III SA/Po 699/17

Dnia 6 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. R. H. R., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] lutego 2016 roku, nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł w związku z urządzeniem gier poza kasynem gry na automatach. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W toku czynności kontrolnych funkcjonariusze Urzędu Celnego ustalili, że na Stacji Paliw pod adresem ul. [...], [...], należącej do H. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. R. H. R., znajdują się urządzenia o nazwie Casio Games (Double Slim) nr [...] oraz Bulls Eye nr [...]. W ocenie funkcjonariuszy urządzenia wykazywały cechy automatów do gier, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. Automaty były włączone do sieci i gotowe do gry. Oględziny urządzeń wykazały, że nie były one oznaczone numerami poświadczenia ich rejestracji. Brak było informacji o zezwoleniu. W drodze eksperymentu funkcjonariusze przeprowadzili gry kontrolne, W ten sposób potwierdzili że gry oferowane na tych urządzeniach sa grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, urządzanymi z naruszeniem przepisów tej ustawy. Na podstawie okazanej umowy najmu ustalono, że H. R., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. R. H. R. oddał firmie W. Sp. z o.o. nieokreśloną w umowie część lokalu użytkowego Stacji Paliw pod adresem ul. [...], [...], na zainstalowanie i prowadzenie gier na urządzeniach rozrywkowych i zręcznościowych. Na wezwanie organu H. R. wyjaśnił, że wynajął [...] Sp. z o.o. powierzchnie 3 mkw. za czynsz [...] zł miesięcznie płatny gotówką. Do materiału dowodowego sprawy włączono protokół oględzin przedmiotowych automatów z prowadzonego równolegle postępowania karnoskarbowego oraz pisma [...] Sp. z o.o. z postępowania w sprawie wymierzenia tej Spółce kary pieniężnej. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył H. R. karę pieniężną w kwocie 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy nie zachodziła konieczność odmowy stosowania nienotyfikowanych przepisów art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. W konsekwencji brak jest podstaw do stawiania zarzutu o naruszeniu zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 §1 ordynacji podatkowej). Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do tego, że gry na urządzeniach o nazwie Casio Games (Double Slim) nr [...] oraz Bulls Eye nr [...] były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a urządzanie tych gier odbywało się z naruszeniem przepisów o tej ustawy. Gry na wskazanych urządzeniach polegały na zdobywaniu punktów, a wygrana zależała od odpowiedniego układu symboli graficznych na obracających się bębnach, które zatrzymywały się bez jakiegokolwiek udziału gracza. Wynik gry był uzależniony od przypadku, bo gracz nie wypływał na układ symboli na bębnach. O komercyjnym celu urządzania gier świadczy to, że uruchomienie gry wymagało zasilenia środkami pieniężnymi, które były zamieniane na punkty kredytowe. W grze można było uzyskać wygrane rzeczowe , w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, w postaci dodatkowy punktów do gry. Uzyskane punkty można było przenieść do pola "bank" i wykorzystać do dalszej gry bez uiszczania opłaty. Wskazane urządzenia realizowały także wygrane pieniężne poprzez wciśnięcie przycisku "Wypłata przelej z banku" urządzenia realizowały wypłaty w monetach o nominale 5 zł w przeliczeniu 1 moneta za 50 punktów. Organ odwoławczy uznał także, że podmiotem urządzającym gry na automacie był H. R.. Wyjaśnił przy tym, że wbrew stanowisku wnoszącego odwołanie osoby fizyczne także mogą ponosić odpowiedzialność karnoadministracyjną na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych. Organ wskazał także, że podmiotu urządzającego gry na automacie nie można utożsamiać wyłącznie z właścicielem automatu. Urządzanie gier na automatach to nie tylko udostępnianie własnego urządzenia, ale także umożliwianie korzystanie z automatu stanowiącego cudzą własność. W takim przypadku chodzi o uruchomienie działalności hazardowej w określonym miejscu (udostępnienie lokalu, energii elektrycznej oraz udostępnienie lokalu osobom grającym na automatach). H. R., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia skarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji podnosząc zarzut naruszenia: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2, a także art. 2 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych poprzez ich błędne zastosowanie, 2) art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, 3) art. 133 §1 ordynacji podatkowej w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ustawy o grach hazardowych poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, 4) art. 121 §1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ustawy o grach hazardowych poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżący jest pomiotem urządzającym gry na automatach, w sytuacji gdy jedynie dokonywała wynajmowania powierzchni podmiotowi, który gry urządza, 5) art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 128 Kodeksu wykroczeń poprzez ich błędna wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, w sytuacji gdy w świetle prawidłowej wykładni przepisów i dokonanych ustaleń faktycznych powinno nastąpić odstąpienie od wymierzenia kary na skutek stwierdzenia, że czynności Skarżącego, jako osoby wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu nie mogą być kwalifikowane jako wypełnienie pojęcia urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, została wydana w toku postępowania przeprowadzonego w sposób zgodny z przepisami procedury podatkowej. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w sprawie, nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Ustalenia faktyczne zostały przyjęte z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz poparte przekonującą argumentacją. Dowody zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają, że gry urządzane na spornych automatach miały charakter losowy, gdyż ich wynik był nieprzewidywalny dla grającego. W konsekwencji Sąd przyjmuje, że na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu materialnoprawnie istotnych okoliczności faktycznych oraz na podstawie ustaleń zgodnych z prawdą materialną. Dla realizacji odpowiedzialności administracyjnej za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, istotna jest okoliczność, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry - i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 roku także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 tej ustawy to każdy podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne działania, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył (podejmował działania) w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone używanie urządzenia do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15, CBOSA). Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach stanowiących urządzanie gier na automatach można mówić w przypadku Skarżącego, (co potwierdza analiza umowy najmu zawarta z podmiotem [...] Sp. z o.o.), który nie był podmiotem jedynie użyczającym pomieszczenia, lecz podejmował szereg czynności, które pozostają w ścisłym związku z działalnością obejmującą prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry. Zachowanie Skarżącego nie wyczerpywało się udostępnieniem pomieszczenia właścicielowi automatów, lecz obejmowało zobowiązanie do takiego prowadzenia lokalu Stacji Paliw, które stwarza warunki do urządzania gier na automatach wstawionych do lokalu, w którym Skarżący nadal prowadził działalność gospodarczą. Skarżący zobowiązany był do dostarczania energii elektrycznej niezbędnej do użytkowania automatów, ubezpieczenia lokalu, przestrzegania godzin otwarcia lokalu uzgodnionych z właścicielem automatów, w tym nadzoru nad automatami. Działania skarżącego obejmowały więc świadczenie usług, które analizowane łącznie wskazują na podjęcie przez strony umowy wspólnych działań w celu organizowania gier na automacie poza kasynem gry. O takim celu działań podejmowanych w ramach realizacji zawartej umowy przesądzają również postanowienia umowy, które bezpośrednio odnoszą się do oceny administracyjnoprawnej legalności podejmowanych działań. Sąd uznaje, że przy analizie pojęcia "urządzającego gry" za miarodajny należy przyjmować punkt widzenia przeciętnego gracza (korzystającego z automatu), dla którego udostępniającym automat i organizującym możliwość gry we własnym lokalu był niewątpliwie skarżący. Za istotne prawnie należy uznawać okoliczności obiektywne, a nie subiektywne przekonanie skarżącego i ewentualny, czy brak jego świadomości, co do nielegalności prowadzonych gier. Kara za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry jest formą odpowiedzialności prawnej za delikt administracyjny. Natomiast odpowiedzialność za taki delikt administracyjny ma charakter obiektywny w tym sensie, że do egzoneracji tej odpowiedzialności nie prowadzi argumentacja wskazująca na wprowadzenie w błąd przez drugą stronę cywilnoprawnej umowy i związany z tym brak świadomości administracyjnoprawnej czy nielegalności podejmowanych działań. Na gruncie odpowiedzialności za delikt administracyjny istotne jest bowiem tylko to czy skarżący faktycznie podejmował działania, które mają charakter urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W świetle całokształtu ustalonych w sprawie okoliczności organ administracji publicznej prawidłowo uznał, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na przedmiotowym automacie w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W ocenie Sądu zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry i urządzanie takich gier jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ jednoznacznie wykazał, że sporne automaty są urządzeniami umożliwiającymi wygrane pieniężne i rzeczowe, a przebieg gier na nich ma charakter losowy w tym znaczeniu, że uzyskiwane wyniki są dla grającego nieprzewidywalne i niezależne od jego zręczności. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o błędnej wykładni lub błędnym zastosowaniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Stosownie do art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych karze pieniężnej podlega: urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry (pkt 1); urządzający gry na automatach poza kasynem gry (pkt 2); uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia (pkt 3). Według postanowień art. 89 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa: w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry (pkt 1); w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (pkt 2); w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100% uzyskanej wygranej (pkt 3). Zgodnie z art. 90 ustawy o grach hazardowych, kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa (ust. 1). Karę pieniężną uiszcza się w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (ust. 2). W myśl zaś art. 91 powołanej ustawy, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie legitymuje się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działania (art. 6 i 7 ustawy o grach hazardowych). Skarżący nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczynił obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a ustawy o grach hazardowych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowany automat były automatem do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. W świetle powyższego uznać trzeba, że organ nie naruszył przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec skarżącego art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do zagadnienia, czy art. 89 ustawy o grach hazardowych stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 roku ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE Seria L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm.), należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 roku, sygn. akt II GPS 1/16. W powołanej uchwale NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie, oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. W świetle przywołanej uchwały nie ulega wątpliwości, że bezzasadne są argumenty skarżącej zmierzające do wykazania, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że dowody zgromadzone w aktach sprawy stanowiły wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżącego kary za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W związku z tym organ - zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych wymierzył skarżącemu karę, której wysokość ustalono zgodnie z treścią art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369), skarga podlegała oddaleniu.