III SA/Po 70/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś As. sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi W. i S. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/B. Koś Decyzją z dnia 11 września 2006 r., nr [...], Prezydent Miasta [...], działając z urzędu, orzekł – na podstawie art. 9 ust. 2b i 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) – o wymeldowaniu S. i W. Ś. z pobytu stałego z budynku położonego w [...], przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 9 sierpnia 2006 r. w wyniku postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy dokonał eksmisji osób wymeldowanych, co potwierdza zaświadczenie z dnia 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt III Km 421/06. Organ podał, że w dniu 5 września 2006 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości, stwierdzając, że budynki są zdewastowane i nikt w nich od dłuższego czasu nie zamieszkuje. Organ meldunkowy wyjaśnił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu w danym lokalu, zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Istotą ewidencji ludności jest to, aby rejestracja osób była zgodna ze stanem faktycznym. Meldunek ma charakter porządkowy, nie tworzy nowego stanu prawnego, ani nie zmienia już istniejącego. W myśl art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wystarczającą przesłanką orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu od powyższej decyzji W. Ś. wniosła o jej uchylenie, podnosząc, że została usunięta z mieszkania siłą, wbrew swojej woli i dlatego tam nie mieszka. Odwołująca wskazała, że wbrew twierdzeniom władz Miasta [...] budynek, z którego została wymeldowana nie stanowi lokalu komunalnego i wywłaszczenie jej było bezprawne, a postępowania odwoławcze są w toku. Strona zakwestionowała również wyniki oględzin, uznając za nieprawdziwe ustalenia co do stanu technicznego budynków. Decyzją z dnia 6 listopada 2006 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. Podzielając w pełni ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji w motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy może wymeldować osobę, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W konsekwencji wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania jest opuszczenie lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zostały wyczerpane przesłanki wymeldowania opisane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powtórzył również, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Meldunek jest, więc wyłącznie czynnością rejestracyjną i nie rodzi żadnych praw do lokalu ani też nikogo ich nie pozbawia. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów dotyczących praw własności. Obowiązkiem organów ewidencyjnych jest czuwanie nad prawidłową i zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam gdzie mieszkają i wymeldowywanie ich z lokali, które opuścili. Utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym osoba nie zamieszkuje byłoby fikcją meldunkową. Wojewoda [...] wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 10 października 2005 r., sygn. akt XIV C 646/04, w dniu 9 sierpnia 2006 r. małżonkowie W. i S. Ś. zostali eksmitowani z budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] i od tego czasu tam nie mieszkają. Obecnie budynek ten stanowi "pustostan" i przeznaczony jest do rozbiórki. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że nie można uznać za bezprawne działanie komornika sądowego, który jest organem uprawnionym do takich czynności. Z dokumentów załączonych przez stronę do akt sprawy wynika, że Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia 4 stycznia 2006 r. oddalił wniosek W. i S. Ś. o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego wyrokowi z dnia 10 października 2005 r., a zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone. Reasumując organ drugiej instancji uznał, że całe postępowanie administracyjne wykazało jednoznacznie, że W. i S. Ś. nie mieszkają w spornym lokalu, w związku z czym nie powinni być tam zameldowani. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. i S. Ś. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, że decyzje o wymeldowaniu w ich ocenie są bezprawne. Autorzy skargi podnieśli, że nie opuścili dobrowolnie wybudowanego przez nich budynku, lecz zostali wyeksmitowani w oparciu o nieprawomocny wyrok zaoczny zaopatrzony w klauzulę natychmiastowej wykonalności. Zdaniem skarżących to przedstawiciele Miasta [...] zdewastowali, a następnie zburzyli zabudowania, mimo że Miasto nie jest właścicielem nieruchomości, co mają potwierdzać stosowne zapisy w księgach wieczystych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] zarzucić nie można. Materialno - prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm). W myśl art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym z dniu wydania zaskarżonej decyzji, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że małżonkowie W. i S. Ś. faktycznie nie zamieszkują w miejscu stałego pobytu od dnia 9 sierpnia 2006 r., czego sami skarżący nie kwestionują. Organ odwoławczy dokonał zatem prawidłowej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach, albowiem wyłączną przesłanką wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowił fakt opuszczenia przez daną osobę, bez wymeldowania się, dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Mieszkanie jest bowiem tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla skarżących nie jest już sporny lokal, z którego zostali eksmitowani i w którym nie mieszkają. Opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego opróżnienie i wydanie nieruchomości, podobnie jak w przypadku eksmisji, jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. wyrok NSA, z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693). Wobec wykonania wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 10 października 2005 r., o sygn. akt XIV C 646/04, opatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 13 października 2005 r., którym sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany, niedopuszczalne jest, jak domagali się tego skarżący, badanie przez organy administracji kwestii prawomocności tego orzeczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu (na skutek roszczenia windykacyjnego) przez skarżących jest aktem równoznacznym z ustaniem ich pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (por. wyrok NSA, z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Organy administracyjne trafnie ustaliły, że skarżący nie przebywają na stałe w [...] przy ulicy [...]. Ponadto organy meldunkowe nie były obowiązane przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy do zbadania kwestii uprawnień skarżących do spornej nieruchomości. Stąd też bez znaczenia dla wymeldowania pozostaje okoliczność toczących się postępowań o zasiedzenie spornej nieruchomości, czy wzruszenia decyzji w przedmiocie komunalizacji mienia. Organy administracji obu instancji słusznie podkreśliły, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają jedynie charakter ewidencyjny, nie rodzą praw do lokalu i służą zapewnieniu zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności. W tym celu niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok NSA, z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 3657/02, Wspólnota 2004/8/55). Wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (por. wyrok NSA, z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Jak wspomniano wcześniej podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że do spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy niezbędnych do wymeldowania osoby z pobytu stałego, wystarczy ustalenie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. W analizowanej sprawie wprawdzie nie miała miejsca dobrowolność, nie mniej wykonanie orzeczenia sądowego opatrzonego w klauzulę wykonalności, a dotyczącego opróżnienia i wydania lokalu zastępuje ten element. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, choć zarzut taki nie został podniesiony przez skarżących, naruszenie przez organy administracyjne obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, wynikającego z art. 10 Kpa, poprzez niezawiadamienie o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania własnych wniosków dowodowych przed organem pierwszej i drugiej instancji. Niemniej w ocenie Sądu uchybienie to choć istotne, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżący uczestniczyli aktywnie w postępowaniu przedstawiając swoje stanowisko w licznych pismach procesowych. W świetle powyższego, pomimo wskazanego uchybienia, w ocenie Sądu Wojewoda [...], podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. opuszczenie przez skarżących miejsca pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się, co uzasadniało ich wymeldowanie ze spornego lokalu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie znajdując tym samym podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś D.W.d