III SA/Po 644/09

Dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi D.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ Sz. Widłak /-/ T.M Geremek /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06.10.2008r. uchylającym decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74, ze zm.) postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzje [...] odmawiającą umorzenia należności D.W. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, kosztów upomnienia oraz odsetek za zwłokę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie analizy akt sprawy stwierdził, że stan faktyczny prowadzonego postępowania uległ zmianie i podlegał ponownemu rozpatrzeniu o przesłanki umorzenia wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przesłanką umożliwiającą umorzenie należności składkowych jest art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który pozwala na całkowite lub częściowe umorzenie należności składkowych w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ II instancji wskazał, iż strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a następnie w skardze oraz Sąd w wyroku nie podnieśli kwestii nieprawidłowości analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem przesłanek do umorzenia należności zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes ZUS podtrzymał swoje stanowisko w tym zakresie i wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie można mówić o całkowitej nieściągalności. Organ ocenił, iż strona złożyła szereg dokumentów uzupełniających, które jednak nie mają wpływu na ostateczne załatwienie sprawy. Z ustaleń dokonanych przez Zakład wynika, iż jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonek zatrudniony jest w Państwowej Szkole Muzycznej. Z małżeństwa pochodzi troje dzieci. Rodzina korzysta z pomocy MOPS-u w formie dodatku mieszkaniowego. Ponadto wnioskodawczyni spłaca zaległości wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w formie układu ratalnego. Strona posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym, lekkiego stopnia, z możliwością podjęcia zatrudnienia. Do odwołania nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających koszty leczenia. W stosunku do należności toczy się egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny nie umorzył dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych. Prezes ZUS uznał trudną sytuację majątkową strony, ale wskazał, iż jest ona w stanie ponieść ciężar spłaty stosunkowo niewielkiego zadłużenia składkowego w drodze udzielonej ulgi na zasadach dostosowanych do uzyskiwanego przez jej rodzinę dochodu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła wnioskodawczyni opisując całość toczącego się postępowania administracyjnego, zarzucając organom naruszenie prawa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym zarówno orzekające w sprawie organy, jak i Sąd są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2008 r., sygn. V SA/Wa 1444/08, jednakże Sąd bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] , gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Również w odpowiedzi na skargę wskazano Prezesa Zakładu jako organ wydający decyzję. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a. /-/Sz.Widłak /-/T.Geremek /-/M.Kosewska