III SA/Po 669/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-10-16
Skład orzekający: Beata Sokołowska, Marzenna Kosewska, Walentyna Długaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej może zostać oparta na wynikach kontroli przeprowadzonej przez osoby nieposiadające imiennych upoważnień, a raporty pokontrolne mogą stanowić dowód w sprawie, jeśli nie doręczono ich stronie wraz z informacją o możliwości wniesienia zastrzeżeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły zgodność wniosku z wymogami przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Kontrole zostały przeprowadzone przez upoważnione osoby, a raporty pokontrolne, wraz z informacją o terminie na wniesienie zastrzeżeń, zostały doręczone pełnomocnikowi strony, który nie wniósł uwag. Ortofotomapy stanowią wiarygodne źródło danych do pomiarów powierzchni. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W wyniku kontroli stwierdzono niezgodności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią działek oraz nieprzestrzeganie norm. Organ I instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości z sankcjami. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Rolnik zaskarżył decyzje, zarzucając m.in. przeprowadzenie kontroli przez osoby nieuprawnione i brak doręczenia raportów pokontrolnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K P na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia ... r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2011 o d d a l a s k a r g ę
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją z dnia ... 2012 r. przyznał K P płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi w łącznej wysokości 41.452,66 zł z tytułu :
1. 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 – w wysokości 34.609,60 zł, w tym Wariant 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – 33.2902,40 zł, Wariant 4.6 – Półnaturalne łąki wilgotne – 1 319,20 zł
2. 3 – Ekstensywne trwałe użytki rolne – 0,00 zł
3. 2 – Rolnictwo ekologiczne – w wysokości 6843,06 zł, w tym Wariant 2.1 uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności) – 6.843,06 zł, Wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) – 0,00 zł
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K P złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 (data stempla pocztowego 16 maja 2011r.), w którym zadeklarował realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietów: 2.1, 2.3, 3.1.1, 4.1, 4.6, 4.7. W dniu 1 czerwca 2011r. (data stempla pocztowego 31 maja 2011r.) producent złożył zmianę do wniosku, w której zadeklarował realizację następujących pakietów:
- 2.1. uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na pow. 8,93 ha
- 2.3 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na pow. 42,47 ha
- 3.1.1. ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na pow. 11,75 ha
- 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na pow. 29,02 ha
- 4.6 półnaturalne łąki wilgotne na pow. 1,70 ha
Gospodarstwo beneficjenta zostało wytypowane do kontroli na miejscu w sprawie płatności obszarowych. Kontrole odbyły się w dniu 7 listopada 2011r. – w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności oraz w dniach 27-28 marca 2012r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Ponieważ w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono niezgodność pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną naliczono stronie płatność rolnośrodowiskową na podstawie § 8 i § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) i zgodnie z załącznikiem nr 5. Przy poszczególnych wyróżnionych działkach stwierdzono nieprawidłowości: typu DR 28 (rozbieżności między treścią ortofotomapy i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej), DR 13 – (zadeklarowana powierzchnia działki jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej), DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej) oraz DR 18 (na całej działce zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej).
W przypadku Wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach przedeklarowano powierzchnię o 1627,94 % i dlatego płatność nie została przyznana. Przy wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone przedeklarowano powierzchnię o 36,91 %, wobec tego płatność dla tego Wariantu również została odmówiona. Ponadto w trakcie kontroli w zakresie wzajemnej zgodności dla działki GG i F stwierdzono na całej powierzchni nieprzestrzeganie normy N.04.1 (brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej lub wypasania zwierząt).
W podsumowaniu decyzji organ podał, że łączna kwota zmniejszeń wyniosła 18.484,419 zł
W odwołaniu od tej decyzji producent rolny stwierdził, że we wniosku podano działki zgodnie z ich rzeczywistą powierzchnią, kwalifikowaną do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Działki są uprawiane w odpowiednim terminie i stale utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Dowodem na to mogą być fotografie powyższych działek i zeznania świadków. Strona podniosła ponadto, że poprzednie kontrole działek nie wykazywały żadnych uchybień.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. pełnomocnik strony – adwokat uzupełnił odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. Wskazano też, że w toku postępowania administracyjnego sporządzono raporty pokontrolne, które nie zostały doręczone stronie, wobec czego nie mogła ona skorzystać z trybu art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wnieść umotywowanych zastrzeżeń do tych raportów. Organ nie powiadomił ponadto wnioskodawcy o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie w trybie art. 10 § 1 kpa. Podniesiono, że w aktach sprawy nie ma upoważnień dla osób przeprowadzających kontrole, wobec czego nie były one uprawnione do dokonywania czynności kontrolnych. Zakwestionowano także opieranie się przez organ na danych z ortofotomapy, gdyż może ona zawierać błędy i być niedokładna.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją z dnia ... 2013 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał w szczególności, że kontrole działek były dokonywane w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności i w świetle obowiązujących przepisów prawa obecność wnioskodawcy podczas kontroli na miejscu nie jest niezbędna. Wbrew tezom strony w raportach pokontrolnych jest informacja, że zapoznał się z nimi pełnomocnik strony w dniu 2 sierpnia 2012 r. i zostały one przekazane drogą pocztową wnioskodawcy (co wykazują zwrotne potwierdzenia odbioru). Informacja o 14 dniowym terminie do złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli została w nim zawarta w odpowiedni sposób. Podkreślono, że K P nie wniósł uwag w przepisanym terminie, ani do dnia wydania decyzji przez organ I instancji. Z tego względu należało przyjąć, że producent rolny nie kwestionował wyników kontroli działek. Organ odwoławczy opisał szczegółowo nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli poszczególnych działek rolnych zadeklarowanych przez wnioskodawcę (A, B, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, Ł, F, GG). Grunty zgłoszone przez stronę do płatności w wariancie 2.3 i 3.1.1 nie spełniały wymogów z § 2 ust. 2 pkt. 2 oraz § 3 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – stwierdzono na nich drzewka i chwasty. Ponadto na działkach F (deklarowana łąka trwała – 6,67 ha) i GG (deklarowana łąka trwała – 4,00 ha) stwierdzono nieużytek.
Organ wskazał ponadto, że kontroli na miejscu dokonywały osoby upoważnione do jej przeprowadzenia, a numery ich upoważnień znajdują się na str. 1 wiarygodnych raportów z czynności kontrolnych. Organ wystosował do strony zawiadomienie w trybie art. 10 kpa w dniu 9 maja 2012 r., przestrzegano ponadto zasad wynikających z art. 8 i art. 9 kpa. Wyniki pomiarów działek przeprowadzonych w poprzednich latach nie mogły mieć bezpośredniego wpływu na kwestie przyznania płatności na 2011 rok. Organ wyjaśnił ponadto, że zastosowane w sprawie ortofotomapy są dostępne w systemie ZSZiK i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów. Są to środki dowodowe używane powszechnie w sprawach płatności we wszystkich państwach UE. Zmniejszenie płatności w ramach poszczególnych wariantów lub odmowa płatności wynikała z przedeklarowania powierzchni. Na wysokość przyznanej płatności miało również wpływ potrącenie 3% z przysługującej płatności na realizację wariantów 2.1, 4.1, 4.6 w związku ze stwierdzeniem podczas kontroli niezgodności z normą N.04.1.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenie :
- art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu przez osoby nie posiadające imiennego upoważnienia do ich dokonania
- przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 80 kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i oparciu decyzji na zapisach, które nie mogą stanowić protokołu z czynności kontrolnych.
Zdaniem strony skarżącej w aktach sprawy nie ma upoważnień dla osób przeprowadzających kontrole (wydanych przez Prezesa ARiMR), wobec czego nie były one uprawnione do dokonywania czynności kontrolnych. Raporty pokontrolne nie mogły w tej sytuacji stanowić legalnego dowodu w sprawie. Skarżący podniósł ponownie, że poprzednie kontrole działek nie wykazywały żadnych uchybień.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wraz z pismem z dnia 4 czerwca 2013r. organ II instancji uzupełnił akta administracyjne poprzez załączenie kopii upoważnień inspektorów terenowych przeprowadzających kontrole w gospodarstwie skarżącego oraz płyty CD ze zdjęciami z kontroli na miejscu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z przepisami postępowania i prawem materialnym.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem obowiązuje zasada oficjalności, w myśl której Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów administracji publicznej, a z drugiej poprzez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego – zakaz reformationis in peius.
Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa krajowego i wspólnotowego.
Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., nr 39, poz. 211) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:
1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;
2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:
a) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,
b) program rolnośrodowiskowy
- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.
Z kolei zgodnie z § 4 tego rozporządzenia grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:
1) drzew i krzewów:
a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,
c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;
2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.
Trzeba podkreślić, że to obowiązkiem producenta rolnego jest podanie faktycznych powierzchni użytkowanych rolniczo i utrzymywanych zgodnie z normami. Wniosek o płatności powinien być prawidłowy pod względem faktycznym i prawnym.
W opinii Sądu organy dokonały wnikliwej i rzetelnej oceny zgodności wniosku skarżącego z wyżej wskazanymi wymogami i prawidłowo uznały (po przeprowadzeniu kontroli działek na miejscu, z pomocą ortofotomap i po sporządzeniu odpowiedniej dokumentacji fotograficznej, na którą wyraźnie powołano się w uzasadnieniu Dyrektora WOR ARiMR), że nie wszystkie działki rolne (grunty) zadeklarowane przez stronę uprawniały do otrzymania wnioskowanych płatności w ramach wskazanych wariantów. Istotnym jest bowiem to, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich przesłanek wymienionych w § 2 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r., stanowi podstawę przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej. Beneficjent programu, jak wskazano wcześniej, ma natomiast obowiązek podania we wniosku o płatność faktycznych powierzchni działek rolnych przez niego użytkowanych.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 7 listopada 2011r. miała miejsce kontrola gospodarstwa K P w zakresie wzajemnej zgodności i kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Czynności kontrolne przeprowadzili inspektorzy terenowi z Oddziału Regionalnego ARiMR: J B i G R, którzy pod wynikami kontroli i w innych wymaganych miejscach formularza złożyli swe podpisy (załączniki nr 5 i nr 7). W dniach 27-28 marca 2012r. odbyła się zaś kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zrealizowana przez inspektorów terenowych: D A i D P z Oddziału Regionalnego ARiMR. Wyżej wymienieni kontrolerzy również w sposób dokładny, przy zastosowaniu odpowiednich kodów wskazali jakie nieprawidłowości stwierdzili w wyniku kontroli. Ich podpisy znajdują się także we wszystkich miejscach wymaganych w formularzu raportu z czynności kontrolnych (załącznik nr 4).
Kontrole na miejscu ujawniły następujące nieprawidłowości: kod DR 28 (rozbieżności między treścią ortofotomapy i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej), DR 13 – (zadeklarowana powierzchnia działki jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej), DR 13 + (zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej) oraz DR 18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej). Dyrektor WOR ARiMR szczegółowo opisał w uzasadnieniu swojej decyzji rodzaj nieprawidłowości stwierdzonej przy każdej z zakwestionowanych działek rolnych. W przypadku Wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach doszło do przedeklarowania powierzchni o 1627,94 %, a przy wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone o 36,91 %, wobec tego płatności w ramach tych wariantów nie przyznano. Przy wariancie 3.1.1. nałożono też zasadnie sankcje wieloletnie w kwocie 6328,91 zł. Organ powołał przy tym właściwą podstawę prawną. Ponadto w trakcie kontroli w zakresie wzajemnej zgodności ujawniono nieprzestrzeganie normy N.04.1 (brak koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub wypasania zwierząt ) na działkach GG i F, co spowodowało konieczność potrącenia 3% z przysługującej płatności za realizację wariantów 2.1, 4.1, 4.6.
Zdaniem Sądu powyższe ustalenia organów są prawidłowe, znalazły odzwierciedlenie również w dokumentacji fotograficznej, a strona nie podważyła ich skutecznie w toku postępowania administracyjnego. Czynności kontrolne zostały przeprowadzone przez osoby do tego upoważnione, posiadające odpowiednie kwalifikacje, zgodnie z przepisami prawa, w tym regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009. Mogły one mieć miejsce pod nieobecność wnioskodawcy, którego obecność nie była niezbędna.
Wskazać należy w tym miejscu na przepis art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.), zgodnie z którym z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.
Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w
ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3). Przepis ten modyfikuje w istotny sposób zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. W postępowaniu, o którym mowa w przepisie art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich organ nie ma bowiem obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie więc ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 25 października 2011, sygn. akt II GSK 1075/10, lex nr 1070205). Obowiązku, o którym stanowi art. 21 ust. 3 omawianej ustawy nie można interpretować zatem w ten sposób, że organ powinien podejmować "działanie w interesie wnioskodawcy" polegające na udzieleniu porad zmierzających bezpośrednio do ułatwienia wnioskodawcy uzyskania pomocy. Organ jest obowiązany do bezstronnego działania, co oznacza, że nie może podejmować w indywidualnej sprawie działań ukierunkowanych wyraźnie na uzyskanie przez ubiegającego się o pomoc rozstrzygnięcia danej treści (pozytywnego czy negatywnego) – zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011r., sygn. akt V SA/Wa 2699/10, lex nr 996027.
Materiał dowodowy, na którym oparły się organy jest wystarczający do dokonania jednoznacznych ustaleń w zakresie mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tj. powierzchni faktycznie rolniczo użytkowanej przez skarżącego oraz powierzchni niekwalifikującej się do płatności. W tej sytuacji brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego – w tym przesłuchania osób wskazanych w odwołaniu. Istotne jest bowiem nie samo podejmowanie zabiegów agrotechnicznych, ale ich efekt pozwalający na stwierdzenie, że grunty są użytkowane rolniczo i utrzymywane zgodnie z normami. Uchybienie organu polegające na braku ustosunkowania się wprost w decyzji do wniosków zawartych w odwołaniu pozostaje , w opinii Sądu, bez wpływu na wynik sprawy.
Skarżący podniósł generalnie zarzuty dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów procesowych, mających polegać na nieskorzystaniu z obligatoryjnego trybu art. 10 kpa i na niedoręczeniu stronie raportów pokontrolnych, co miało uniemożliwić jej wniesienie zastrzeżeń do protokołów kontroli. Wskazał nadto na brak w aktach upoważnień dla osób, które przeprowadziły kontrole oraz, że nie można wykluczyć błędu w zakresie sporządzania ortofotomapy.
Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, w raportach pokontrolnych jest informacja, że zapoznał się z nimi pełnomocnik strony w dniu 2 sierpnia 2012 r. Raporty z czynności kontrolnych zostały przekazane stronie drogą pocztową, co wykazują zwrotne potwierdzenia odbioru. Informacja o 14 dniowym terminie do złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli została w nich zawarta w odpowiedni sposób i na wskazanych przez organ stronach raportu. K P nie wniósł zastrzeżeń w przepisanym terminie, ani do dnia wydania decyzji przez organ I instancji. Z tego względu należało przyjąć, że producent rolny nie kwestionował wyników kontroli działek do tego momentu – godził się z ustalonym stanem faktycznym (zob. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2011r., sygn. akt III SA/Po 672/10). Organ I instancji wystosował ponadto do strony zawiadomienie w trybie art. 10 kpa w dniu 9 maja 2012 r.
W ocenie Sądu organ II instancji słusznie stwierdził też, że wyniki kontroli przeprowadzanych w poprzednich latach nie mogły mieć bezpośredniego wpływu na kwestie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok, decydowały bowiem w tym zakresie wyłącznie wyniki kontroli dotyczących stanu działek w 2011 roku. Organ ponadto prawidłowo wskazał, że zastosowane w sprawie ortofotomapy są dostępne w systemie ZSZiK i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów. To podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Są to środki dowodowe używane powszechnie w sprawach o płatności we wszystkich państwach UE. W myśl wytycznych Komisji Europejskiej z 2009r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzonych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. Strona skarżąca twierdziła, że zastosowane ortofotomapy mogą być wadliwie sporządzane, jednak poza powołaniem orzecznictwa sądowego nie wskazała w jakikolwiek sposób, na czym miałaby ta wadliwość w rozpoznawanej sprawie polegać.
W odwołaniu i w skardze K P podniósł ponadto, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma upoważnień dla osób przeprowadzających kontrole, wobec czego nie były one uprawnione do dokonywania tych czynności, a sam raport pokontrolny nie mógł stanowić dowodu w sprawie. Zasadnie jednak Dyrektor WOR ARiMR w P w uzasadnieniu decyzji i w odpowiedzi na skargę wskazał, że kontroli na miejscu dokonywały osoby upoważnione do ich przeprowadzenia, a numery upoważnień (identyfikatorów) inspektorów terenowych znajdują się na str. 1 raportów z czynności kontrolnych. Oczywistym wydaje się, że organ zmierzający do dokonania kontroli działek na miejscu deleguje do ich przeprowadzenia pracowników nie tylko z odpowiednimi kwalifikacjami, ale i właściwie umocowanych do przeprowadzenia czynności tego rodzaju. Potwierdzają to załączone do akt administracyjnych, już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy, uwierzytelnione kopie upoważnień udzielonych D A, D P, J B i G R - ważnych na dzień dokonania kontroli na miejscu.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie powyższe, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR w P odpowiadają prawu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło