III SA/Po 637/15

Dnia 22 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi A C na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie cofnięcia A uprawnień do kierowania pojazdami kat. B , T, dokument [...] wydany przez Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nastąpiło to w związku z wydanym przez tutejszy Sąd w dniu 11 grudnia 2014r. wyrokiem (sygn. akt III SA/Po 352/14). Powyższy wyrok Sąd wydał po rozpoznaniu skargi A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. , którym organ ten odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej cofnięcia prawa jazdy. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Prezydent Miasta decyzją wydaną w dniu [...]r., na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), cofnął A uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, T. Decyzja została doręczona w dniu 19 maja 2005 r. na adres strony. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu skarżący wywiódł, że wskazana decyzja nie została mu nigdy doręczona, gdyż nie mieszka pod adresem figurującym w prawie jazdy. Nie wzięto pod uwagę jego aktualnego adresu pobytu, który zarazem jest jego adresem korespondencyjnym. Stąd nie mógł zapoznać się z treścią korespondencji, ani z zapadłymi bez jego wiedzy rozstrzygnięciami. Skarżący wskazał, że o przedmiotowej decyzji dowiedział się przypadkowo, kiedy w dniu 10 maja 2013 r. interweniował w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego w sprawie przyspieszenia zwrotu zatrzymanego mu prawa jazdy. Począwszy od 2003 r. nie może z winy byłej żony, która zajmuje lokal, przebywać w swoim mieszkaniu przy ul. N. Równocześnie nie zmienił formalnego adresu zameldowania, by nie utracić uprawnień do lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]2013 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2005 r. W ocenie organu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dopiero w dniu 17 maja 2013 r. nastąpiło ze znacznym przekroczeniem siedmiu dni przewidzianych na dokonanie tej czynności z art. 58 § 2 k.p.a. WSA wskazał w uzasadnieniu wyroku, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w przypadkach, gdy strona dokonuje określonej czynności z uchybieniem terminu ustanowionego dla tej czynności. O uchybieniu terminu można zaś mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Z tego też względu zasadnicze znaczenie ma właściwe ustalenie, czy termin dla dokonania określonej czynności procesowej rozpoczął bieg oraz w jakiej dacie. Sąd wskazał, że ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). W wypadku niemożności doręczenia pisma w powyższy sposób, pismo przechowywane jest w placówce pocztowej przez czternaście dni, a informacja o jego pozostawieniu i możliwości odbioru zostaje umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności, natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i § 4 k.p.a.). Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2005 r. o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami została jej prawidłowo doręczona, o czym miał świadczyć znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru opatrzony podpisem E. C. Jednocześnie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez niego złożony ze znacznym przekroczeniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Jak wynika tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji i dokonanej tam adnotacji doręczającego, przesyłka została doręczona "adresatowi" (k. 6 akt administracyjnych I instancji). W istocie zatem, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organ nie miał podstaw do przyjęcia, że przesyłka została doręczona dorosłemu domownikowi – E. C, gdyż ze wspomnianej adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie sposób odczytać, kto ją w rzeczywistości odebrał oraz, czy podjął się oddania przesyłki adresatowi. Zdaniem Sądu nie budzi zaś wątpliwości, że dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, by na podpisanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14 oraz z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 680/08). Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k. p. a mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie, nie istnieją podstawy do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia, w tym przypadku, decyzji stronie. W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że organy bezzasadnie uznały za skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2005 r. Skoro zaś nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji, w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2015 r. uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchylenie decyzji wynikało z powyższego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11.12.2014 r. w którym zakwestionowano skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że wobec tego, iż A nie wiedział o toczącym się postępowaniu , należało zaskarżoną decyzję uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W skardze do WSA w Poznaniu strona podniosła argumenty merytoryczne, dotyczące oceny zasadności cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Nadto na rozprawie w dniu 22.03.2016r. pełnomocnik skarżącego podał do protokołu, że w ostatnim zdaniu uzasadnienia skażonej decyzji organ odwoławczy zawarł sugestię rozstrzygnięcia jakie ma podjąć organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył co następuje : Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. była prawidłowa, albowiem należało uchylić decyzję organu I instancji w całości i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji prawidłowo wskazał zdaniem Sądu, że uchylenie decyzji organu I instancji wynikało bezpośrednio z precyzyjnych wytycznych wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11.12.2014 r. ( sygn. III SA/Po 352/14 ) w którym zakwestionowano skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2005, s. 472-473). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV S.A. 1681/97, LEX nr 47848 ). Organ II instancji prawidłowo wykonał wytyczne powyższego wyroku WSA w Poznaniu, wobec czego jego decyzja została wydana zgodnie z prawem. Ponieważ skarżący w ogóle nie wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu administracyjnym wywołanym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w związku z wielokrotnym w ciągu roku naruszeniem przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, należało uchylić decyzję którą organ I instancji cofnął skarżącemu uprawnienia kat. B , T. Dopiero bowiem ponownie przeprowadzone postępowanie pozwoli zgromadzić materiał dowodowy, który pozwoli organowi I instancji ustalić stan faktyczny, który z kolei będzie stanowił podstawę rozstrzygnięcia. W tym zaś postępowaniu, skarżący będzie miał możliwość czynnego w nim udziału, w tym możliwość zgłaszania wniosków dowodowych czy formułowania zarzutów takich jak zarzut przedawnienia zgłaszany w skardze. Organ I instancji zaś będzie zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia i ustosunkowania się w jego uzasadnieniu do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zarzutów, zgłaszanych wniosków i każdej jego procesowej aktywności. Ponieważ sprawa wraca do początku w sensie jej rozpatrzenia, Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów merytorycznych skargi a także i z tych powodów, że zarzuty merytoryczne skargi dotyczyły decyzji organu I instancji, która to decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku zaskarżonego skargą rozstrzygnięcia SKO. Przedmiotowa sprawa będzie podlegała więc ponownemu rozpatrzeniu merytorycznemu w ramach dwóch instancji postępowania administracyjnego. Zarzut zgłoszony do protokołu rozprawy sądowej też -zdaniem Sądu -nie może prowadzić w konkluzji do uchylenia skarżonej decyzji ze względu na to, co wyżej zostało wskazane. Organ I instancji, do którego sprawa powraca , zobowiązany będzie do przeprowadzenia od nowa całego postępowania administracyjnego i wydania rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygnięcie organ ten nie jest związany żadnymi wytycznymi merytorycznymi lecz obowiązany jest swoje rozstrzygnięcie oprzeć wyłącznie na ustaleniach faktycznych dokonanych z uwzględnieniem zebranego już materiału dowodowego ale także z uwzględnieniem aktywności procesowej skarżącego, która podlegać będzie ocenie organu rozstrzygającego sprawę. Biorąc po uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.