości aktualny brak po stronie skarżącego rzeczywistych możliwości płatniczych pozwalających na uregulowanie zadłużenia z tytułu zaległych składek bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Powyższe przyznał pośrednio sam organ, stwierdzając, że poziom dochodów jego rodziny pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych jedynie w podstawowym stopniu. Pomimo powyższego organ – jak sam określił – "nie zdecydował się" na umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, nie wykazując, że okoliczności dotyczące sytuacji osobistej i materialnej skarżącego nie wyczerpują przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, bądź też, że za odmową umorzenia przemawiają inne ważne okoliczności pomimo stwierdzenia tej przesłanki. W tym zakresie organ winien wziąć w szczególności pod uwagę wiek skarżącego oraz jego potencjalne możliwości zarobkowe w dłuższej perspektywie czasowej przy uwzględnieniu stanu zdrowia i orzeczonego stopnia niepełnosprawności, a także sytuację osobistą i majątkową osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym z uwzględnieniem ich możliwości zarobkowych. Wymaga przy tym podkreślenia, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ może odmówić umorzenia wnioskowanych należności nawet pomimo zaistnienia przesłanek umorzenia określonych w wyżej powołanej regulacji prawnej. Jednakże w takim przypadku organ winien należycie uzasadnić rozstrzygnięcie, wskazując jakie ważne względy zdecydowały o odstąpieniu od umorzenia zaległości pomimo wystąpienia przesłanek umorzenia, tak ażeby rozstrzygnięciu nie można było przypisać cech dowolności, a także aby uzasadnienie decyzji czyniło zadość zasadzie przekonywania (art. 11 kpa). W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec braku wyczerpującego rozważenia istotnych okoliczności sprawy i niedostatecznego uzasadnienia decyzji, zaskarżone rozstrzygnięcie nie poddaje się w pełni kontroli sądowoadministracyjnej. Jednocześnie uzasadnienia decyzji nie czynią zadość wymogom art. 107 § 3 kpa i są nie do zaakceptowania z punktu widzenia wyrażonej w art. 11 kpa zasady przekonywania. Wobec powyższego należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia 15 czerwca 2010 r. Wskazania dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają z powyższych rozważań. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt I i III sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 250 tejże ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 c) w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).