III SA/Po 733/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) As.sąd. Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia aktu nadania własności ziemi o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/B. Koś /-/T. Geremek Starosta S. decyzją z dnia[...] stycznia 2006r. na podstawie art. 145 §1 pkt 1-8 oraz art. 149 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił I. K. wznowienia postępowania w sprawie uchylenia aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1975 roku oznaczonego nr [...]. Wnioskodawczyni wystąpiła o uchylenie powyższego aktu własności, którym stwierdzono, że jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Do wniosku zostało załączone postanowienie Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 27 lipca 2005r. o stwierdzeniu nabycia spadku, które obejmuje także przedmiotowe gospodarstwo rolne. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że w sprawie nie został zachowany termin określony w art. 148 §1 k.p.a., bowiem postanowienie Sądu zostało wydane w dniu 27 lipca 2005r., a wniosek o uchylenie aktu własności ziemi pochodzi z dnia 29 września 2005 roku. Nadto nie wystąpiła w niej żadna z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie , w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowana wadą wyliczona wyczerpująco w art. 145 §1 pkt 1-8 kodeksu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] lutego 2006r. I. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zawarła w nim żądanie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazała, że na mocy decyzji z dnia [...] maja 1975r. została wpisana do ksiąg wieczystych jako właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego w W., które stanowiło własność jej rodziców – M. i J. C. . Matka odwołującej się zmarła w 1963 roku, a jej ojciec w roku 1969. J. C. pozostawił notarialny testament, w którym do dziedziczenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego jako jedyny spadkobierca powołana została I. K.. W tych okolicznościach akt nadania własności ziemi z dnia [...] maja 1975r. był niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż w chwili nadania odwołująca się była już właścicielką przedmiotu nadania. Zarzuciła, że postanowienie Sądu Rejonowego w Szamotułach o stwierdzeniu nabycia spadku dowodzi, iż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który ją wydał. Zdaniem odwołującej się została zrealizowania przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2005r. na podstawie art. 127 §2, art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że decyzja organu pierwszej instancji nie może się ostać choć z innych powodów niż podniesione w odwołaniu. Akt Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...]maja 1975 roku został wydany przez Naczelnika Powiatu w S. na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.). Z dniem 01 stycznia 1992r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 107, poz. 464, obecnie Dz. U. Z 2004r. nr 208, poz. 2128). Zgodnie z art. 63 ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji i uchylenia lub zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie podlega umorzeniu. Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego nie stosuje się w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji w sprawach dotyczących uregulowania własności gospodarstw rolnych, chociażby decyzje te były dotknięte kwalifikowanymi wadami. Zatem właściwy organ obowiązany jest bez analizowania kwestii prawidłowości wydanej wcześniej decyzji umorzyć postępowanie w sprawie. I. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W jej uzasadnieniu, ponad argumenty wskazane w odwołaniu, podniosła, że wydane rozstrzygnięcie jest sprzeczne z interesem społecznym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Do protokołu rozprawy z dnia 30 listopada 2006r. pełnomocnik skarżącej córka E. K. wyjaśniła, iż nabycie gospodarstwa na podstawie decyzji spowodowało, że oboje rodzice nabyli je na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Testament ojca skarżącej ujawniony został dopiero w roku 2002. W tych okolicznościach kwestionowana decyzja stwierdza nabycie gospodarstwa rolnego, które skarżąca wcześniej nabyła w drodze spadkobrania testamentowego. Nabycie gospodarstwa rolnego na podstawie testamentu jest korzystniejsze dla skarżącej od jego nabycia na podstawie aktu własności z 1975 roku. Dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja – akt własności z 1975r. skarżąca nie może uzyskać wpisu do księgi wieczystej jako jedyny spadkobierca gospodarstwa, bo uprawnionych do dziedziczenia po mężu skarżącej jest ośmioro dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że merytoryczne rozpoznanie sprawy nie jest możliwe, gdyż wyklucza je treść przepisu art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Umorzenie jest obowiązkowe bez względu na to czy wniosek jest uzasadniony czy nie, a także bez względu na to czy akt własności ziemi wydano prawidłowo czy też z naruszeniem prawa. Na marginesie wskazać należy, że argumentacja skargi opiera się na błędnym założeniu, iż akt własności ziemi ma charakter konstytutywny. Skarżąca błędnie przyjmuje, że nabycie własności przewidziane w ustawie z dnia 27 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jest skutkiem wydania decyzji. W rzeczywistości zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy nabycie własności następowało z mocy prawa. Wydana decyzja miała jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzała ustalenia organu co do stosunków prawnych, które następowały niezależnie od wydanego aktu. Mając na uwadze motywy wniesienia skargi wskazać należy, iż sąd przy rozpoznawaniu sprawy cywilnej, nie wkraczając w zasadność aktu własności ziemi, władny jest ocenić, jakie skutki prawne wywołuje ostateczne poświadczenie, że dany rolnik stał się z dniem [...] listopada 1971 r. właścicielem gruntu. Skutki te mogą m.in. powstać w sferze stosunków regulowanych innymi ustawami, a w szczególności przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w odniesieniu do składników majątku wspólnego małżonków (postanowienie SN z dnia 12 czerwca 2002r., III CKN 978/00, Lex nr 56045.). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie. /-/Sz. Widłak /-/B. Koś /-/T. Geremek