III SA/Po 74/16

Dnia 20 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w ... sprawy ze skargi W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia ... w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę ... Prezydent Miasta decyzją z dnia 6 lipca 2015 r., na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.; w skrócie: "u.k.p.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), skreślił L. z ewidencji instruktorów prowadzonej przez ten organ, w związku z niespełnieniem wymogu dotyczącego braku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że L. figurował w ewidencji prowadzonej przez Prezydenta Miasta i posiadał uprawnienia do szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (...) w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B. Dokumentem potwierdzającym posiadanie tych uprawneinień była wydana stronie legitymacja instruktora o numerze .... Organ zwrócił uwagę, że wprowadzając w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nowe regulacje prawne odnoszące się do instruktorów nauki jazdy, ustawodawca w art. 33 ust. 1 pkt 8 tej ustawy wyraźnie zaostrzył w stosunku do tych osób wymagania związane z niekaralnością. Z otrzymanej w dniu 28 kwietnia 2015r. informacji z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego ... z dnia 3 grudnia 2014 r. (sygn. akt ...) L. został prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 270 § 1 Kodeku karnego. Czyn ten mieści się w kategorii przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów. Przyjęta zaś w wyroku skazującym kwalifikacja prawna wskazuje, iż przestępstwo to zostało popełnione umyślnie. W związku z powyższym organ pierwszej instancji stwierdził, że L. przestał spełniać warunek, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) u.k.p. Tymczasem przepis art. 46 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że starosta skreśla instruktora z ewidencji instruktorów w przypadku niespełnienia przez niego co najmniej jednego z wymagań określonych w art. 33 ust. 1 pkt. 1–8. Na organie ciąży zatem obowiązek wydania takiego rozstrzygnięcia, wykluczając możliwość działania w granicach uznania administracyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) i art. 46 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oraz art. 138 u.k.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a ponadto zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych. Według stanowiska skarżącego, zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, ponieważ przestępstwo, za które został skazany zostało popełnione przed wejściem w życie art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c), tj. przed 19 stycznia 2013 r. Z uwagi na zasadę niedziałania prawa wstecz, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, wydana przez organ pierwszej instancji decyzji powinna zostać uchylona. W oparciu o te zarzuty strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, względnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego roz organowi pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia ,..., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego zamiarem projektodawcy ustawy o kierujących pojazdami było to, by instruktorów wpisanych do ewidencji instruktorów przed dniem 19 stycznia 2013 r. objęły wymagania, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Popełnienie przez odwołującego przestępstwa polegającego na fałszowaniu dokumentacji szkoleniowej nie może stanowić przesłanki do ochrony praw nabytych strony. W skardze L. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2015 r., a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 6 listopada 2015 r. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego: art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) u.k.p. i art. 139 u.k.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Argumentując swoje stanowisko w sprawie skarżący wskazał, że przepis art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) u.k.p. wszedł w życie 19 stycznia 2013 r., czyli po dacie popełnienia czynu, za który został on skazany za przestępstwo z art. 270 § 1 Kodeksu karnego. Mając na uwadze dyrektywy wynikające z wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady zaufania obywateli do państwa, nie można na tej podstawie wywodzić, iż nowo uchwalone prawo obowiązuje wstecz, powodując niekorzystne skutki dla osób, które w dacie podjęcia danego działania (dopuszczenia się czynu zabronionego) nie mogły zdawać sobie sprawy ze wszechstronnych skutków tego czynu. Zdaniem strony, następstwa prawne popełnionego przez stronę przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego powinny być oceniane według tych norm, które obowiązywały w dacie tego zdarzenia, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy. Powyższe okoliczności nie dają, według skarżącego, podstaw do zastosowania zasady bezpośredniego działania ustawy nowej, w przypadku kiedy zdarzenie stanowiące przesłankę skreślenia z ewidencji instruktorów przewidzianą w nowej ustawie miało miejsce przed wejściem w życie nowej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uznając za bezzasadne zarzuty w skardze. W dniu 10 maja 2016 r. Prezydent Miasta przedstawił Sądowi kserokopię zapytania o udzieleniu informacji o osobie skarżącego, skierowaną do Krajowego Rejestru Karnego. Z treści tego dokumentu wyniknęło, że na dzień 13 kwietnia 2016 r. skarżący nie figurował w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego. Podczas rozprawy w dniu 20 lipca 2016 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Poznaniu ... oświadczył, że nie podziela zarzutów skargi. W jego ocenie nie można traktować skreślenia z ewidencji instruktorów jako kary dodatkowej za popełnione przestępstwo, lecz stanowi ono jedynie skutek prawomocnego skazania. Równocześnie Prokurator wskazał na naruszenie przez organ drugiej instancji art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a, gdyż jego zdaniem niewykluczone, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy nastąpiło zatarcie skazania, które zgodnie z przepisem art. 107 § 4 lit. a) następuje w terminie 1 roku od daty wykonania kary, czyli uiszczenia grzywny. W związku z tym Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednak nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w badanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 lipca 2015 r. w sprawie skreślenia skarżącego z ewidencji instruktorów w związku z prawomocnym skazaniem go wyrokiem Sądu Rejonowego ... z dnia 3 grudnia 2014 r. (sygn. akt ...) za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów z art. 270 § 1 Kodeku karnego. Istota sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy tego, czy w sprawie odpadała przesłanka z art. 33 ust. 1 pkt. 8 lit. c) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.; dalej: "u.k.p.") skutkująca obowiązkiem organu skreślenia skarżącego z ewidencji instruktorów, o której mowa w art. 33 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Zdaniem strony skarżącej następstwa prawne popełnionego przez stronę przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego powinny być oceniane według tych norm, które obowiązywały w dacie tego zdarzenia, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zamiarem projektodawcy ustawy o kierujących pojazdami było to, by instruktorów wpisanych do ewidencji instruktorów przed dniem 19 stycznia 2013 r. objęły wymagania, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Należy wyjaśnić, że w dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie cytowana powyżej ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która uregulowała wymagania dotyczące wpisu do ewidencji instruktorów nauki jazdy. Przepis przejściowy, art. 130 ust. 6 tej ustawy, stanowi, że osoba wpisana w dniu wejścia w życie ustawy do ewidencji instruktorów (na podstawie art. 105 ust. 2 pkt 7 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym) nadal pozostaje w ewidencji, jeśli spełnia wymagania: z art. 33 ust. 1 pkt 1, 4, 5, 6, 7 (dotyczy: wykształcenia, posiadania orzeczeń lekarskich i psychologicznych, ukończenia kursu i złożenia egzaminu instruktorskiego) oraz z art. 37 ust. 1 pkt 1 (przekaże staroście odpowiednie dane). Z kolei art. 33 ust. 1 pkt 8 u.k.p. zawarł katalog przestępstw, których popełnienie przez instruktora stanowi o jego skreśleniu z ewidencji. Otóż, jeżeli począwszy od dnia 19 stycznia 2013 r. instruktor nie spełnia choćby jednego z wymogów art. 33 ust. 1 pkt 1-8 ustawy, starosta skreśla go z ewidencji instruktorów (art. 46 ust. 1 pkt 2 u.k.p.). Wśród czynów zabronionych skutkujących koniecznością eliminacji z grona instruktorów jest – zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) u.k.p. – przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów. Przepis ten wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. (arg. z art. 139 u.k.p.). Należy stwierdzić, że treść normatywna przepisów przejściowych ustawy o kierujących pojazdami – w tym zwłaszcza art. 130 ust. 6 – nie daje podstaw do zachowania uprawnień instruktora po wejściu w życie ustawy tym osobom, które były karane za przestępstwa wymienione w art. 33 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Wniosek taki wypływa nie tylko z całokształtu brzmienia powołanych przepisów analizowanej ustawy, lecz także z wykładni celowościowej art. 33 ust. 1 pkt 8 u.k.p., którego celem jest wyeliminowanie z grona instruktorów tych osób, które dopuściły się czynów karalnych (szczególnie szkodliwych społecznie) przy wykonywaniu zawodu instruktora. Organ zasadnie zwrócił uwagę na uzasadnienie projektu ustawy o kierujących pojazdami, w którym projektodawca wyraził owy cel wskazanej regulacji. Wbrew stanowisku strony skarżącej, obecne brzmienie wspomnianych przepisów nie daje podstaw do odmiennego rozumienia norm w nich wyrażonych. Ewentualna niezgodność przedmiotowej regulacji z zasadami konstytucyjnymi nie pozostaje w obszarze kompetencji sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego w rozpoznawanym przypadku nie ulega wątpliwości, że skarżący został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego ... z dnia 25 listopada 2014 r. za popełnienie występku z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to wymierzono mu karę grzywny. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 3 grudnia 2014 r., czyli w czasie obowiązywania wskazanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Z punktu widzenia oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w sprawie skreślenia strony z ewidencji instruktorów istotne znacznie posiada to, czy na dzień orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (....) skarżący figurował w Krajowym Rejestrze Karnym jako skazany za wspomniane przestępstwo. Z informacji przekazanej Sądowi w toku postępowania sądowoadministracyjnego przez Prezydenta Miasta wyniknęło, że na dzień 13 kwietnia 2016 r. skarżący nie figurował w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego. W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji nie ustalił, czy w powyższym zakresie doszło do zmiany okoliczności, które rzutowałyby na ocenę zaistnienia przesłanki z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. c) u.k.p. Konieczność taka posiada związek z treścią art. 107 ust. 4a - dodanego przez art. 1 pkt 63 lit. b) ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.396), zmieniającej Kodeks karny z dniem 21 marca 2015 r. (art. 29 pkt 1 tej ustawy – stanowiącego, iż w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Organ zatem powinien podjąć wszelkie kroki, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy (zasada prawdy obiektywnej), która jest realizowana poprzez przepisy normujące postępowanie dowodowe (art. 77 k.p.a.) oraz ocenę materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z istoty administracyjnego toku instancji wynika konieczność dwukrotnego merytorycznego wyjaśnienia sprawy. Organ odwoławczy powinien uwzględnić przy tym zmiany, jakie zaistniały w trakcie trwania postępowania w drugiej instancji, w zakresie stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. Sąd stwierdził, że w badanym przypadku organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania w sposób odpowiadający powyższym zasadom. W toku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wyjaśni całokształt okoliczności mających istotny wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, w tym przede wszystkim ustali, czy wobec skarżącego doszło do zatarcia skazania z mocy prawa. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.