III SA/Po 738/21

Dnia 22 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 roku sprawy ze skargi P.M. na postanowienie Komendanta Policji z dnia [...] lutego 2021 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...].01.2021r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] odmówił skarżącemu P. M. wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Decyzję skarżący otrzymał [...] stycznia 2021r. a odwołanie od niej złożył [...].02.2021r. ( data stempla pocztowego), a więc już po upływie terminu do złożenia odwołania, który upłynął [...].02.2021r. Z tych względów organ wydał zaskarżoną decyzję. W terminowo wniesionej skardze skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 i nast. K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji odmówienie rozpoznania odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2021r. w konsekwencji wadliwego uznania, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, pomimo braku pouczenia strony odwołującej co do terminu i sposobu wnoszenia odwołania. W uzasadnieniu podał, że kwestionuje fakt otrzymania decyzji z [...] stycznia 2021r. z pouczeniem, otrzymał bowiem trzy strony decyzji bez pouczenia o możliwości wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Dodatkowo należy wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W związku z tym, że przedmiotem skargi było postanowienie kończące postępowanie, sprawa niniejsza, zgodnie z art. 119 pkt 3 i 120 p.p.s.a, została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że odwołanie jest środkiem prawnym uruchamiającym tok instancji w postępowaniu administracyjnym. Konstrukcja prawna odwołania oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że postępowanie odwoławcze uruchamiane jest przez prawnie skuteczną (dokonaną z zachowaniem wymogów formalnych i w przepisanym prawem terminie) czynność procesową legitymowanego podmiotu, tj. strony czy też uczestnika na prawach strony, co wynika z art. 127 § 1 k.p.a. Proceduralną konsekwencją powyższego jest konieczność wyróżnienia w postępowaniu przed organem odwoławczym trzech faz: fazy wstępnej, fazy rozpoznawczej i fazy orzeczniczej. "W fazie wstępnej organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu zbadanie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W razie pozytywnego wyniku czynności fazy wstępnej organ nie wydaje żadnego aktu. Wówczas rozpoczyna się kolejna faza postępowania odwoławczego, w ramach której organ podejmuje czynności w celu rozpoznania sprawy. Natomiast jeśli organ stwierdzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do jego wniesienia, wówczas ma obowiązek wydać postanowienie, które kończy nie tylko fazę wstępną, lecz także jednocześnie ostatecznie całe postępowanie odwoławcze" (A. Golęba, Komentarz do art. 134, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WKP 2019). W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wniósł odwołania w terminie i Sąd tę ocenę w pełni podziela. Zgodnie z art. 129 §2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Decyzja Komendanta Powiatowego Policji w [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021r. została doręczona skarżącemu ( odebrana przez niego osobiście k. 6 akt administracyjnych) w dniu [...] stycznia 2021r. Doręczenie było zatem skuteczne. Wobec powyższego bieg terminu do złożenia odwołania w kontrolowanej sprawie rozpoczął się w dniu [...] stycznia 2021r., a zakończył [...] lutego 2021r.([...]) Zgodnie bowiem z art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Odwołanie zostało złożone w dniu [...] lutego 2021 r., a więc po upływie ustawowego terminu. W sytuacji wniesienia odwołania po terminie organ odwoławczy, na podstawie art. 134 k.p.a. wydaje postanowienie, w którym stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne. Poczynione rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie Komendanta Policji odpowiada prawu, w szczególności nie narusza art. 134 k.p.a. Wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. ma charakter związany i nie pozostawia organowi żadnej swobody. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. Jest to bowiem okoliczność obiektywna i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Naruszenie tego obowiązku poprzez merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszenie prawa. W ocenie Sądu skarżący w żaden sposób nie wykazał, by w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 134 k.p.a. Nie kwestionował złożenia odwołania po terminie, lecz wskazywał na okoliczności, które – w jego ocenie – uzasadniały późniejsze złożenie odwołania (brak pouczenia). Okoliczności te mogłyby, co na najwyżej, podlegać rozważeniu (i podlegały w sprawie dotyczącej odmowy przywrócenia terminu) w kontekście złożonego przez skarżącego [...] marca 2021r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie miały natomiast żadnego znaczenia. Jak wskazał NSA w wyroku z 29 września 2010r. ( sygn. I OSK 478/10) "wyniki postępowań dotyczących uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej samej decyzji pozostają wobec siebie w związku. Polega on na tym, że gdy organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania na podstawie art. 134 K.p.a. odrębnego postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Natomiast w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 K.p.a., w dalszej zaś kolejności, w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, ONSA i Wsa 2009/3/55). Nie ma natomiast mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania". W niniejszej sprawie sytuacja taka miała miejsce. Organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i po otrzymaniu tego postanowienia skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który został rozpoznany. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skarżącego w tym postępowaniu nie mogły okazać się skuteczne. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte innymi niż powołane przez skarżącego wadami, które mogłyby uzasadnić jego uchylenie bądź stwierdzenie nieważności. Wobec tego skargę oddalono na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.