III SA/Po 633/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-10-26
Skład orzekający: Szymon Widłak, Małgorzata Górecka, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podział majątku wspólnego małżonków, w wyniku którego jeden z małżonków nabywa wyłączną własność działek objętych wnioskiem o pomoc na zalesianie, stanowi "przeniesienie własności lub współwłasności" w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skutkujące obowiązkiem zwrotu otrzymanej pomocy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podział majątku wspólnego małżonków, w wyniku którego jeden z małżonków nabywa wyłączną własność działek objętych wnioskiem o pomoc na zalesianie, stanowi przeniesienie własności w rozumieniu przepisów rozporządzenia zalesieniowego. W związku z tym, że nowy właściciel nie złożył wniosku transferowego w wymaganym terminie, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu otrzymanej pomocy w pełnej wysokości.Stan faktyczny
Skarżący M. W. otrzymał pomoc na zalesianie. Po podziale majątku wspólnego z żoną, działki objęte wnioskiem o pomoc przeszły na wyłączną własność byłej żony. Rolnik nie złożył wniosku transferowego. Organy administracji ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności, nakazując zwrot pomocy. Skarżący kwestionował interpretację przepisów dotyczącą przeniesienia własności oraz zarzucał naruszenie przepisów KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę
W dniu 31 lipca 2009 roku M. W. złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie, w którym zadeklarował do pomocy działkę rolną A o pow. 1,57 ha położoną na działkach [...] i [...] zlokalizowanych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...].
W dniu 25 września 2009 roku Kierownik BP [...] wydał postanowienie o spełnieniu przez M. W. warunków do uzyskania pomocy.
W dniu 28 kwietnia 2010 roku M. W. złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r organ wydał decyzję o przyznaniu płatności w łącznej w kwocie 15 614,60 zł z tytułu wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej.
Kolejne wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie strona składała w dniu 23 kwietnia 2012 r i 22 kwietnia 2013 r., natomiast w dniu 12 maja 2014 roku strona złożyła pismo wyjaśniające okoliczności niezłożenia dokumentów dotyczących podziału majątku wspólnego małżonków M. i D. W. Z pisma wynikało, że podział majątku nastąpił z dniem 5 marca 2013 roku.
Zawiadomieniem z dnia 15 czerwca 2015 roku Kierownik BP ARiMR [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności a decyzją z dnia [...] września 2015 r, o nr [...] ustalił M. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 27 625,10 zł.
Decyzja ta uchylona została decyzją Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...] stycznia 2016 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowaniem winno być objęte ustalenie kwoty nienależnie pobranych decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r, podczas gdy z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że objęto ustaleniem zwrot kwoty za lata 2011-2013. Zdaniem organu postepowanie zostało wszczęte w węższym zakresie niż wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Nakazano organowi I instancji ustalenie daty płatności, daty pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności i w konsekwencji ponowną ocenę czy w sprawie ma zastosowanie obowiązek ich zwrotu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 roku, o nr [...] ponownie ustalono stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania. Organ wskazał, że wypłata płatności uznanych za nienależne nastąpiła odpowiednio 5 lipca 2010r., 9 września 2011, 26 października 2012r., 6 listopada 2013r. Ponieważ płatności nie były zrealizowane przed rokiem 2010 Kierownik BP ARiMR [...] uznał, że brak jest podstaw do odniesienia się do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Nie wystąpiły też przesłanki działania siły wyższej lub jakichkolwiek innych nadzwyczajnych okoliczności. To Strona zobowiązana była do poinformowania ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy:
-wykorzystania gruntów
-wielkości powierzchni
- przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego. Nie uczyniła tego pomimo, że od dnia 5 marca 2013 r nie była już właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] i [...]. W związku z powyższym pobrana kwota środków pieniężnych to 27 625,10 zł, na którą składają się kwoty przyznanych płatności na rok 2009, 2011, 2012 i 2013. Organ rozpatrzył też przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności i uzasadnił powody ich niezastosowania.
Na skutek złożonego odwołania organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2016 r uchylił decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu wskazano, że organ miał obowiązek w odniesieniu do płatności z roku 2009 ustalić, czy nie znalazł zastosowania art. 73 ust.5 rozporządzenia Nr 796/2004 i niezasadnym było odmówienie uzasadnienia rozstrzygnięcia w tej części. W ocenie organu odwoławczego dla dokonania powyższych ustaleń i właściwego odniesienia się do treści tego przepisu koniecznym jest ustalenie daty płatności uznanej za nienależnie pobraną. Przy czym organ wskazał, że jako datę pierwszego zawiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności uznać należy dzień doręczenia producentowi pierwszego pisma, z treści którego wynika, że dana płatność ma nieuzasadniony charakter.
Decyzją z dna [...] października 2016 roku o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] ustalił M. W. kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ wskazał, że M. W. składając wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2013 nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o tym, że od dnia 5 marca 2013 r na podstawie umowy podziału majątku wspólnego nie był właścicielem działek objętych wnioskiem o pomoc na zalesianie. Zdaniem organu beneficjent świadomie wprowadził organ w błąd co do faktu posiadania tych działek, tym samym nie sposób uznać, że działał w dobrej wierze, co wyłącza zastosowanie art. 73 ust.5 rozporządzenia (WE)796/2006. Ponadto nie stwierdzono wystąpienia jakichkolwiek przesłanek uznania siły wyższej czy też wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. Dalej organ wyjaśnił, że beneficjent płatności wyzbył się własności działek 5 marca 2013 roku, a ich nabywca–D. W. nie złożyła w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych gruntów wniosku transferowego, co spowodowało, że program rolnośrodowiskowy nie był kontynuowany i skarżący jest na mocy § 18 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie innych gruntów rolne" objętego programem rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 zobowiązany do zwrotu pomocy na zalesienie w pełnej wysokości. Organ przeanalizował i uzasadnił przyczyny niemożności odstąpienia od zwrotu wypłaconych środków na gruncie obowiązujących przepisów prawa, wskazano też jakie sumy składają się na kwotę nienależnie pobranych płatności. Ustalono też, że płatności wypłacane w dniu 5 lipca 2010 r zostały na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., następnie wypłacone zostały w dniu 9 września 2011 r, 26 X 2012r i 6 XI 2013r i nie były one wynikiem omyłki organu, bowiem pismo informujące o przeniesieniu własności działek wpłynęło do organu w dniu 12 maja 2014 roku. Wyjaśniono też kwestię wyliczenia odsetek od zwracanych środków.
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Zdaniem odwołującego katalog przyczyn związanych z obowiązkiem informowania ARiMR jest znacznie szerszy od katalogu zawartego w zobowiązaniu będącym częścią wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie, który to formularz nakłada na rolnika obowiązek informowania jedynie o przeniesieniu własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego rolnika bez formułowania zobowiązania do informowania o przeniesieniu udziału stanowiącego współwłasność działki. Zdaniem skarżącego nie przeniósł on na rzecz byłej żony własności części działek czy wszystkich działek, a jedynie dokonał przeniesienia udziału. Nie pouczono go też o skutkach takiego przeniesienia. Pewne wątpliwości mogą zdaniem odwołującego nasuwać się w sytuacji oświadczenia o świadomości skutków niewykonania zobowiązań z pomocy finansowej z obowiązkiem informowania o każdej zmianie stanu faktycznego i prawnego. Skoro organ użył sformułowania "w szczególności", to zdaniem strony wskazał właśnie na sytuacje, na które rolnik winien szczególnie zwrócić uwagę. Zdaniem strony organ naruszył też treść art. 9 Kpa poprzez niedostateczne informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na jego prawa i obowiązki. Odwołujący zaznaczył, że zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego zniesienie współwłasności nie jest tożsame z przeniesieniem własności.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r, o nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podtrzymano ustalenia faktyczne organu I instancji w zakresie podziału z dniem 5 marca 2013 roku majątku wspólnego M. W. i D. W. Przywołując następnie treść § 18 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 roku organ stwierdził, ze M. W. zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych płatności ZGR, ponieważ po wyzbyciu się własności nieruchomości ich nowy właściciel nie złożył w terminie 3 miesięcy wniosku transferowego. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z § 15 ust.3 a rozporządzenia zalesieniowego termin 3 miesięcy jest terminem nie podlegającym przywróceniu, a zgodnie z § 15 ust.4 - § 15 ust.1, 3 i 3a stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem nastąpiło po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie. Odnośnie zarzutów odwołania o wiążącej wykładni organu na temat sytuacji, w których organ ma informować organy wyjaśniono, że każdy rolnik, który dobrowolnie chce skorzystać z pomocy w ramach konkretnego programu zobowiązany jest do złożenia odpowiedniego wniosku wraz z załącznikami. Znajomość regulacji prawa krajowego i wspólnotowego rolnik potwierdza własnoręcznym podpisem. Nadto skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 15 lat, a przede wszystkim zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie organu o każdej zmianie stanu prawnego i faktycznego danych objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań.
W sprawie nie znajduje też zastosowania odstępstwo od zwrotu płatności, o którym mowa w §18 ust. 3b rozporządzenia ZGR, który to przepis odsyła bezpośrednio do art.44 ust.3 rozporządzenia komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku niewielkich zmian w sytuacji gospodarstwa państwa członkowskie mogą podjąć szczególne środki, aby zapobiec sytuacji, w której zastosowanie ust.1 doprowadziłoby do niewłaściwych skutków w odniesieniu do podjętego zobowiązania. Za niewielką zmianę przyjmowane jest nie więcej niż 10% obszaru gospodarstwa względem obszaru objętego zobowiązaniem. Ponieważ przeniesiono współwłasność całej zalesionej działki nie sposób przyjąć, aby zmniejszenie obszaru gospodarstwa wyniosło nie więcej niż 10% obszaru objętego zobowiązaniem. Wskazano także inne przepisy przewidujące odstąpienie od zwrotu płatności, które jednak w niniejszej sprawie nie znalazły zastosowania, ale organ przywołał je w uzasadnieniu dla pełnego zobrazowania sytuacji prawnej. Organ wyjaśnił też, że brak jest podstaw do zastosowania wobec strony treści art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, wyjaśniono daty istotne dla obliczenia 10 letniego terminu wskazanego w tym przepisie przyjmując, iż jest to data dokonania płatności, która została uznana za nienależną oraz datę pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności. W ocenie organu odwoławczego datą pierwszego powiadomienia była data doręczenia pisma Kierownika BP z dnia 1 kwietnia 2015r. W konsekwencji organ przyjął, że pomiędzy tą datą płatności, a pierwszym powiadomieniem nie minął podstawowy 10 letni okres przedawnienia, a 4 letni termin nie znalazł zastosowania, bowiem w ocenie organu M. W. nie sposób przypisać działanie w dobrej wierze. Odniesiono się w uzasadnieniu do wszelkich zarzutów odwołania i pism skarżącego wyjaśniającego przyczyny nie informowania organu o zmianie stanu faktycznego z uwagi na przebyty udar. Organ podkreślił, że wyjaśniano skarżącemu na żądanie jego pełnomocnika sytuację, jaka zaistniała w związku z przeniesieniem własności działek, a sam skarżący podpisał oświadczenie, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań.
M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucił organom naruszenie § 15 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. poprzez błędną interpretację pojęcia "przeniesienie własności lub współwłasności" na rzecz "innego rolnika", podczas gdy w sprawie nastąpił podział majątku wspólnego pomiędzy tymi samymi rolnikami. Zarzucił też naruszenie art. 7, 76 § 1 ,77 § 1 i 80 Kpa poprzez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez niewyjaśnienie czy skarżący jest beneficjentem płatności. W uzasadnieniu odnośnie nieprawidłowej interpretacji § 15 ust.1 rozporządzenia ZGR podtrzymano w istocie zarzuty odwołania. Podtrzymano także zarzut naruszenia art.9 Kpa. W pozostałym zakresie skarżący wskazał, że w sprawie jako wnioskodawca występuje M. W., ale wnioski podpisywane były przez pełnomocnika T. K., bez wskazania, w jakim charakterze osoba ta dokonała tych czynności. Tymczasem decyzje zostały wydane na T. K., a nie na skarżącego, wbrew twierdzeniom organu, że to skarżący jest beneficjentem pomocy.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
W toku postępowania na żądanie sądu Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nadesłał kopie dokumentów dotyczących wpisu do ewidencji producentów skarżącego wraz z załącznikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2016r. wydaną w przedmiocie ustalenia M. W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w ramach PROW 2007-2013, w łącznej wysokości 27 625,10 zł.
Zasady i tryb przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1565) – zwanym dalej rozporządzeniem zalesieniowym.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowiły przepisy powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 lipca 2013 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 48 poz. 390 ze zm.).
W myśl § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3.
Według § 15 ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli:
1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów, złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4;
2) zobowiąże się do:
a) kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo 5 ust. 1 pkt 2
b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności.
3) uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa - w przypadku premii zalesieniowej.
W świetle § 15 ust. 3 do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:
1) umowę sprzedaży lub inną umowę, w wyniku której została przeniesiona własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji;
2) dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5.
3) oświadczenie rolnika, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w ust. 1 pkt 2 lit. b.
Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie (§ 15 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego).
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazały, iż skarżący przenosząc na rzecz byłej żony D. W. własność posiadanych gruntów rolnych, w tym zalesionych działek o nr ew.[...], [...] i [...] w konsekwencji zaprzestał realizacji zobowiązania do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 15 lat od dnia podjęcia zobowiązania .Jak wynika bowiem z treści złożonego do akt sprawy w dniu 12 maja 2014 r. aktu notarialnego Rep. A nr [...] przeniesienie własności w/w działek nastąpiło w dniu 5 marca 2013 r. Wniosku, o którym mowa w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego D. W. nie złożyła w ogóle. Tym samym, w ocenie organów i sąd podziela to stanowisko, wystąpiły przesłanki określone w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego do żądania zwrotu udzielonej skarżącemu pomocy na zalesianie w pełnej wysokości, jako kwoty nienależnie pobranej.
Podkreślić należy, że podniesiony w skardze zarzut nieprawidłowych ustaleń faktycznych nie dotyczy okoliczności przeniesienia własności, w związku z powyższym ustalenia te uznać należy za niesporne. Za nieprawidłowe natomiast strona uznaje zastosowanie do ustaleń organów skutków w postaci zwrotu płatności.
W ocenie skarżącego objęta aktem notarialnym czynność nie miała charakteru przeniesienia własności lub współwłasności wszystkich albo części gruntów objętych wnioskiem, a była jedynie przeniesieniem udziałów w ramach majątku wspólnego. Skarżący nie ma racji, bowiem z datą ustania małżeństwa majątek wspólny małżonków uległ przekształceniu. Od tego momentu małżonkowie mieli równe udziały w majątku wspólnym i tak było aż do zawarcia aktu notarialnego znajdującego się w aktach sprawy (art.43 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964- Kodeks rodzinny i opiekuńczy - t.j. Dz. U. 2017.682). Z chwilą jego zawarcia zdecydowali bowiem o sposobie jego podziału i to w ten sposób, że to D. W. nabyła własność spornych działek, a tym samym zgodnie z teorią prawa rzeczowego zostały one jej przyznane na wyłączną własność. W konsekwencji nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości, o której mowa w § 15 ust.1 rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 roku, a którego zastosowanie w tej sprawie skarżący kwestionuje. W ocenie sądu zostały spełnione warunki przeniesienia własności nieruchomości pomiędzy małżonkami w rozumieniu art. 157 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2017.459), umowa została zawarta w formie aktu notarialnego, a jej § 6 wyraźnie wskazuje, że D. W. nabyła prawo własności nieruchomości. Prawidłowym było więc ustalenie organu, że doszło do przeniesienia własności w wyniku "innej umowy" w rozumieniu § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego.
W kwestii zarzutów naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, co następuje. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 - 3 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powołanych powyżej regulacji prawnych wynika, że postępowanie przed organami ARiMR w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zatem obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Wyłączenie przepisem art. 21 ust. 2 ustawy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie zwalnia jednakże organów z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w okolicznościach danej sprawy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ustawodawca nakazuje organom stanie na straży praworządności i udzielanie stronom na ich żądanie niezbędnych informacji. Zwrot "na żądanie" nie oznacza, że żądanie to musi być zawsze rzeczowo uzasadnione i sprecyzowane, obowiązek praworządności oznacza w tym wypadku konieczność jednoznacznego ustalenia woli wnioskodawcy, dążenie do wyjaśnienia intencji składającego wniosek. W ocenie Sądu, organ obowiązek ten wypełnił. W dniu 19 marca 2015 roku pełnomocnik M. W. zwrócił się do organu z prośbą o wyjaśnienie "obecnej sytuacji prawnej", w tym o odpowiedź na pytania, czy nadal jest uprawniony do składania wniosków o dopłaty, bądź czy będzie zobowiązany do zwrotu płatności i ewentualnie, jaką kwotę będzie musiał zwrócić. Pismem z dnia 25 marca 2015 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyczerpująco poinformował stronę o aktualnej sytuacji prawnej ze wskazaniem kwot i terminów zwrotu płatności. Po uzyskaniu powyższej informacji skarżący ustanowił kolejnego pełnomocnika do reprezentowania jego interesów.
Rację ma też organ podkreślając, że beneficjent płatności przyjmuje na siebie odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązań podpisując oświadczenie, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" oraz zobowiązanie do niezwłocznego poinformowania na piśmie ARiMR o przeniesieniu własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego rolnika.
W tym miejscu odnieść należy się do zarzutów podniesionych w skardze, a związanych z wątpliwościami skarżącego odnośnie beneficjenta płatności. Otóż przez cały czas trwania postępowania (od roku 2014, aż do wniesienia skargi) strona nie kwestionowała roli T. K. jako pełnomocnika w sprawach związanych z wnioskami o zalesienie ani nie wskazywała na wątpliwości co do osoby beneficjenta, pobierając wieloletnie płatności z tytułu zalesienia. Co więcej w piśmie z dnia 1 października 2014 roku sam skarżący zwracając się do organu wskazał, że zapomniał przekazać pełnomocnikowi T. K. dokumenty związane z podziałem majątku. W decyzji z dnia [...] czerwca 2010 roku przyznającej płatność M. W., (a nie T. K.) wskazano nr rachunku, na który zostanie przelana płatność. Rachunek wskazany został przez M. W. osobiście we wniosku pomocowym i na ten rachunek przelewane były kolejne wypłaty. Żaden element tej decyzji nie był kwestionowany przez beneficjenta płatności. Stała się ona decyzją ostateczną ,a następnie podstawą do składania wniosków o kolejne wypłaty pomocy. Budzi zdziwienie i wątpliwości co do intencji skarżącego twierdzenie, że nie wie w jakim charakterze T. K. występuje w sprawie, skoro z nadesłanej przez organy na żądanie sądu w dniu 25.10.2017 r. korespondencji wynika, że T. K. był uprawniony do reprezentowania M. W. i że to skarżący osobiście w dniu 22 sierpnia 2007 roku udzielił w/w pełnomocnictwa do "reprezentowania mnie we wszelkich czynnościach w sprawach zalesiania gruntów rolnych przed Nadleśnictwem [...] i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]". Jeśli natomiast argument ten jest następstwem treści znanych Sądowi z urzędu wyroków WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r o Sygn. akt III SA/Po 930/16 i III SA/Po 929/16, to wskazać należy, że zarzut skarżącego dotyczy decyzji nie objętej zakresem niniejszego postepowania, a postępowania poprzedzającego i nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Badanie zgodności z prawem decyzji poprzedzających wykracza poza granice sprawy poddanej aktualnej kontroli. W postępowaniu będącym przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, czyli w zakresie decyzji z dnia [...] października 2016r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2017r. prawidłowo wskazano M. G. jako osobę reprezentującą beneficjenta, zgodnie z pełnomocnictwem z dnia 11 kwietnia 2015 roku, a na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego brak podstaw do kwestionowania tak osoby reprezentującej jak i samego beneficjenta. Strona w toku tego postępowania żadnych zarzutów związanych z osobą beneficjenta nie podnosiła, nie kwestionowała ustaleń organu w tym zakresie i nie wykazywała żadnej inicjatywy dowodowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło