III SA/Po 696/15

Dnia 30 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2012 roku o nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ustalił J. G. kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2004.Po weryfikacji w systemie informatycznym ustalono, że działka wskazana we wniosku była w roku 2004 deklarowana przez innego producenta. Wobec powyższego wydano decyzję o odmowie przyznania płatności, a 30 marca 2012r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności. Decyzję tę J. G. odebrał 19 kwietnia 2012 r, a 28 maja 2012 roku złożył w urzędzie pocztowym pismo zatytułowane "odpowiedź na zawiadomienie w sprawie kwot nienależnie pobranych płatności". Dyrektor Oddziału regionalnego ARiMR w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. o nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ przede wszystkim wyjaśnił właściwość rzeczową do rozpoznania w/w wniosku, czyli pisma skarżącego z dnia 28 maja 2012 roku. Otóż zgodnie z przepisem art.5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych ustaw z dniem 1 sierpnia 2012 roku zmieniony został art. 29 ustawy o organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W myśl tego przepisu ust. 2- właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust.1 jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W konsekwencji zmieniony został także z tą datą sposób zaskarżenia takiej decyzji. Mianowicie stronie przysługuje odwołanie, a nie jak dotąd wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do momentu nowelizacji, czyli do dnia 1 sierpnia 2012 roku to Prezes Agencji ustalał w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, a od jego decyzji nie służyło odwołanie, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego organu. Ponieważ wniosek strony z dnia 28 maja 2012 nie został rozpoznany przed zmianą przepisów, został on zgodnie z art. 65 Kpa przekazany organowi właściwemu, czyli Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR, celem rozpoznania go jako odwołania. Ponieważ pismo strony zostało złożone z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania organ stwierdził uchybienie terminowi do jego wniesienia. Zarówno bowiem dla odwołania, jak i dla wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziano termin zawity 14 dniowy do dokonania tej czynności. Strona była powiadomiona o sposobie i terminie złożenia wniosku, jednakże i tak złożyła go po terminie. Jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia o uchybieniu terminowi, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. W uzasadnieniu, przywołując cytowaną wyżej nowelizację przepisów ustawy o organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stwierdził, że skoro nastąpiła zmiana organu właściwego w sprawach ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, to w konsekwencji zmieniony został także tryb weryfikacji decyzji. Strona niezadowolona z decyzji może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia tj. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Stąd, na podstawie art.138 § 1 pkt 3 Kpa Prezes ARiMR umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie odwoławcze od decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2012 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. J. G. skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze zakwestionował konieczność zwrotu płatności i wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r. o sygn. akt III SA/Po 328/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia 28 listopada 2012 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. W ocenie sądu ustawodawca w ustawie nowelizującej z dnia 27 stycznia 2012 r uregulował kwestie intertemporalne, które dotyczyły płatności będących przedmiotem niniejszej sprawy. Mianowicie w art. 10 wskazał, że do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej –stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego WSA w Poznaniu stwierdził, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy pozostaje nadal Prezes ARiMR. Tym samym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie miał kompetencji do rozpoznania pisma skarżącego złożonego w następstwie wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Uznano więc w wyroku, że postanowienie to wydane zostało bez podstawy prawnej. Uchylono także w ramach art. 135 p.p.s.a decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. W ocenie sądu brak było podstaw do umorzenia i przyjęcia, iż postępowanie było bezprzedmiotowe, skoro organem właściwym nadal pozostaje Prezes ARiMR, który winien rozpoznać środek odwoławczy w ramach swej właściwości rzeczowej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił sądowi I instancji naruszenie art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw z art. 29 ust.2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez błędne przyjęcie, że do przedmiotowego postępowania zastosowanie miały przepisy dotychczasowe. Zarzucono także naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art.138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 65 Kpa poprzez błędne przyjęcie, iż nie było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r o sygn. akt II GSK 431/14 uwzględnił skargę kasacyjną organu i uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z treścią art.13 pkt 2 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r (nowelizującej art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) art.5 tejże wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2012 roku, co oznacza, że art. 29 ust.2 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do spraw, w których decyzję pierwszoinstancyjną wydano w okresie obowiązywania art. 29 ust. 2 w dotychczasowym brzmieniu. Nowelizacja nadała następujące brzmienie: właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust.1 jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust.1." Nowelizacja dokonała także modyfikacji trybu odwoławczego poprzez zastąpienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie dotychczasowego art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, odwołaniem do organu wyższego stopnia zgodnie z art. 127 § 2 Kpa. Ponadto, w ocenie NSA także treść art. 10 ustawy zmieniającej dowodzi, że w obowiązującym stanie prawnym organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego – odwołania jest Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Wobec powyższego zasadnie umorzył on również postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sprawa jest rozpoznawana po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniej wydanego w tej sprawie wyroku przez sąd pierwszej instancji. Oznacza to, że Sąd rozpoznający sprawę po raz kolejny jest związany orzeczeniem NSA z uwagi na treść art.190 i art.170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz.270 ze zm), dalej p.p.s.a. Zgodnie z treścią art.190 p.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zawęża to również "granice danej sprawy" w rozumieniu art.134 § 1 p.p.s.a dla sądu pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana, gdyż w takim przypadku granice te wyznacza wyrok NSA wydany na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził o właściwości rzeczowej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wydawania decyzji w sprawie ustalenia kwoty niezależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wskazując na treść art. 13 pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012r – O zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw, który to przepis z dniem 1 sierpnia 2012 roku zmienił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r- O Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz.634 ze zm). Podkreślono też, że stanowiący przed nowelizacją środek odwoławczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po nowelizacji stał się swego rodzaju surogatem odwołania i tak zostanie rozpoznany. Tym samym do rozpoznania wniosku- odwołania właściwym stał się Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonać musi oceny legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Oddziału regionalnego ARiMR w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Analiza akt sprawy dowodzi, że decyzję z dnia [...] marca 2012 r o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności adresowaną do J. G. odebrał dorosły domownik w dniu 19 kwietnia 2012 roku - jego córka. Tymczasem wniosek – odwołanie J. G. złożył w urzędzie pocztowym w dniu 28 maja 2012 roku, czyli po terminie 14 dni przewidzianym zarówno dla wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i dla odwołania. Pismo nie zawierało ani wniosku o przywrócenie terminu ani polemiki z prawidłowością doręczenia. Podkreślić jednak trzeba, iż skarżący został pouczony o uprawnieniu do wniesienia wniosku wraz z trybem i terminem dokonania tej czynności. Zgodnie z treścią art. 134 Kpa – każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu, czego jednak w niniejszym postępowaniu nie uczyniła. Z uwagi na powyższe, skoro skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania i nie wniósł o jego przywrócenie, to organ II instancji prawidłowo postanowił stwierdzając jego uchybienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art.151 p.p.s.a orzeczono o oddaleniu skargi.