III SA/Po 701/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej J. W. – B. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, adw. M. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w P., [...] kwotę [...] ([...]) złotych, uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, adw. J. T. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w P., ul. [...] kwotę [...] ([...]) złotych, uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska /-/B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – odmówił wymeldowania M. K. wraz z dziećmi W. , W., B. i D. z pobytu stałego w W. nr [...] gm. M., województwo [...]. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek męża M. K. – J. K. w dniu [...] roku. Argumentując swoje żądanie wnioskodawca podniósł, że jego żona wraz z dziećmi na początku paźziernika 2006 roku opuściła miejsce stałego pobytu, zabierając rzeczy osobiste swoje i dzieci. Zamieszkała z dziećmi u S. G. w M. przy ul. [...]. Organ I instancji przedstawił przebieg postępowania dowodowego, przytaczając treść zeznań: wnioskodawcy, M. K., K. Z., K. P., S. G. oraz treść pism M. K. z dnia [...] i [...], a ponadto wskazał na informacje uzyskane z Komisariatu Policji w S. dotyczące między innymi kontroli meldunkowej w spornym lokalu w W. nr [...]. W części zważeniowej Wójt Gminy, uwzględniając utrwalone orzecznictwo, dokonał interpretacji art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W oparciu o powyższe stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje znamion powołanego przepisu. Stąd brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wymeldowanie M. K. wraz z dziećmi z pobytu stałego z nieruchomości nr [...] w W. Zdaniem organu I instancji, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności, które w sposób jednoznaczny uzasadniałyby podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło bowiem w sposób niebudzący wątpliwości faktu opuszczenia przez M. K. i jej dzieci spornej nieruchomości w sposób dobrowolny i trwały z zamiarem zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowania wszystkich swoich spraw życiowych. Organ administracji zaznaczył, że być może M. K. nie przebywa w sposób nieprzerwany w przedmiotowym lokalu, ale nie opuściła go z zamiarem przebywania w innym miejscu. Opuszczenie lokalu wiązało się bowiem wyłącznie z konfliktem jaki wywiązał się między małżonkami – utrudnienia spowodowane przez J. K., a więc brak jest tu cech dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania przez M. K. i jej dzieci. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. Odwołujący zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji. Podniósł, że w swoim wniosku z dnia [...] roku odpowiednio uzasadnił, iż M. K. wraz z dziećmi wyprowadziła się ze spornego lokalu na początku października [...], czyli nie przebywa tam już ponad 6 miesięcy, a zatem jest spełniony wymóg wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto wnioskodawca uznał za niezgodne z prawdą twierdzenia swojej żony, która oświadczyła, że wyprowadziła się do pana G. tylko na pewien okres i ze względu na dobro dzieci, ale przychodzi cały czas do domu w W. nr [...], spała tam, gotowała obiady i sprzątała. Na dowód powyższego, odwołujący przedłożył wraz z odwołaniem sprawozdanie z wywiadu środowiskowego z dnia [...] roku sporządzone do sprawy [...] przez kuratora zawodowego. W ocenie odwołującego ze sprawozdania wynika, iż M. K. wraz z dziećmi mieszka w mieszkaniu S. G. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, dokładając się do kosztów utrzymania mieszkania. W celu wykazania nieprawidłowości ustaleń organu I instancji wnioskodawca wraz z odwołaniem przedłożył ponadto decyzję KRUS z dnia [...] nr [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników – M. K. – od [...] roku. W ocenie odwołującego decyzja ta jednoznacznie wskazuje, że M. K. nie mieszka w spornej nieruchomości od października 2006 roku, bowiem, gdyby mieszkała to złożyłaby odwołanie. Wnioskodawca zarzucił również, że Urząd Gminy nie przeprowadził kontroli przedmiotowego mieszkania na okoliczności całkowitego opuszczenia lokalu przez jego żonę. Odwołujący podniósł dodatkowo, że zamurował komin od pokoju w październiku 2006 roku – a nie jak podała M. K. w styczniu 2007 roku. Podkreślił również, że nie zamurował kominu w kuchni. Do odwołania wnioskodawca załączył ponadto kserokopię wpłat na alimenty od [...] roku, wskazując, że kierował je na adres ul. [...], zatem jest to dodatkowy dowód, iż M. K. mieszkała pod tym adresem, a nie w spornym lokalu. Odwołujący zwrócił również uwagę na fakt, iż kolejnym dowodem na niezamieszkiwanie jego żony i dzieci w spornym mieszkaniu jest stan liczników wody od października 2006 roku, które wykazałyby brak w tym okresie poboru wody. W konkluzji odwołania J. K. stwierdził, że w przedmiotowym domu nie ma możliwości zamieszkania, gdyż jest on zniszczony i wymaga kapitalnego remontu. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] W. W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Argumentując powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz jego wnioski prawne. Wojewoda dał wiarę zgromadzonym w postępowaniu dowodom – zeznaniom: zainteresowanej, organu Policji oraz świadków. Jego zdaniem dowody te potwierdzają stan faktyczny przedmiotowej sprawy - że M. K. wraz z dziećmi nie opuścił miejsca stałego pobytu, bowiem przyjeżdża do spornego domu, usiłuje się do niego dostać włamując się lub wzywa w tym celu organ Policji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że w miejscu stałego zameldowania zainteresowana odbiera korespondencje (potwierdzenia odbioru z dnia: [...] r., [...]., [...]). Mając na względzie powyższe, organ II instancji stwierdził, że nie można uznać, iż M. K. wraz z dziećmi opuściła na stałe miejsce pobytu stałego w W. [...]. Zaznaczył, że zainteresowana wprawdzie nie przebywa w nim w sposób nieprzerwany, ale nie opuściła go z zamiarem przebywania w innym miejscu. Przedmiotowy lokal stanowi zatem centrum jej życia. Organ odwoławczy wskazał, że o faktycznym opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu M. K. wraz z dziećmi z pobytu stałego w W. [...]. Zdaniem skarżącego sam fakt, iż M. K. wraz z dziećmi w październiku wyprowadziła się z domu w W. [...] zabierając wszystkie swoje i dzieci rzeczy, stanowi przesłankę do ich wymeldowania wskazaną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący podniósł, że pomimo jego wniosku Urząd Gminy nie dokonał oględzin spornego domu. Wskazał, że aktualnie M. K. wraz z dziećmi mieszka w M. Niemożliwe jest zatem, aby przebywała w spornym lokalu w W. nr [...], ponieważ nie ma tam żadnych jej i dzieci rzeczy – co potwierdzili policjanci przeprowadzający interwencje - gdyż wszystko przeniosła do mieszkania w M.. Dodatkowo skarżący podniósł, że uczestniczka postępowania podjęła pracę w piekarni w M., a zatem w tej miejscowości, a nie w W. [...] mieści się jej centrum życiowe. Zdaniem skarżącego dowodem na powyższą okoliczność jest wywiad środowiskowy przeprowadzony przez G.O.P.S. w M., kontrola kuratora sądowego oraz oświadczenie M. K. złożone w Sądzie Okręgowym w P. w sprawie [...]. Wraz ze skargą, skarżący przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...], w sprawie [...] ustalający, że nie jest on ojcem małoletniego D. K., syna M. K. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2008 roku skarżący podtrzymał swoje wnioski i zarzuty zawarte w skardze, podkreślając dodatkowo dobrowolny i trwały charakter opuszczenia spornego lokalu przez M. K. i dzieci. Na rozprawie w dniu 1 października 2008 roku udział w sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej J. W. – B., wnosząc o oddalenie skargi. Zdaniem Prokurator ocena stanu faktycznego i prawnego dokonana przez organy obu instancji jest prawidłowa. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że uczestniczka nie opuściła dobrowolnie mieszkania – jej mąż zamurował kominy w domu, pozakładał łańcuchy na drzwi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dokonując oceny legalności decyzji organów obu instancji, stwierdzić należy, że organy obu instancji słusznie przyjęły, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że M. K. wraz z dziećmi nie opuściła domu w W. [...], w sposób uzasadniający jej wymeldowanie, a zatem w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przesłankami wymeldowania w oparciu o cytowany powyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełnienie łącznie następujących warunków - faktyczne opuszczenia lokalu, które musi mieć charakter trwały i dobrowolny oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Z treści powołanego przepisu wynika, iż wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że o takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (patrz m.in. wyrok NSA z 15.02.2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z 12.04.2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z 22.08.2000r., sygn. akt V SĄ 108/00, LEX nr 49954). Dodatkowo wskazać należy, iż przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Z kolei ustalając, czy opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny, winno się uwzględnić przyjęty w orzecznictwie pogląd, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. Mając na względzie powyższe, słusznie organy obu instancji przyjęły, że opuszczenie spornego lokalu przez M. K. i jej dzieci było spowodowane wyłącznie konfliktem jaki wywiązał się między małżonkami jak i przede wszystkim zachowaniem skarżącego, który zamurował kominy, zamknął drzwi wejściowe, tak, że domownicy musieli wychodzić przez okno w łazience, a następnie zamknął drzwi od domu na kłódkę i łańcuchy i nieudostępniał kluczy M. K. Wskazane okoliczności zmusiły uczestniczkę postępowania do opuszczenia wraz z dziećmi miejsca stałego pobytu, a więc nie można w tym przypadku przyjąć, że opuszczenie przez nią spornego lokalu miało charakter dobrowolny. Ponadto za zasadne należy również uznać twierdzenia organów meldunkowych, że M. K. nie zerwała z tym miejscem związków oraz zamierza do niego powrócić. Trafnie organ odwoławczy uznał, że zgromadzone w sprawie dowody: zeznania zainteresowanej, świadków oraz informacje uzyskane od Policji – potwierdzają, iż M. K. wraz z dziećmi przyjeżdża do przedmiotowego domu, usiłuje się do niego dostać, a dodatkowo w miejscu stałego zameldowania uczestniczka postępowania odbierała korespondencję (potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych). Mając na względzie powyższe, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – orzekł jak w sentencji. /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska /-/ B. Sokołowska T.M.d