III SA/Po 628/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009r. przy udziale sprawy ze skargi K.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kosewska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś Decyzją z dnia [...] ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP. We wniosku K.B. wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez majątku. Prezes ZUS orzekając na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy wcześniejsze orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że po analizie całokształtu materiału dowodowego oraz okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzono, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W sprawie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności zawarte w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., co jednak nie obliguje Zakładu do podjęcia decyzji pozytywnej. Brak jest natomiast możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a. ustawy o s.u.s., gdyż nie zachodzą przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U Nr 141, poz. 1365). Podkreślono, że trudna sytuacja finansowa oraz zły stan zdrowia nie stanowią samoistnych i wystarczających podstaw do podjęcia przez Prezesa ZUS decyzji pozytywnej. Ponadto skarżący nie wykazał natomiast istnienia wyjątkowych okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję złożył wnioskodawca, powołując się na argumentacje podniesioną już wcześniej, w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] r., gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a. /-/ M. Kosewska /-/ T.M. Geremek /-/ B. Koś