III SA/Po 725/09

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieumorzonych składek na ubezpieczenie społeczne, dodatkowych opłat i kosztów upomnienia; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Sebastian Michalski Skarżący, K. T., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie stać go na opłacenie adwokata, bowiem utrzymuje się z renty KRUS w wysokości 178,16zł, a jego żona, po potrąceniu komorniczym, pobiera emeryturę w wysokości 325zł miesięcznie. Zaznaczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z żoną M. T. Podał, że posiada nieruchomości - dom o powierzchni 90m2, grunty rolne o powierzchni 59,72ha oraz zabudowania gospodarcze. Oświadczenie majątkowe okazało się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej Wnioskodawcy. Dlatego pismem z dnia 03 lutego 2010 roku Skarżący został zobowiązany do określenia: wysokości kosztów koniecznego utrzymania, kosztów prowadzenia działalności rolniczej, wskazania posiadanych pojazdów, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, a także określenia aktualnego rozmiaru produkcji rolnej i wielkości przychodu ze sprzedaży wytwarzanych płodów rolnych i wysokości dopłat z ARIMR. W odpowiedzi Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z rodziną córki; razem zamieszkują. Podał, że na koncie bankowym posiada 700zł, jednak wyciągu z rachunku bankowego nie przedłożył. Do pisma załączył bankowy dowód wypłaty kwoty 520zł i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oświadczył, że posiada samochód marki Łada o wartości około 1.500zł. Skarżący oświadczył także, że prowadzenie gospodarki rolnej na glebach klasy VI jest nieopłacalne; zaznaczył przy tym, że z posiadanych 59,72ha użytkuje 23ha, reszta to tereny podmokłe i nieużytki. Wnioskodawca nie określił wielkości i rodzaju produkcji rolnej oraz nie oznaczył wartości wytwarzanych płodów rolnych. Zaznaczył, że połowę dopłaty z ARiMR (23.000zł) przeznacza na prowadzenie prawidłowej gospodarki rolnej (zakup paliwa -10.000zł, usługa za wykonane prace - 3.000zł, nawozy - 5.000zł, zakup materiału siewnego - 4.000zł, środki ochrony roślin - 2.000zł). W świetle dodatkowych wyjaśnień Skarżącego jego oświadczenie majątkowe nadal było niewystarczające dooczny jego rzeczywistych zdolności do poniesienia kosztów postępowania. Stąd ponownie skierowano do Skarżącego wezwanie (k.48 akt sądowych) do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez: udokumentowanie kosztów koniecznego utrzymania rodziny, określenia sytuacji majątkowej i rodzinne córki, wielkości pomocy finansowej otrzymywanej od córki i jej męża oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i określenia wielkości przychodu za sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w latach 2008-2009. Wnioskodawca wyjaśnił, iż średnie miesięczne wydatki na prowadzenie gospodarstwa domowego ponoszone wraz rodziną córki wynoszą około 1.600zł (prąd - 170zł, gaz - 50zł, telefon - 80zł, a pozostała kwota to wydatki na produkty żywnościowe przy czym znaczną ich część posiada z własnego gospodarstwa). Ponadto wskazał, że: otrzymał odszkodowanie w wysokości 700zł za szkody w uprawach rolnych wyrządzone przez zwierzynę leśną, podatek za całe gospodarstwo wynosi rocznie 120zł, córka jest bezrobotna i wychowuje dwójkę dzieci, zaś jej mąż jest policjantem i posiada na potrzeby dojazdów do pracy samochód, którego wartość nie przekracza 3.000euro. Do pisma załączone zostały: roczne obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT-40A Skarżącego), wypis orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 12 marca 2004 roku w przedmiocie uznania Skarżącego za długotrwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, PIT-37 męża córki oraz PIT/O i zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy dotyczące córki Wnioskodawcy. Skarżący uchylił się od wykonania nałożonych na niego obowiązków w zakresie określenia wielkości przychodu z prowadzonej działalności rolniczej oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i dorosłych domowników. Odnosząc się do żądania wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wyjaśnić należy, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania tych kosztów – art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Skarżący, z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych od skargi na decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W tej części, tj. w zakresie zwolnienia od opłat sądowych i wydatków (art. 211-art. 213 p.p.s.a.), żądanie wniosku jest bezprzedmiotowe. Dlatego, bez względu na sytuację majątkową i rodzinną Wnioskodawcy, należało odmówić przyznania prawa pomocy (art. 258 §2 pkt 7 w związku z art. 239 pkt 1 lit d p.p.s.a.). Stosowanie do art. 245 §3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z powołaną regulacją uwzględnienie wniosku o prawo pomocy następuje po jednoznacznym ustaleniu, iż ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. Wyjaśnić jednak należy, że rolą sądu nie jest zbieranie materiału na potwierdzenie zasadności żądania strony. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony w trybie art. 255 p.p.s.a. służy tylko uzupełnieniu wiedzy sądu. Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym nie będzie miał podstaw do przyznania prawa pomocy (porównaj postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 roku, sygn. akt I GZ 147/08, teza 1, Lex nr 479137). Dla oceny możliwości płatniczych Wnioskodawcy niezbędne było określenie rozmiaru prowadzonej przez niego działalności rolniczej i wysokości przychodu osiąganego z tego tytułu (porównaj postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008r., sygn. akt II FZ/193/08, teza 1, Lex nr 493771). W tym celu został on zobowiązany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz udokumentowania operacji dokonywanych na rachunkach bankowych. Podkreślić należy, że wykonanie wezwania w tym zakresie nie mogło napotkać na istotne trudności. Nie można przyjąć, że Skarżący wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Dowody wypłaty gotówki z bankomatu (czy w kasie banku), oświadczenia o szkodach wyrządzonych przez zwierzynę leśną, a także zapewnienia o niskiej opłacalności produkcji rolnej, nie pozwalają określić zdolności płatniczych Wnioskodawcy. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (porównaj postanowienia NSA z dnia 21 lipca 2008 roku sygn. akt I FZ 287/08, Lex nr 494242). Brak rzetelnej informacji o wielkości przychodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz brak udokumentowania operacji finansowych na rachunkach bankowych (w tym także rachunkach bankowych domowników) powoduje, że oświadczenie majątkowe Skarżącego jest niewystarczające do jednoznacznego stwierdzenia, że konieczność poniesienia wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych (porównaj postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt II FZ 240/08, Lex nr 493753). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z 239 §pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ Sebastian Michalski T.M.d