III SA/Po 732/07

Dnia 3 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi J. i T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/ B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku J. i T. B. wystąpili z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w obrębie W. P., gmina W., stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w KW nr [...]. Starosta decyzją z dnia [...] roku wydaną na podstawie art.1 ust. 1 i art.3 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ( Dz. U. z 2005 Nr 175, poz. 1459 ze zm.) odmówił przekształcenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy nie posiadają nieruchomości rolnej. Zgodnie z informacją z wypisu z rejestru gruntów, nieruchomość oznaczona ewidencyjnie jako działka nr [...] jest nieużytkiem, natomiast działka nr [...] jest w części gruntem ornym o powierzchni – [...] ha, a w części nieużytkiem o powierzchni – [...] ha. Jednocześnie Gmina, na obszarze której znajdują się ww działki nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego, ani nie wydała decyzji o warunkach zabudowy dla tych działek. J. i T. B. odwołali się od wskazanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, m.in., iż nikt nie sprawdził, jak się ma zapis z kodeksu cywilnego do rzeczywistego stanu w/w działek, nie było żadnej wizji lokalnej, żadnej rozmowy z nimi jako użytkownikami przedmiotowych działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kodeksową definicję nieruchomości rolnej precyzuje ustawa o ochronie gruntów, wyliczając w art. 2 jakie grunty uznaje za grunty rolne. Są to, m.in., grunty określone jako użytki rolne. Do nich zalicza się grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe. O przeznaczeniu decyduje plan miejscowy, a przypadku jego braku wykaz z ewidencji gruntów. W rozpatrywanej sprawie na przedmiotowym obszarze nie istnieje plan miejscowy, zaś jak wynika z ewidencji gruntów, będące w użytkowaniu wieczystym nieruchomości są określone: działka nr [...] jako nieużytki, działka nr [...] na przeważającym obszarze również jako nieużytki, zaś w części grunt orny. Jak wskazał dalej organ, o zakwalifikowaniu nieruchomości do rolnej decyduje możliwość jej wykorzystania. Nieużytki, które stanowią większość powierzchni przedmiotowej nieruchomości ex definitione nie nadają się do wykorzystania na działalność rolną. Stanowisko to potwierdzone jest przez bogatą literaturę na powyższy temat, zaś w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1984 roku stwierdza się wprost, że nieruchomość rolna nie obejmuje nieużytków. J. B. i H. B. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia i przychylenie się do wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że sporny nieużytek jest pokryty wodą, niejednokrotnie zarybiany przez nich, a więc stanowi w rzeczywistości nieużytek możliwy do wykorzystania w produkcji rolnej (rybnej) – nie jest nieużytkiem trwałym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz.U.05.175.1459) "osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne". W myśl zaś art. 461 Kodeksu cywilnego, zawierającego ustawową definicję nieruchomości rolnej - nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy wskazana przez wnioskodawców we wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomość spełnia przesłanki z art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tzn. czy stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje to, iż wskazana wyżej nieruchomość stanowi nieużytki (działka nr [...] i działka nr [...] o powierzchni [...] ha) oraz grunt orny (działka nr [...] w części o powierzchni [...]ha ). Okoliczność ta wynika z wypisu z rejestru gruntów dla wskazanych działek i nie jest kwestionowana przez strony. Organy administracji obu instancji w oparciu o tę niekwestionowaną okoliczność przyjęły, iż nieużytki, które stanowią większość powierzchni przedmiotowej nieruchomości ex definitione nie nadają się do wykorzystania na działalność rolną. Ustalenie to zaś, w ocenie organów, przesądza o braku możliwości zakwalifikowania przedmiotowej nieruchomości jako nieruchomości rolnej. Organy wskazały przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1984 roku, w której stwierdza się wprost, że nieruchomość rolna nie obejmuje nieużytków. Zdaniem skarżących, w związku z brzmieniem art.1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i art. 46¹ Kodeksu cywilnego występująca w rozpatrywanej sprawie możliwość wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności w zakresie produkcji rolnej (rybnej) kwalifikowała wskazaną przez nich nieruchomość, jako spełniającą wskazane w ustawie przesłanki, do dokonania żądanego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W skardze skarżący wskazali, że sporny nieużytek jest pokryty wodą, niejednokrotnie zarybiany, a więc stanowi w rzeczywistości nieużytek możliwy do wykorzystania w produkcji rolnej ( rybnej) – nie jest nieużytkiem trwałym. Jednocześnie zarzucili, iż nikt nie sprawdził jak się ma zapis z kodeksu cywilnego do rzeczywistego stanu w/w działek, nie było żadnej wizji lokalnej, żadnej rozmowy z nimi jako użytkownikami, nie było żadnej dogłębnej analizy stanu faktycznego. W ocenie Sądu stanowisko organów administracji zasługuje na aprobatę. Według przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Dz.U.01.38.454, gruntami rolnymi są grunty użytkowane rolniczo, zwane użytkami rolnymi, przez które rozumie się: grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami, rowy. Ocena, czy grunt jest gruntem rolnym, nie może być dokonana w oderwaniu od art. 46¹ Kodeksy cywilnego, według którego nieruchomość rolna jest zawsze gruntem rolnym. Nie stanowią zatem nieruchomości rolnej grunty, które ze swego przeznaczenia nie mają takiego charakteru. Zgodnie ze wskazanym wyżej rozporządzeniem, w sprawie ewidencji gruntów i budynków, do nieużytków zalicza się: 1) niezakwalifikowane do użytków ekologicznych: a) bagna (błota, topieliska, trzęsawiska, moczary, rojsty), b) piaski (piaski ruchome, plaże nieurządzone, piaski nadbrzeżne, wydmy), c) naturalne utwory fizjograficzne, takie jak: urwiska, strome stoki, uskoki, skały, rumowiska, 2) nieprzeznaczone do rekultywacji wyrobiska po wydobywaniu kopalin. Jak słusznie zatem przyjęły organy administracji nieużytki, które stanowią większość powierzchni przedmiotowej nieruchomości ex definitione nie nadają się do wykorzystania na działalność rolną. O rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystywania. Skarżący nie kwestionują, że przedmiotowa nieruchomość w zdecydowanej części stanowi nieużytki, zatem nie może być w ogóle mowy o jej rolniczym przeznaczeniu. Nie zachodzi tym samym potrzeba badania jej aktualnego wykorzystywania (zarybianie nieużytków pokrytych wodą przez skarżących), gdyż w żaden sposób nie wpłynęłoby to na ocenę charakteru przedmiotowej nieruchomości jako nieużytku. Stąd też, jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanej przez organy administracji uchwale z dnia 14 grudnia 1984 roku III CZP 78/84, OSNCP 10/85, poz. 149, nieużytki rolne, bez względu na sposób ich użytkowania, w porównaniu z gruntami rolnymi, nie mogą być zaliczane do nieruchomości rolnej. W skardze skarżący podnieśli, iż powoływanie się przez organy na uchwałę Sądu Najwyższego z 1984 roku jest chybione w przypadku, gdy mamy do czynienia z gruntami pod wodą, a więc obszarem możliwego przeznaczenia pod produkcję rybną. Zauważyć jednak należy, iż grunty pod wodami stanowią odrębną grupę użytków gruntowych wykazanych w ewidencji, podobnie jak nieużytki. Dysponując zatem niekwestionowanymi przez skarżących danymi z ewidencji gruntów, z których wynika, że przedstawiona we wniosku nieruchomość, to w przeważającej części nieużytki, wskazany wyżej zarzut uznać należy za niezasadny. Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż nawet gdyby skarżący kwestionowali dane zawarte w rejestrze, to organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogłyby dokonywać samodzielnych ustaleń, co do przeznaczenia gruntu. Temu służy bowiem inny tryb postępowania. Reasumując, skorzystanie przez organy administracji z danych zawartych w ewidencji gruntów, będącej urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i odzwierciedlającej określony bezspornie stan faktyczny i prawny nieruchomości, w przedmiotowej sprawie było wystarczające dla dokonania ustaleń i rozstrzygnięcia sprawy. Wskazana we wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomość, będąca nieużytkiem nie spełnia przesłanki z art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tj. nie stanowi nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W świetle powyższego, należy uznać, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem Sąd na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska D.W.d