III SA/Po 695/20

Dnia 7 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] maja 2021 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , o nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej J. S. jako producentowi rolnemu z powodu szkody spowodowanej wystąpieniem w roku 2019 suszy . W toku postępowania ustalono,że w dniu [...] października 2019 roku do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek J. S. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu ,w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2019 suszy,huraganu,gradu,deszczu nawalnego ,przymrozków wiosennych lub powodzi ,powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy. We wniosku producent zawnioskował o płatność do następujących powierzchni (de minimis w rolnictwie)" -powierzchni upraw rolnych ( z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych ), na których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30 % danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy. Wystąpienie suszy w gospodarstwie stwierdzono w wyniku protokołu oszacowania szkód na poziomie 4,53% , a powierzchnia upraw dotkniętych zjawiskiem suszy wynosi 217,78 ha. Wnioskodawca w dniu wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych ,co najmniej od jednego z ryzyk" suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania ,przymrozków wiosennych ,powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia ziemi lub lawiny. Organ I instancji odmówił przyznania tej płatności wskazując m. in . na treść § 13 v ust. 7 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r - W sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , a także art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku , stanowiący ,że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20 000 Euro w okresie 3 lat podatkowych. Strona złożyła odwołanie od decyzji podnosząc,że kwoty wyliczone w uzasadnieniu organu I instancji nie odpowiadają przyznanym producentowi pomocom,a ponadto nie wykorzystał kwoty [...]Euro w okresie 3 lat. Organ II instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 roku, o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. Wyjaśnił w uzasadnieniu ,że ponieważ skarżący zawnioskował o pomoc do [...] ha ,a stawka do 1 ha powierzchni uprawy wynosi [...] zł, to daje to kwotę [...]zł, czyli [...] euro. W konsekwencji przekracza zdaniem organu kwotę wskazaną w cytowanym w art. 3 ust.2 rozporządzenia nr 1408/2013.Organ stanął na stanowisku ,że kwota w nim wymieniona dotyczy łącznie 3 lat przyznawania pomocy de minimis. Strona reprezentowana przez pełnomocnika skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.3 ust.2 oraz art. 3 ust.7 w zw. z treścią pkt 8 preambuły Rozporządzenia Komisj i(UE) nr 1408/2013 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu ,że beneficjentowi korzystającemu z pomocy de minimis w sektorze rolnym nie może zostać przyznana pomoc w części nieprzekraczającej wysokości górnego pułapu pomocy , jeżeli łączna kwota pomocy we wniosku o jej udzielenie przekracza ustalony pułap. Naruszenie par.13 v ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku poprzez jego niezastosowanie ,par.13 v ust.2 pkt 2 poprzez jego błędne zastosowanie §13v ust.1,§ 13v ust.2 pkt 2 i § 13v ust.7 i 8 w zw. z art.3 ust.2 oraz art. 3 ust.7 w zw. z pkt 8 preambuły do rozporządzenia nr 14098/2013 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie ,że skarżący nie może ubiegać się o pomoc, bowiem wnioskowana przez niego kwota przekraczała wartość [...] Euro. Strona zarzuciła także naruszenie postępowania tj. art.7,8,77 § 1 80 i 107 § 3 kpa. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR. Organ w odpowiedzi skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . W badanej sprawie zasadniczy spór sprowadzał się do tego, czy przekroczenie górnego limitu krajowego pomocy de minimis przewidzianego przez państwo członkowskie dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, winno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem z [...] października 2019 r., czy jedynie odmową przyznania pomocy finansowej w kwocie przekraczającej limit wynoszący [...] euro. Zdaniem Skarżącego, winien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości limitu, tj. do kwoty [...]euro, czyli z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, z pominięciem jedynie kwoty przekraczającej limit. W niniejszej sprawie limit został przekroczony o kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, w związku z tym odmowa udzielenia pomocy finansowej winna dotyczyć jedynie tej kwoty. Organy stanęły jednak na stanowisku, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy finansowej odpowiadającej całej wnioskowanej w dniu [...] października 2019 r. kwocie o równowartości [...] euro, bowiem skarżący w ciągu ostatnich 3 lat obrotowych otrzymał pomoc w charakterze de minimis w łącznej w kwocie [...]zł, tj. [...] euro . Stąd doszło do przekroczenia przez Skarżącego limitu o kwotę [...]euro, co w konsekwencji skutkuje odmową przyznania całej wnioskowanej pomocy finansowej. Podniesiona w niniejszej sprawie kwestia sporna stanowiła już przedmiot rozważań sądów administracyjnych. Analizę przepisów prawa stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej, w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18,a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 468/20, z 7 października 2020 r. sygn. Akt I SA/Sz 467/20 i z 21 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 573/20 (orzeczenia są dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 (w brzmieniu obowiązującym od 14 marca 2019 r) , zmienionym przez art.1 pkt 2 rozporządzenia nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 (Dz.U.UE.L.2019.51I.1) całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie mogła przekroczyć [...] euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 1408/2013). Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis ,górny limit krajowy lub górny limit sektorowy , o których mowa w ust.2 ,3 i 3a ,nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy , górny limit krajowy i górny limit sektorowy , o którym mowa w art. 3 ust.2, 3 i 3a oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu. Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 1408/2013, pułapy de minimis oraz górny limiit krajowy i górny limit sektorowy , o którym mowa w ust.2, 3 i 3a , stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. W ocenie Sądu, wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego [...] euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zdaniem Sądu, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania. Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr 1535/2007. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości [...] euro. Inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien kierować się wykładnią ww. przepisów zaprezentowaną przez Sąd, a w konsekwencji odnieść się także do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu ,a związanych z wyliczoną kwotą już udzielonej pomocy de minimis, czego nie uczyniono w zaskarżonej decyzji organu II instancji. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2020.2320 ze zm). ----------------------- 1