III SA/Po 654/14

Dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 457,- zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji Starostwa w Powiatowego w [...] wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień S. W.. Wszczęcie postępowania było wynikiem wydania orzeczeń lekarskich o nr [...] i [...] przeprowadzonych w Poradni Badań Kierowców. Pierwsze z nich stwierdzało brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, B1. Drugie stwierdzało istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, T, B + E, C, C1, D, D1, C + E, D + E, C1 +E, D1 + E. Decyzje o skierowaniu na badania wydał w dniu [...] września 2013 r. Starosta [...], bowiem S. W. skazany został prawomocnym wyrokiem karnym z dnia[...] sierpnia 2013r sygn. akt [...] za czyn z art.178a Kodeksu karnego i orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A na okres jednego roku. Po uzyskaniu orzeczeń lekarskich o nr [...] i [...] Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. o nr [...], wydaną na podstawie art.103 ust.1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ostatecznym orzeczeniem lekarskim o nr [...] stwierdzono wobec S. W. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, T, B + E, C, C1, D, D1, C + E, D + E, C1+E, D1 + E. Pełnomocnik S. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu zarzucił organom wydanie decyzji na podstawie sprzecznych orzeczeń lekarskich. Podkreślił, iż obowiązująca w dacie wydania decyzji ustawa o kierujących pojazdami nie równoważy pojęcia pojazd i rower, tym samym skierowanie na badania wydane na podstawie przepisów tej ustawy jest pozbawione podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2014 o nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości o orzekło o cofnięciu S. W. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E, C, C + E, D, D + E, T. Organ w uzasadnieniu wskazał, iż lekarz uprawniony Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy w [...] stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów silnikowych kategorii B i B1. Natomiast orzeczeniem nr [...] stwierdził istnienie takich przeciwwskazań do kierowania pojazdami pozostałych kategorii. W ocenie organu – możliwym jest istnienie przeciwwskazań zdrowotnych dla poszczególnych kategorii praw jazdy, przy jednoczesnym ich braku w przypadku innej kategorii. Organy natomiast nie mają kompetencji do kontroli prawidłowości przeprowadzenia specjalistycznej procedury medycznej. Odnośnie kwestii dotyczącej statusu pojazdu jakim jest rower wg przepisów ustawy o kierujących pojazdami – organ podkreślił, iż art. 2 pkt 1 tejże ustawy nakazuje ilekroć jest w niej mowa o kierowcy, kierującym lub o pojeździe określonego rodzaju rozumieć odpowiednio kierowcę, kierującego lub pojazd w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast stosownie do tej ustawy, jej art. 2 pkt 31 – pojazd oznacza środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane. Takim pojazdem jest m. in. rower. Pełnomocnik S. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucił organom naruszenie art.103 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o kierujących pojazdami poprzez wydanie decyzji na podstawie orzeczenia lekarskiego, które nie określa konkretnego i uzasadnionego przeciwwskazania zdrowotnego do prowadzenia pojazdów. Podkreślił, iż orzeczenie, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję nie zawiera również jakiegokolwiek uzasadnienia istnienia przeciwwskazań, w konsekwencji nie podlega kontroli. Dla potwierdzenia swoich twierdzeń przywołał uzasadnienie wyroku WSA we Wrocławiu o sygn. III SA/Wr 310/06. Podał, iż w konsekwencji podstawowe braki orzeczenia spowodowały, że organy nie wyjaśniły okoliczności stanowiących przesłanki do wydania decyzji, czym naruszyły art. 77 i 80 Kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanej decyzji w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.). Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty były trafne. Pierwszą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest prawidłowość podstawy materialnoprawnej wydanych decyzji. Stanowił ją przepis art.103 ust,1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – O kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011, Nr 30, poz.151 ze zm.). Zgodnie z nim – starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przepis ten wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. Zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawało, czy w/w przepis stanowił podstawę do cofnięcia uprawnień wobec kierującego rowerem w stanie nietrzeźwości. W ocenie Sądu, w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było ku temu podstaw materialnoprawnych. Za powyższym stanowiskiem przemawia wzajemna relacja art. 75 i 99 ustawy o kierujących pojazdami. W ust.1 art. 75 ustawodawca zawarł katalog 6 grup podmiotów podlegających badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. I tak w art. 75 ust.1 pkt 4 wskazuje "kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po zażyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkohol". W ust. 2 tego artykułu wskazano, że "badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1 przeprowadza się – na wniosek osoby w przypadkach, o których mowa w ust.1 pkt 1 - 3, 6, – na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust.1 pkt 4 i 5. Czyli skierowanie obejmuje tylko konkretne przypadki określone w pkt 4 i 5. Ustawodawca nie nałożył powinności poddania się badaniu lekarskiemu na każdego kierującego, a jedynie na kierującego motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem będącego w stanie nietrzeźwości albo w stanie po spożyciu alkoholu lub innego środka działającego podobnie do alkoholu. W żadnym razie tej grupy podmiotów nie należy poszerzać. Skoro w artykule tym prawodawca odwołał się do rodzaju pojazdu określonego jako m. in. motorower, to nieuprawnione jest rozciąganie tego pojęcia na inny rodzaj pojazdu. I w konsekwencji obowiązku poddania się badaniom. Dodatkowo błędnie w ocenie Sądu organ II instancji dokonał wykładni przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Otóż – przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o "pojeździe określonego rodzaju" (a nie o pojeździe w ogóle), należy uznać, iż chodzi o pojazd według definicji zawartej w prawie o ruchu drogowym. A w ustawie Prawo o ruchu drogowym osobno zdefiniowano rower i motorower, wyraźnie rozróżniono rodzaje pojazdów. Podkreślić należy, iż zarówno samo zdarzenie skutkujące skierowaniem na badania, decyzje o skierowaniu na badania, wszczęcie postepowania w sprawie cofnięcia uprawnień, orzeczenia lekarskie – wszystkie te akty wydane zostały pod rządami nowego prawa, tj. ustawy o kierujących pojazdami. Przytoczone wyżej regulacje ustawy o kierujących pojazdami wskazują, że ustawodawca dokonał zawężenia podmiotowego materialnoprawnej normy wyznaczającej krąg osób kierowanych na badania lekarskie w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po spożyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu do kierującego motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem. W wyniku tego ograniczenia od 19 stycznia 2013 r przewidziana w art. 103 ustawy o kierujących pojazdami sankcja w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami może być orzeczona jedynie w stosunku do kręgu podmiotów, o jakich mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Skoro zatem w przepisach nowej ustawy ustawodawca odstąpił od kierowania na badania lekarskie kierującego rowerem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu to tym samym odstąpił też od sankcjonowania tej grupy podmiotów cofnięciem uprawnień. Przepis art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu: a) na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych – w zakresie o którym mowa w ust.1 pkt 1 i pkt 2 lit. b (nie dotyczy niniejszej sprawy), b) na podstawie informacji uzyskanych od administratora centralnej ewidencji kierowców – w zakresie , o którym mowa w ust.1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit a – c oraz pkt 4 i 5 (również nie dotyczy niniejszej sprawy, bowiem organ informację uzyskał, nie od w/w podmiotu, ale na podstawie wyroku sądu karnego) c) na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy – w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b. Podstawą nie był także określony w ust. 2 pkt 2 wniosek organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Wyłączną podstawą w przedmiotowej sprawie skierowania na badanie mogła być okoliczność, iż osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości i w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Ten jednak wypadek przewiduje ust. 2 pkt 1 lit. b, ale organ informacji tej nie uzyskał od administratora centralnej ewidencji kierowców, tylko potwierdzona ona została wyrokiem sądu. I w oparciu o ten wyrok, na podstawie art.182 § 2 ustawy Kodeks karny wykonawczy oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, zasadnie cofnięto uprawnienia. Przepis art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego stanowi podstawę materialnoprawną do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami i wskazuje organ administracji zobowiązany do wydania takiej decyzji. Nie było więc już podstaw, by decyzję o skierowaniu na badania wydać ponownie i w konsekwencji ponownie cofać uprawnienia. Błędnie więc organ II instancji uchylił orzeczenie organu I instancji w całości i orzekł co do istoty odnośnie cofnięcia pozostałych uprawnień. Bowiem dysponując już orzeczeniem Starosty z [...] września 2013 r winien uchylić decyzję organu I instancji i postępowanie umorzyć. Wydanie w tej samej sprawie orzeczenia o cofnięciu uprawnień na podstawie różnych przesłanek materialnoprawnych stanowi naruszenie art. 103 ustawy o kierujących pojazdami. Organ wprawdzie prawidłowo ustalił treść normy prawnej, jednakże błędnie ją zastosował do ustalonego w konkretnej sprawie stanu faktycznego. W konsekwencji decyzje organów dotknięte były też wadą skutkującą uznaniem, iż naruszono art. 107 § 3 Kpa. Organ bowiem wydając decyzję o cofnięciu uprawnień nie orzekł, czy o cofnięciu uprawnień zadecydowały względy zdrowotne, czy psychologiczne. Powołując art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy – przesądził, że zdrowotne, nie psychologiczne. Oba orzeczenia lekarskie wydane zostały w tej samej dacie, przez tego samego lekarza ze wskazaniem, tej samej podstawy prawnej, co w efekcie uniemożliwia ocenę, czy było to badanie w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 3 czy też art. 99 ust. 1 pkt 2. A przecież w oparciu o takie podstawy prawne wydano decyzje o skierowaniu na badania. Tymczasem organy wydając decyzję o skierowaniu na badania powołały art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 99 ust.1 pkt 3 tejże ustawy. Punkt 2 dotyczy ustalenia przeciwwskazań zdrowotnych, pkt 3 przeciwwskazań psychologicznych. Odpowiednio art. 103 ust 1 pkt 1 lit a dotyczy cofnięcia uprawnień wobec przeciwskazań zdrowotnych, a punkt b wobec psychologicznych. Organy jak wyżej wskazano jako przyczynę cofnięcia uprawnień istnienie przeciwwskazań zdrowotnych. Tymczasem § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowcy i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2013, poz. 133) stanowi, iż w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz ocenia u osoby badanej ogólny stan zdrowia, a w szczególności stan układu krążenia, układu oddechowego, układu nerwowego, sprawność narządu ruchu i stan psychiczny. Z zaskarżonych decyzji nie wynika jakie przyczyny – zdrowotne czy psychologiczne są podstawą cofnięcia uprawnień, mimo iż wskazano art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a, to rozróżnienia takiego w uzasadnieniu nie wskazano, choć oba orzeczenia lekarskie, tak różne w treści zawierają identyczne podstawy prawne. W konsekwencji strona nie uzyskała podstawowej informacji – jakie schorzenia są powodem cofnięcia uprawnień, ewentualnie jakie ma ograniczenia ma w zakresie korzystania z uprawnień, bo takie ograniczenia wskazuje orzeczenie [...], choć uprawnień ono nie cofa. Decyzja nie precyzuje, czy uprawnienia cofnięto na podstawie orzeczenia lekarskiego czy psychologicznego. Czy obejmuje ono przeciwwskazania zdrowotne czy psychologiczne i w konsekwencji jakie ma to skutki dla kierowcy? Skarżący nie może zaś domyślać się w jaki sposób jego uprawnienia do kierowania pojazdami zostały ograniczone. Kwestii tych nie wyjaśnia także decyzja organu II instancji uchylająca decyzję organu I instancji w całości i orzekająca na nowo co do istoty. Wprawdzie organ II instancji eliminując decyzję organu I instancji zauważył, iż cofnięto już skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii A z dniem [...] sierpnia 2013 roku, na mocy wyroku sądu karnego, ale umknęło to uwadze obu organów, o czym było wyżej, że była to jedyna okoliczność, która mogła spowodować utratę uprawnień. Reasumując uznać należy, iż organy wydając decyzję naruszyły przepisy art.103 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 107 § 3 Kodeks postępowania administracyjnego. Przeprowadzając ponownie postępowanie organy uwzględnią powyższe rozważania oraz fakt zmiany stanu prawnego, także w zakresie rozporządzeń wykonawczych do ustawy o kierujących pojazdami. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 135 orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 stwierdzono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.