III SA/Po 67/12

Dnia 07 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi A P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia ... r. nr ... w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M W od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Prezydent Miasta L decyzją z dnia 13 kwietnia 2011 r., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 108 z 2005 r., poz. 908 ze zm. ), skierował A P posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie kat. A, B na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W odwołaniu od tej decyzji A P podniósł, że Sąd Rejonowy w L na posiedzeniu w dniu 23 marca 2011 r. sygn. akt II K 124/11 odrzucił wniosek prokuratora o przeprowadzenie jego badań psychiatrycznych jako bezzasadny. Odwołujący wniósł wobec tego o umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L decyzją z dnia 1 czerwca 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wobec strony prowadzone jest postępowanie przygotowawcze o przestępstwo z art. 157 § 2 kk, którego miał się dopuścić mając całkowicie ograniczoną zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. W toku postępowania karnego przeprowadzono dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, z której wynika, że u A P rozpoznano uporczywe zaburzenia urojeniowe. Mając na względzie powyższe Prokuratura Rejonowa w L złożyła wniosek o skierowanie go na badania. W ocenie organu II instancji, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, istnieją realne zastrzeżenia w stanie zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu przez A P. Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. A P wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO z 1 czerwca 2011 r., nie wskazując konkretnych zarzutów przeciwko niej. Pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego, w osobie adwokata wyznaczonego z urzędu, wniósł o uchylenie decyzji II i I instancji, podnosząc zarzut błędnej wykładni prawa oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. W ocenie pełnomocnika strony art. 2 pkt. 20 ustawy Prawo o ruchu drogowym uznaje za kierującego wyłącznie osoby kierujące pojazdem lub zespołem pojazdów oraz osoby prowadzące kolumnę pieszych, jadące wierzchem albo pędzące zwierzęta. Art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma wobec tego mieć zastosowanie jedynie względem osób kierujących pojazdem, których stan zdrowia budził wątpliwości w chwili i w związku z kierowaniem pojazdem, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Pełnomocnik powołał się ponadto na wyrok WSA w Gdańsku z 4 kwietnia 2012 r. ( sygn. III SA/Gd 41/12 ), zgodnie z którym podstawą skierowania na badania lekarskie mogą być konkretne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego, związane z diagnozą lekarską wskazującą bezpośrednio na możliwość zaistnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Natomiast z opinii psychiatrycznej z dnia 22 grudnia 2010 r. nie wynika aby stan zdrowia skarżącego mógł negatywnie wpływać na jego zdolność do prowadzenia pojazdu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. pełnomocnik strony wniósł, jak w skardze i piśmie z dnia 27 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje : Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl z art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 108 z 2005 r., poz. 908 ze zm. ) badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie z poglądem doktryny i orzecznictwa sądowego warunkiem przesądzającym o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie jest uzyskanie wiarygodnych informacji o jego stanie zdrowia. Przepisy nie określają, co jest taką wiarygodną informacją, musi ona jednak wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem. Podkreśla się przy tym, że w postępowaniach administracyjnych tego rodzaju potrzeba ochrony bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego winna być przedkładana ponad interes jednostki ( zob. m. in. wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 156/11, Rzeczpospolita PCD 2012/14/3; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 777/11, lex nr 1104286; wyrok WSA w Łodzi z 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 253/11, lex nr 864353; W. Kotowski, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1106; R. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 807-808 ). Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 pkt. 1-12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15 ze zm. ) w ramach badania lekarskiego lekarz ocenia u osoby badanej ogólny stan zdrowia ( w tym stan układu nerwowego i stan psychiczny ) oraz istnienie lub brak chorób układu nerwowego i zaburzeń psychicznych. Przy ustalaniu ograniczeń w kierowaniu pojazdem należy brać pod uwagę stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę ( § 4 ust. 5 ). W orzecznictwie podkreśla się znaczenie stanu emocjonalnego i psychicznego kierowcy dla bezpieczeństwa w ruch drogowym ( wyrok NSA z 6 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 126/09, lex nr 557072 ). Przeciwko skarżącemu prowadzono postępowanie przygotowawcze o przestępstwo z art. 157 § 2 kk ( popełnione 1 kwietnia 2010 r. ), którego miał się dopuścić mając całkowicie zniesioną zdolność rozpoznawania znaczenia czynu oraz kierowania swoim postępowaniem. W toku postępowania karnego przeprowadzono dowód z opinii sądowo - psychiatryczno – psychologicznej, wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa w dniu 22 grudnia 2010 r., z której wynika, że A P jest osobą chorą psychicznie, rozpoznano u niego uporczywe zaburzenia urojeniowe. Wobec tego Prokuratura Rejonowa w L pismem z dnia 25 lutego 2011 r. złożyła do Prezydenta Miasta L wniosek o skierowanie strony na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Bezspornym jest, że A P posiada prawo jazdy kategorii A, B wydane przez organ I instancji w dniu 31 października 2008 r. Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w sprawie istnieją realne zastrzeżenia w stanie zdrowia psychicznego strony mogące powodować jej niezdolność do prowadzenia pojazdu. Jednoznaczne konkluzje zawarte w powołanej wyżej opinii biegłych sądowych wskazują bezspornie, że Prezydent Miasta L uzyskał wiarygodne informacje o stanie zdrowia psychicznego skarżącego, który może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Niezasadny okazał się ponadto, podniesiony w piśmie pełnomocnika strony, zarzut dotyczący rozumienia pojęcia osoby kierującej pojazdem. Pojęcie to nie może być ograniczane wyłącznie do podmiotów kierujących pojazdem w sensie wykonywania konkretnej czynności faktycznej. Intencją ustawodawcy było bowiem odpowiednie zabezpieczenie interesu ( możliwie największego bezpieczeństwa ) wszystkich podmiotów uczestniczących w ruchu drogowym poprzez możliwość kierowania na badania lekarskie nie tylko kierowców wykonujących faktycznie czynności kierowania pojazdami, których stan zdrowia budzi wątpliwości w chwili i w związku z kierowaniem pojazdów, lecz wszystkich osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami. Chodzi bowiem o wykluczenie wszelkich potencjalnych sytuacji, w których pojazdami mogłaby kierować osoba posiadająca wprawdzie uprawnienia formalne ( prawo jazdy danej kategorii ), ale niezdolna do tego z powodu stanu zdrowia. W każdym więc przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska wiarygodną informację, która może nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, może tę osobę skierować na badania lekarskie celem stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ( § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. ). Sąd, w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, w pełni podziela zatem stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1467/07 ( niepubl. ) oraz całkowicie zgadza się z poglądem wyrażonym przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 1134/08, że "użyte w przepisie art. 122 ust. 1 pkt. 4 p. r. d. pojęcie kierujący pojazdem nie jest tożsame z definicją zawartą w art. 2 pkt. 20 ustawy". Podkreślić należy również, że organy dysponowały aktualną opinią sądowo – psychiatryczno –psychologiczną, w oparciu o którą zasadnie uznały, że wynikają z niej zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony w aspekcie jej zdolności do kierowania pojazdami. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, że z powyższej opinii nie wynika, aby stan zdrowia strony mógł negatywnie wpływać na jej zdolność do prowadzenia pojazdu, wskazać trzeba, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż z punktu widzenia zasad bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje i poradzić sobie ze spotykanymi często na drogach stresującymi sytuacjami. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa. Strona była prawidłowo reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – w osobie adwokata (prawomocne postanowienie Sądu z dnia 28 czerwca 2012 r.). Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p. p. s. a., orzekł o oddaleniu skargi- jak w pkt I wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd postanowił natomiast w oparciu o art. 250 p. p. s. a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 litera c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – pkt. II wyroku.