III SA/Po 741/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Marszałka Województwa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za zasadny w spawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargę /-/M. Kosewska WSA/post.1-sentencja postanowienia A S.A. w O. W. nie wywiązała się z obowiązku uiszczenia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i za wprowadzanie w nim zmian nałożonego ustawą z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2006, Nr 129, poz. 902). Strona pismem nr [...] z dnia [...] poinformowała Marszałka Województwa o rodzaju i ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza w IV kwartale 2000r., a pismem nr [...] z dnia [...] o rodzaju i ilościach zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza w II kwartale 2001r. Ponadto pismem nr [...] z dnia [...] strona przedłożyła dane dotyczące umieszczenia odpadów na składowisku odpadów oraz za czas ich składowania w 2000r. W oparciu o powyższe informacje Dyrektor Departamentu Środowiska działając z upoważnienia Marszałka Województwa w dniu [...] wydał trzy decyzje: 1) [...] na mocy, której w oparciu o art. 275 w zw. z art. 281 ust. 1 i art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska wymierzył przedmiotowemu Zakładowi A opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za IV kwartał 2000r. w kwocie 13.508,03 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę; 2) [...] na mocy, której wymierzył powyższemu Zakładowi A opłatę za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów oraz za czas ich składowania za rok 2001 w kwocie 604,87 zł. wraz z odsetkami za zwłokę; 3) [...] na mocy, której wymierzył Zakładowi A opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za II kwartał 2001r. w kwocie 4.629,29 zł. wraz z odsetkami za zwłokę. Wobec nie uiszczenia przez A S.A. w O.W. wymierzonych opłat, w dniu [...] wystawiono trzy tytuły wykonawcze – odpowiednio do powyżej wskazanych decyzji – 1) [...], 2) [...], 3) [...]. W przedmiotowych tytułach wykonawczych w miejscu oznaczenia wierzyciela wskazano Urząd Marszałkowski, a w polu przeznaczonym na pieczęć urzędową widnieje pieczęć Urzędu Marszałkowskiego. Natomiast jako wierzyciel podpisał się z upoważnienia Marszałka Województwa Dyrektor Departamentu Środowiska. Pismem z dnia 21 grudnia 2006r. nr [...] A S.A. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną zarzutów podano art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005, Nr 229, poz.1954) – zwanej dalej ustawą. Spółka zażądała umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy. W uzasadnieniu pisma wskazano, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych nie spełniających wymogów art. 27 § 1 pkt 1 i 7 ustawy. Zwrócono uwagę na fakt, iż wierzycielem w sprawie jest Marszałek Województwa, natomiast na tytułach wykonawczych nie widnieje odcisk jego pieczęci urzędowej, ale pieczęć Urzędu Marszałkowskiego. Dla wykazania zasadności swojego stanowiska przedmiotowa spółka przytoczyła definicję pieczęci urzędowej zawartą w art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Dodatkowo do zarzutów dołączyła kopie tytułów wykonawczych dotyczących jej zobowiązań wobec Marszałka Województwa B, C i D, w których jako wierzyciel był wskazany Marszałek odpowiedniego województwa, a w miejscu przeznaczonym na pieczęć urzędową wierzyciela widnieje okrągła pieczęć Marszałka odpowiedniego województwa. Pismem z dnia [...] [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego przesłał do Urzędu Marszałkowskiego kserokopię powyższych zarzutów wraz z załącznikami w celu ustosunkowania się wierzyciela do wniesionych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] [...] wydanym przez Dyrektora Departamentu Środowiska działającego z upoważnienia Marszałka Województwa odrzucono zarzuty A S.A. oraz wniesiono o podjęcie w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych. Uzasadniając bezzasadność zarzutów wskazano na treść art. 29 § 2 ustawy, stwierdzając, iż zarzut względem błędnego wystawienia tytułu egzekucyjnego zgłasza organ egzekucyjny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto zacytowano przepis art. 46 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1590 z póź zm.). Zdaniem wierzyciela z przepisu niniejszego artykułu wynika upoważnienie Dyrektora Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego do podpisywania tytułów wykonawczych w imieniu Marszałka Województwa, a stosowną pieczęcią okrągłą z wizerunkiem godła Rzeczpospolitej Polskiej z oznaczeniem wierzyciela jest pieczęć z napisem w otoku "Urząd Marszałkowski". Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła zobowiązana spółka żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: 1) błędną interpretację art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 pkt 1 i 7 ustawy wskutek przyjęcia, że wystawione w sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z art. 27 § 1 pkt 1 i 7 ustawy tj. zawierają one oznaczenie wierzyciela jak też zostały one oznaczone pieczęcią urzędową wierzyciela; 2) naruszenie art. 34 § 2 ustawy, poprzez oznaczenie nagłówka zaskarżonego postanowienia pieczęcią Urzędu Marszałkowskiego oraz zawarcia w jego treści sformułowania, iż zarzuty A S.A. odrzuca nie Marszałek tj. wierzyciel, lecz Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego, co w konsekwencji oznacza, że przedmiotowe postanowienie nie zawiera stanowiska wierzyciela w sprawie. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości oraz uznało zarzuty zobowiązanej spółki za zasadne. W uzasadnieniu orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż zaskarżone postanowienie – wbrew twierdzeniom zobowiązanej spółki - wydane zostało przez wierzyciela i stanowi jego stanowisko w sprawie. W ocenie organu odwoławczego decydujące znaczenie przy rozstrzygnięciu powyższej kwestii miał fakt, iż zaskarżone postanowienie zostało wprawdzie podpisane przez Dyrektora Departamentu Środowiska jednak z zaznaczeniem, iż działa on z upoważnienia Marszałka Województwa. Stąd też – zdaniem Kolegium – niezasadne jest stanowisko zobowiązanej spółki, że umieszczenie w nagłówku zaskarżonego postanowienia Urzędu Marszałkowskiego przesądza o tym, iż zostało ono wydane przez Urząd Marszałkowski, a nie przez wierzyciela – Marszałka Województwa. Odnośnie zasadności zarzutów zobowiązanej spółki w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy w całości uznał je za zasadne. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów art. 27 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005r., Nr 229, poz. 1954). Od powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pismem z dnia [...], które wypłynęło do tut. Sądu w dniu [...], Marszałek Województwa wniósł skargę – [...]. W uzasadnieniu pisma Marszałek Województwa oświadczył, iż jako wierzyciel niniejszego postępowania egzekucyjnego podtrzymuje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] [...], bowiem w jego uznaniu niesłusznym jest orzeczenie organu odwoławczego akceptujące zarzuty dłużnika. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając powyższe żądania, organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Marszałek Województwa jako organ, który wydał postanowienie w I instancji, nie jest uprawniony do złożenia skargi do WSA. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie podało fakty mające przemawiać za zasadnością zarzutów zobowiązanej spółki i tym samym zasadnością zaskarżonego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2002r, Nr 153, poz. 1270) – określona dalej jako p.p.s.a. – uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei art. 50 § 2 p.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Rozstrzygając w pierwszej kolejności kwestię dopuszczalności skargi, należy zbadać, czy Marszałek Województwa posiadał legitymację do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie Sądu organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę zasadnie podniósł, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego jako organ, który wydał postanowienie w I instancji, nie jest uprawniony do złożenia skargi do WSA. Należy bowiem podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie Marszałek Województwa nie jest stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, gdyż wydając postanowienie zawierające jego stanowisko co do zarzutów zobowiązanej spółki, działał jako organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dodatkowo o braku legitymacji Marszałka Województwa do wniesienia skargi przesądza również charakter w jakim występuje on w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, iż tytuły wykonawcze dotyczą decyzji w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska ustalonych na podstawie i w trybie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006, Nr 129, poz. 902), Marszałek Województwa wymierzając opłaty działał jako organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa. Z kolei art. 288 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy przyznaje marszałkowi województwa prawo wymierzenia – w razie zaistnienia określonych przesłanek – opłaty, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Z powyższego wynika, iż w kwestii wymierzenia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska marszałkowi województwa powierzono w drodze ustawy uprawnienie do władczego rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej o indywidualnych interesach podmiotów korzystających gospodarczo ze środowiska. Należy zatem stwierdzić, iż w tym zakresie marszałek województwa realizuje zadania państwa i stąd działa jako organ administracji publicznej (organ państwa), a nie jako organ jednostki samorządu terytorialnego reprezentując i broniąc jej interesów. Powyższe zagadnienie stanowiło również przedmiot rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 16 lutego 2005r. sygn. OSK 1017/04 Lex nr 171164 Sąd stwierdził, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Zdaniem NSA gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie. Z tego powodu jej skarga podlega odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Również w postanowieniu z dnia 24 maja 2006r. sygn. II FSK 818/05 Lex nr 274863 NSA stwierdził, że gmina wydając poprzez swój organ decyzję administracyjną działa jak organ administracji publicznej (organ państwa). Organom tym nie służy prawo złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie obejmuje ich pojęcie "każdy" użyte w art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Choć powyższe orzeczenia NSA dotyczą gminy, to należy je również odnieść do województwa jako jednostki samorządu terytorialnego. Mając na względzie powyższe – wobec nieposiadania w przedmiotowej sprawie przez Marszałka Województwa legitymacji do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego – zachodzi przyczyna powodująca niedopuszczalność wniesienia skargi. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. /-/M. Kosewska